Σε μια νέα φάση της παγκοσμιοποίησης εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία, στην οποία η ανθεκτικότητα αποκτά εξίσου μεγάλη σημασία με το κόστος και την αποδοτικότητα υποστηρίζει ο διευθύνων σύμβουλος και πρόεδρος της Siemens AG, Ρόλαντ Μπους.
Όπως επισημαίνει, σε άρθρο του στους Financial Times, για περίπου τρεις δεκαετίες η ψηφιακή τεχνολογία αναδιαμόρφωσε την παγκόσμια οικονομία, καθιστώντας τις αγορές, το εμπόριο και την παραγωγή πιο διασυνδεδεμένα από ποτέ. Η παραγωγή σύνθετων προϊόντων, από αυτοκίνητα και smartphones έως ημιαγωγούς και βιομηχανικά ρομπότ, στηρίχθηκε σε παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, όπου σχεδόν κανένα προϊόν δεν κατασκευαζόταν σε μία μόνο χώρα.
Ωστόσο, η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού και οι αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις ανέδειξαν τις αδυναμίες αυτού του μοντέλου. Σύμφωνα με τον Μπους, οι επιχειρήσεις αναθεωρούν πλέον τις στρατηγικές τους, σταθμίζοντας την ανθεκτικότητα παράλληλα με το κόστος και την αποδοτικότητα όταν αποφασίζουν πού θα επενδύσουν, από πού θα προμηθευτούν πρώτες ύλες και πού θα εγκαταστήσουν την παραγωγή τους. Ως αποτέλεσμα, διαμορφώνεται μια περισσότερο περιφερειακή μορφή παγκοσμιοποίησης.
Ο επικεφαλής της Siemens εκτιμά ότι, ενώ η πρώτη ψηφιακή επανάσταση επέτρεψε τον συντονισμό παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού, η νέα ψηφιακή εποχή καθιστά εφικτή τη μεταφορά της παραγωγής πιο κοντά στους τελικούς πελάτες. Η αποκέντρωση αυτή, ωστόσο, βασίζεται σε ένα δίκτυο ψηφιακών διασυνδέσεων μέσω λογισμικού, δεδομένων και εφαρμογών τεχνητής ηνοημοσύνης.
Ένας νέος πολύ διαφορετικός ψηφιακός κόσμος
Ως παράδειγμα αναφέρει τα λεγόμενα «εργοστάσια-φάρους» (lighthouse factories), περισσότερες από 200 έξυπνες βιομηχανικές εγκαταστάσεις που έχουν αναγνωριστεί από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Εκεί, οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες έχουν αυξήσει την παραγωγικότητα της εργασίας κατά περίπου 40% και έχουν μειώσει σχεδόν στο μισό τον χρόνο που απαιτείται για την προσαρμογή των γραμμών παραγωγής. Προϋπόθεση, όμως, για τη γενίκευση αυτών των ωφελειών είναι η δυνατότητα ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ μηχανών, εργοστασίων και επιχειρήσεων, καθώς και η επαναχρησιμοποίηση τεχνολογικών λύσεων.
Ο Μπους επισημαίνει ότι το λογισμικό, τα δεδομένα και η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργούν με διαφορετική οικονομική λογική από τις παραδοσιακές βιομηχανικές επενδύσεις. Ενώ τα εργοστάσια και οι υποδομές πρέπει να κατασκευάζονται εκ νέου σε κάθε αγορά, ένα ψηφιακό μοντέλο, μια εφαρμογή λογισμικού ή ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναπτυχθούν σε μία χώρα και να αξιοποιηθούν σε πολλές άλλες, αρκεί τα διαφορετικά συστήματα να μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους και να έχουν πρόσβαση στα απαραίτητα δεδομένα.
Κατά τον ίδιο, αυτή η δυναμική ωθεί ακόμη και ανταγωνιστικές επιχειρήσεις να συνεργάζονται, ώστε να δημιουργήσουν κοινές τεχνολογικές «γέφυρες». Η ιδανική λύση είναι η υιοθέτηση κοινών προτύπων, ώστε όλοι να λειτουργούν εξαρχής με τους ίδιους κανόνες. Όπου αυτό δεν είναι εφικτό, η διαλειτουργικότητα αποτελεί τη δεύτερη καλύτερη επιλογή, επιτρέποντας σε διαφορετικά συστήματα να συνεργάζονται χωρίς να απαιτείται να είναι πανομοιότυπα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει πρόσφατη συνεργασία ευρωπαϊκών και ιαπωνικών βιομηχανιών αυτοκινήτου, οι οποίες συνέδεσαν διαφορετικά βιομηχανικά δίκτυα διατηρώντας παράλληλα τις επιμέρους αρχιτεκτονικές τους.
Την ίδια στιγμή, όμως, ο Μπους διαπιστώνει ότι, ενώ οι επιχειρήσεις επιχειρούν να οικοδομήσουν γέφυρες συνεργασίας, η γεωπολιτική δημιουργεί ολοένα και περισσότερα σύνορα. Η τεχνολογική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας αναδιαμορφώνει το διεθνές περιβάλλον, καθώς οι κυβερνήσεις επιδιώκουν μεγαλύτερο έλεγχο στις κρίσιμες τεχνολογίες, στα δεδομένα και στις αλυσίδες εφοδιασμού. Οι περιορισμοί στις εξαγωγές, οι κανόνες τοπικής αποθήκευσης δεδομένων και οι αποκλίνουσες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας δυσχεραίνουν τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών τεχνολογικών οικοσυστημάτων.
Το ψηφιακό σιδηρούν παραπέτασμα
Όπως προειδοποιεί, κάθε νέο εμπόδιο περιορίζει τη δυνατότητα διασύνδεσης συστημάτων, δυσκολεύει την αξιοποίηση επιτυχημένων λύσεων σε μεγαλύτερη κλίμακα και καθυστερεί τη διάθεση καινοτόμων προϊόντων στις διεθνείς αγορές. Εάν η τάση αυτή συνεχιστεί, υπάρχει ο κίνδυνος να διαμορφωθεί ένα είδος «ψηφιακού Σιδηρού Παραπετάσματος», το οποίο θα επιβραδύνει όχι μόνο το εμπόριο και την οικονομική ανάπτυξη, αλλά και την ανταλλαγή γνώσης και ιδεών.
Ο επικεφαλής της Siemens θεωρεί ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε μοναδική θέση για να διαδραματίσει τον ρόλο του αξιόπιστου συνδετικού κρίκου ανάμεσα στα διαφορετικά τεχνολογικά οικοσυστήματα. Αντί να δημιουργήσει ακόμη ένα κλειστό τεχνολογικό περιβάλλον, θα πρέπει να εξελιχθεί σε χώρο όπου επιχειρήσεις, τεχνολογίες και δεδομένα από διαφορετικές περιοχές του κόσμου θα μπορούν να συνεργάζονται αποτελεσματικά.
Για να επιτευχθεί αυτό, υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να δώσει προτεραιότητα στη διαλειτουργικότητα, να ενισχύσει περαιτέρω την ενιαία αγορά για τα ψηφιακά προϊόντα και τις υπηρεσίες και, όπου δεν υπάρχουν κοινά πρότυπα, να αναπτύξει διεπαφές που θα επιτρέπουν τη συνεργασία διαφορετικών συστημάτων. Παράλληλα, η διαλειτουργικότητα θα πρέπει να αποτελέσει βασικό άξονα της ευρωπαϊκής οικονομικής διπλωματίας, μέσα από συνεργασίες με χώρες του Ειρηνικού, όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία και ο Καναδάς.
Ο Μπους καταλήγει ότι το κρίσιμο ερώτημα για το μέλλον είναι αν η ανθεκτικότητα της παγκόσμιας οικονομίας θα οικοδομηθεί πάνω στη διασύνδεση ή πάνω στη δημιουργία απομονωμένων τεχνολογικών συστημάτων. Η απάντηση, όπως υποστηρίζει, θα καθορίσει εάν ο κόσμος της νέας, περισσότερο περιφερειακής παγκοσμιοποίησης θα παραμείνει ταυτόχρονα και πραγματικά διασυνδεδεμένος.
