Μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες, ψηφιακό μετασχηματισμό, ανταγωνισμό από μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, τη διαδοχή στις οικογενειακές επιχειρήσεις, κλειστά καταστήματα και την ανάγκη να διατηρούν τα κέντρα των πόλεων ελκυστικά και ζωντανά, είναι πολλές από τις ίδιες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν πόλεις σε όλη την ΕE.
Το πρόγραμμα της ΕΕ
Αν και βρίσκεται μόλις στον δεύτερο χρόνο εφαρμογής του, το πρόγραμμα της ΕΕ «Ευρωπαϊκές Πρωτεύουσες Μικρού Λιανικού Εμπορίου» (ECoSR) αναδεικνύεται σε έναν «μοχλό» που βοηθά τους μικρούς λιανοπωλητές να αντιμετωπίσουν αυτές τις προκλήσεις, όπως έχει τονιστεί από την έναρξή του.
Το πρόγραμμα συνδέει τοπικές αρχές, λιανοπωλητές και επιχειρηματικές ενώσεις, με στόχο τον εντοπισμό πρακτικών λύσεων που θα ενισχύσουν το τοπικό εμπόριο, θα αναζωογονήσουν τα κέντρα των πόλεων και θα δημιουργήσουν πιο ανθεκτικές κοινότητες.
Από την αναζωογόνηση εμπορικών δρόμων έως την ενίσχυση των τοπικών συμπράξεων, οι πρώτες πόλεις που βραβεύτηκαν ή συμπεριλήφθηκαν στη βραχεία λίστα έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν την πρωτοβουλία στην πράξη.
Οι πόλεις που ξεχώρισαν
Νικήτριες φέτος, όπως ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ήταν η ιταλική πόλη Σιλάντρο (Ιταλία), η Κάλντας ντα Ρέινα (Πορτογαλίας) και η Βαρκελώνη (Ισπανία), στις κατηγορίες: «Πρωτοπόρα Πόλη» (στήριξη του μικρού λιανικού εμπορίου σε μικρότερα αστικά κέντρα -πόλεις με 5.000-50.000 κατοίκους), «Ζωντανή Πόλη» (ενίσχυση του λιανικού εμπορίου ως μοχλού της ζωής της πόλης -πόλεις με 50.000-250.000 κατοίκους) και «Πόλη με Όραμα» (στρατηγική ηγεσία για την οικονομική ανάπτυξη -πόλεις με περισσότερους από 250.000 κατοίκους), αντίστοιχα.
Η διαδικασία συμμετοχής
Το ευρωπαϊκό έργο συνεχίζεται και η Πρωτοβουλία έχει ήδη ανακοινώσει ότι είναι ανοικτή η ηλεκτρονική φόρμα για τη δήλωση συμμετοχής για την επόμενη διοργάνωση. Αιτήσεις υποψηφιότητας για τα βραβεία των Ευρωπαϊκών Πρωτευουσών Μικρού Λιανικού Εμπορίου για το 2027 μπορούν να υποβάλουν πόλεις από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τις επιλέξιμες χώρες του Προγράμματος για την Ενιαία Αγορά. Η προθεσμία λήγει στις 9 Οκτωβρίου 2026.
Οι πόλεις που ενδιαφέρονται να υποβάλουν αίτηση μπορούν, επίσης, να συμμετάσχουν στη διαδικτυακή ενημερωτική σύσκεψη που θα πραγματοποιηθεί στις 10 Σεπτεμβρίου 2026, από τις 11:00 έως τις 12:30 CEST, για να μάθουν περισσότερα σχετικά με τη διαδικασία υποβολής αιτήσεων, τα κριτήρια αξιολόγησης και τα οφέλη της συμμετοχής.
Πόλεις που μαθαίνουν από άλλες πόλεις
Στο πλαίσιο εκτέλεσης του προγράμματος, έχουν ήδη πραγματοποιηθεί οι πρώτες επισκέψεις ανταλλαγής μεταξύ νικητριών πόλεων και πόλεων που είχαν συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα, στην Ισπανία, την Κροατία και την Πορτογαλία.
Στην κροατική πόλη Μακάρσκα, εκπρόσωποι από τη Σίγια, στην Κοινότητα της Βαλένθια στην Ισπανία, εξέτασαν προσεγγίσεις σχετικά με την ψηφιοποίηση, τον πολιτιστικό προγραμματισμό και την ενεργό συμμετοχή των λιανοπωλητών, ενώ παράλληλα ενημερώθηκαν για τον τρόπο με τον οποίο το ιστορικό κέντρο της πόλης αναζωογονήθηκε μέσω στοχευμένων δημοσίων επενδύσεων.
Στην Ισπανία, η Βαρκελώνη, νικήτρια του βραβείου Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Μικρού Λιανικού Εμπορίου, υποδέχθηκε εκπροσώπους της Σαραγόσα, η οποία είχε συμπεριληφθεί στη βραχεία λίστα, προκειμένου να παρουσιάσει τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της για τη στήριξη του εμπορίου στις γειτονιές μέσω των δημοτικών αγορών της, του μοντέλου συνεργατικής διακυβέρνησης και των συνεχών επενδύσεων σε ελκυστικούς δημόσιους χώρους.
Η εμπειρία
Οι συμμετέχοντες στο πρόγραμμα συμφωνούν στο ότι «το (μικρό) λιανικό εμπόριο έχει μια ανθρώπινη και κοινωνική διάσταση που υπερβαίνει κατά πολύ τους οικονομικούς δείκτες» και ότι «οι τοπικές επιχειρήσεις δημιουργούν σχέσεις, διατηρούν μνήμες και παραδόσεις και συμβάλλουν στην αίσθηση του ανήκειν».
Για τη Σάρα Λόπες Φράνκο, υπεύθυνη του έργου για την Κάλντας ντα Ράινα, πόλη στην κεντρική Πορτογαλία, η αναγνώριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Μικρού Λιανικού Εμπορίου 2026 αποτέλεσε πηγή μεγάλης υπερηφάνειας, αλλά και ευθύνης.
«Περισσότερο από ένα βραβείο, βλέπουμε αυτή την αναγνώριση ως επικύρωση μιας στρατηγικής που τοποθετεί το μικρό λιανικό εμπόριο στην καρδιά της πόλης», δήλωσε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Λόπες Φράνκο.
«Για τους λιανοπωλητές μας, αυτή η ευρωπαϊκή αναγνώριση έχει δημιουργήσει την αίσθηση ότι αυτό που κάνουν καθημερινά έχει σημασία πέρα από τις ατομικές τους επιχειρήσεις. Μαζί, συμβάλλουν στην ταυτότητα, την ελκυστικότητα, την ασφάλεια και τη ζωτικότητα της πόλης μας», συνεχίζει.
Κοινό όραμα για το τοπικό εμπόριο
Όπως τονίζει, η πρωτοβουλία βοήθησε την πόλη να φέρει κοντά διαφορετικά εμπλεκόμενα μέρη – τον δήμο, τους λιανοπωλητές, τις επιχειρηματικές ενώσεις, τα πολιτιστικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα, τους επιχειρηματίες και την ευρύτερη κοινότητα – γύρω από ένα κοινό όραμα για το τοπικό εμπόριο.
«Νομίζω ότι συμβαίνει κάτι πολύ σημαντικό: οι άνθρωποι συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι οι επιλογές τους ως καταναλωτές έχουν αντίκτυπο στην πόλη».
Στην ερώτηση «τι θα έλεγε σε μια ελληνική πόλη που σκέφτεται να υποβάλει αίτηση», η Λόπες απαντά αμέσως: «Θα έλεγα σίγουρα: κάντε αίτηση. Και θα ενθάρρυνα ιδιαίτερα τις μικρές και μεσαίες πόλεις να μην πιστεύουν ότι το μέγεθός τους είναι μειονέκτημα».
«Στην περίπτωσή μας, η Κάλντας ντα Ράινα έφτασε στον τελικό μαζί με δύο πόλεις με σχεδόν τετραπλάσιο πληθυσμό από εμάς. Αυτό δεν μας εμπόδισε να ανταγωνιστούμε στο ίδιο επίπεδο ή να λάβουμε τελικά το βραβείο “Ζωντανής Πόλης”».
