Αργεντινή: Το ισχυρό πέσο του Μιλέι γίνεται σύμμαχος των λαθρεμπόρων

Η προσπάθεια του Χαβιέ Μιλέι να ανοίξει την οικονομία της Αργεντινής και να ενισχύσει το πέσο έχει δημιουργήσει έναν απρόσμενο αντίπαλο: το λαθρεμπόριο.

Από ουίσκι και ρούχα μέχρι ελαστικά και κινητά τηλέφωνα, τα παρανόμως εισαγόμενα καταναλωτικά αγαθά αυξάνονται, καθώς οι λαθρέμποροι εκμεταλλεύονται τόσο την απλούστευση των τελωνειακών διαδικασιών όσο και τη σύγκλιση της επίσημης και της παράλληλης συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Τα εμπορικά επιμελητήρια εκτιμούν ότι έως και το 40% των ζύθων (μπύρες) και περίπου το 30% των ελαστικών που πωλούνται στην Αργεντινή μπορεί να προέρχονται από παράνομες εισαγωγές. Στην αγορά κινητών τηλεφώνων, το πρόβλημα είναι ακόμη εντονότερο: σύμφωνα με εκτίμηση του κλαδικού φορέα Afarte, το μερίδιο των παράνομα εισαγόμενων συσκευών έχει αυξηθεί από περίπου 7% πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τον Μιλέι, το 2023, σε περισσότερο από το ένα τρίτο της αγοράς σήμερα.

«Ποτέ στη ζωή μου δεν έχω ξαναδεί τόσα πολλά από αυτά τα πράγματα», δήλωσε στους Financial Times διευθυντής μεγάλου εισαγωγέα υποδημάτων. «Όσοι από εμάς πληρώνουμε τους φόρους μας αφανιζόμαστε επειδή δεν μπορούμε να ανταγωνιστούμε».

Η άνοδος του λαθρεμπορίου αποτελεί μια από τις πιο παράδοξες συνέπειες της οικονομικής πολιτικής του Μιλέι. Ο πρόεδρος έχει μειώσει δασμούς, περιορισμούς στις εισαγωγές και τελωνειακές διαδικασίες, επιδιώκοντας να αυξήσει τον ανταγωνισμό και να μειώσει τις τιμές για τους καταναλωτές. Παράλληλα, η κυβέρνησή του έχει καταφέρει να σταθεροποιήσει σε μεγάλο βαθμό το πέσο, περιορίζοντας τη διαφορά ανάμεσα στην επίσημη και τη μαύρη συναλλαγματική αγορά.

Ακριβώς αυτή η εξέλιξη, όμως, έχει αφαιρέσει ένα σημαντικό εμπόδιο από τους λαθρέμπορους.

Οι λαθρέμποροι αλωνίζουν

Πριν από τις μεταρρυθμίσεις, το πέσο στη μαύρη αγορά ήταν πολύ ασθενέστερο από την επίσημη ισοτιμία. Αυτό έκανε ακριβότερη την αγορά δολαρίων για όσους ήθελαν να εισάγουν προϊόντα εκτός του επίσημου συστήματος. Καθώς οι δύο ισοτιμίες πλησίασαν, το κόστος της παράνομης εισαγωγής μειώθηκε.

«Το να έχουμε δύο συναλλαγματικές ισοτιμίες ήταν τρομερό για την οικονομία, αλλά για αυτό το συγκεκριμένο πρόβλημα δεν ήταν», δήλωσε στους FT ο Μάρτιν Ραπαλίνι, πρόεδρος της Βιομηχανικής Ένωσης της Αργεντινής. «Τώρα που έχουμε ενοποιήσει τις ισοτιμίες, χρειαζόμαστε πολύ ισχυρότερα σύνορα για να σταματήσουμε το λαθρεμπόριο».

Το πρόβλημα επιδεινώνεται από την κατάργηση ορισμένων τελωνειακών μηχανισμών. Η κυβέρνηση αντικατέστησε, μεταξύ άλλων, φυσικές τελωνειακές σφραγίδες με ψηφιακό σύστημα και κατάργησε ένα σύστημα τιμών αναφοράς για τις εισαγωγές.

Για το οικονομικό επιτελείο του Μιλέι, οι αλλαγές αυτές ήταν απαραίτητες. Οι προηγούμενοι κανόνες θεωρούνταν πηγή περιττού κόστους και γραφειοκρατίας, ενώ οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι το τελωνειακό σύστημα είχε επί χρόνια προβλήματα διαφθοράς.

Νέες ευκαιρίες για φοροδιαφυγή

Ωστόσο, οι επιχειρήσεις υποστηρίζουν ότι η απλούστευση των διαδικασιών δημιούργησε νέες ευκαιρίες για φοροδιαφυγή. Ένας εισαγωγέας οικιακών ειδών δήλωσε χαρακτηριστικά ότι άρχισε και ο ίδιος να υποτιμολογεί τις εισαγωγές του, καθώς διαφορετικά δεν μπορεί να ανταγωνιστεί όσους το κάνουν.

Η διαφορά είναι σημαντική. Για προϊόντα αξίας 100 δολαρίων, ο ίδιος υποστηρίζει ότι ο πλήρης τελωνειακός φόρος μπορεί να φτάσει τα 90 δολάρια, ενώ με υποτιμολόγηση περιορίζεται περίπου στα 35 δολάρια.

Το δημοσιονομικό κόστος είναι επίσης σημαντικό. Η συμβουλευτική MAP εκτίμησε ότι το λαθρεμπόριο σε μόλις επτά κατηγορίες προϊόντων θα μπορούσε να στερήσει από το κράτος περίπου 2,3 δισ. δολάρια φορολογικών εσόδων το 2025, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 0,3% του ΑΕΠ.

Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις λόγω της έκρηξης του ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι νέοι κανόνες επιτρέπουν αφορολόγητες εισαγωγές για προσωπική χρήση, όμως επιχειρήσεις φέρονται να εκμεταλλεύονται το σύστημα για εμπορικούς σκοπούς. Η ροή των εισαγωγών μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου αυξήθηκε σχεδόν 300% το 2025, προκαλώντας ανησυχίες για το κατά πόσο οι τελωνειακές αρχές μπορούν να ελέγξουν τον όγκο των δεμάτων.

Οι ίδιες πλατφόρμες χρησιμοποιούνται, σύμφωνα με εισαγωγείς, και για την εσωτερική διανομή παράνομων προϊόντων. Ένας εισαγωγέας διεθνών brands ουίσκι και βότκας δήλωσε ότι προϊόντα που πωλούνται νόμιμα από την εταιρεία του εμφανίζονται στο διαδίκτυο έως και 40% φθηνότερα. «Πουλάνε περισσότερο από εμάς, προφανώς», είπε.

Στην αγορά κινητών, μεγάλο μέρος των παράνομων συσκευών φέρεται να προέρχεται από την Κίνα και να εισέρχεται στην Αργεντινή μέσω Παραγουάης.

Το άνοιγμα που θέλει ο Μιλέι για την Αργεντινή

Η κυβέρνηση βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα δύσκολο δίλημμα. Ο Μιλέι θέλει να ανοίξει μια από τις πιο προστατευμένες οικονομίες της Λατινικής Αμερικής και να προσφέρει στους καταναλωτές φθηνότερα προϊόντα. Οι εγχώριες επιχειρήσεις, όμως, υποστηρίζουν ότι ο ανταγωνισμός δεν είναι πλέον ισότιμος, επειδή καλούνται να ανταγωνιστούν προϊόντα που δεν επιβαρύνονται με τους ίδιους φόρους και κανόνες.

Ο ίδιος ο Μιλέι έχει απορρίψει τις ανησυχίες για τις επιχειρήσεις που δεν μπορούν να ανταγωνιστούν, υποστηρίζοντας ότι όσες δεν είναι ανταγωνιστικές θα πρέπει να κλείσουν και οι εργαζόμενοι να μετακινηθούν σε πιο παραγωγικούς κλάδους. Η λογική του είναι ότι ο καταναλωτής πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο και να επωφελείται από χαμηλότερες τιμές.

Το πρόβλημα είναι ότι η διαφορά ανάμεσα στο «φθηνότερο» και στο «παράνομο» γίνεται ολοένα πιο δυσδιάκριτη.

Οι επιχειρήσεις ζητούν αυστηρότερους ελέγχους στα σύνορα, ενώ η κυβέρνηση φοβάται ότι πίσω από αυτές τις πιέσεις κρύβεται μια προσπάθεια επαναφοράς των προστατευτικών πολιτικών του παρελθόντος.

«Η κυβέρνηση φοβάται ότι αυτό που κρύβεται πίσω από αυτά τα αιτήματα είναι στην πραγματικότητα μια προσπάθεια να κλείσει ξανά η οικονομία», δήλωσε στους FT ο Χουάν Πάμπλο Ροντέρος  της MAP. «Και είναι αποφασισμένη να μην κάνει πίσω».

Έτσι, η Αργεντινή βρίσκεται μπροστά στην αντίφαση ότι η ίδια πολιτική που κάνει την οικονομία πιο ανοιχτή και τις εισαγωγές φθηνότερες μπορεί, χωρίς ισχυρότερους ελέγχους, να καταστήσει το λαθρεμπόριο πιο κερδοφόρο. Το στοίχημα για τον Μιλέι είναι να διατηρήσει τον ανταγωνισμό που θέλει να εισαγάγει στην οικονομία, χωρίς να επιτρέψει στην παραοικονομία να γίνει ο μεγαλύτερος ωφελημένος από το άνοιγμά της.