Οι μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης είναι δυσανάλογα εκτεθειμένες οικονομικά στο Πεκίνο, παρά τις πρόσφατες προσπάθειες μείωσης της εξάρτησής τους από την Κίνα, όπως αποκαλύπτει σχετική έρευνα.
Σύμφωνα με δείκτη που καταρτίστηκε από το Εθνικό Πανεπιστήμιο της Ταϊβάν (NTU) και επικαλούνται οι Financial Times, oι τρεις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης – η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο – συγκαταλέγονται στις επτά χώρες παγκοσμίως που είναι περισσότερο εκτεθειμένες στην κινεζική ισχύ.
Κατάρριψη μύθων
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, σε γενικές γραμμές, ότι οι δημοκρατίες είναι πιο ευάλωτες στην κινεζική επιρροή σε σχέση με τα αυταρχικά καθεστώτα.
Ο δείκτης αξιοποίησε προσομοιώσεις σε υπολογιστή για τη στάθμιση βασικών δεικτών επιρροής – όπως το εμπόριο, οι επενδύσεις, καθώς και οι στρατιωτικοί και διπλωματικοί δεσμοί – με στόχο τη δημιουργία μιας συστηματικής κατάταξης των χωρών ως προς την έκθεσή τους στην Κίνα.
Η κατάταξη αυτή κατέρριψε τις ευρέως διαδεδομένες θεωρίες ότι ο ισχυρότερος έλεγχος της Κίνας ασκείται σε φτωχότερες χώρες της Ασίας, της Αφρικής και της Νότιας Αμερικής, όπου κινεζικές εταιρείες έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις στους τομείς της εξόρυξης και της μεταποίησης, δήλωσε ο George Yin, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Κινεζικών Σπουδών του NTU.
«Τα ευρήματα αυτά έρχονται σε αντίθεση με την προσδοκία ότι η έκθεση στην κινεζική ισχύ θα ήταν σημαντικά μικρότερη στην Ευρώπη απ’ ό,τι στην περιοχή toy Ινδο -Ειρηνικού, δεδομένης της γεωγραφικής απομόνωσης της Ευρώπης από την εμβέλεια της κινεζικής στρατιωτικής ισχύος», ανέφερε ο ίδιος.
Οι αναλυτές επισήμαναν ότι ο δείκτης ανέδειξε επίσης τον βαθμό στον οποίο το Πεκίνο έχει αποκτήσει δυνητικά μέσα άσκησης πίεσης έναντι των δυτικών δημοκρατιών κατά την τελευταία δεκαετία.
Η έρευνα δημοσιεύεται από κοινού από το Global Public Policy Institute (GPPi) και το Mercator Institute for China Studies (Merics), δύο δεξαμενές σκέψης με έδρα το Βερολίνο, οι οποίες έχουν επίσης χαρτογραφήσει την έκθεση της Ευρώπης στην Κίνα.
Μέσα πίεσης
Ο διευθυντής του GPPi, Thorsten Benner, δήλωσε ότι η έρευνα στέλνει ένα σαφές μήνυμα στις δυτικές κυβερνήσεις, καθώς αυτές επιδιώκουν να ενισχύσουν την οικονομική τους ανθεκτικότητα.
«Μάθετε να αξιοποιείτε τα δικά σας μέσα πίεσης έναντι του Πεκίνου και να είστε πρόθυμοι να καταβάλετε το σχετικό τίμημα υπερασπιζόμενοι τα συμφέροντά σας· διαφορετικά, το αποτέλεσμα θα είναι η υποταγή σε μια οικονομική τάξη πραγμάτων με επίκεντρο την Κίνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η Νότια Κορέα κατέλαβε την πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη, ενώ η Ρωσία παρουσίασε τη μεγαλύτερη έκθεση στην Ευρώπη, κυρίως λόγω της σημαντικής αύξησης των εξαγωγών προς την Κίνα, οι οποίες ανήλθαν από το 1,6% του ρωσικού ΑΕΠ το 2013 στο μέγιστο ποσοστό του 5,4% το 2023.
Το Πεκίνο θεωρεί τον ρόλο του στις κρίσιμες παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες ως ένα σημαντικό διεθνές μέσο πίεσης, το οποίο μπορεί να το βοηθήσει να αμυνθεί απέναντι σε οικονομικούς καταναγκασμούς από τις ΗΠΑ και άλλες προηγμένες οικονομίες, οι οποίες έχουν θεσπίσει αυξανόμενο αριθμό ελέγχων στις εξαγωγές τα τελευταία χρόνια.
Η Κίνα επέδειξε πρόσφατα τη διάθεσή της να ασκήσει καταναγκαστική ισχύ, φέρνοντας αρκετά εργοστάσια αυτοκινήτων των ΗΠΑ και της ΕΕ στα πρόθυρα του «λουκέτου» το 2025, μέσω του περιορισμού των εξαγωγών βασικών εξαρτημάτων, όπως οι μαγνήτες σπάνιων γαιών, απαραίτητων για την κατασκευή ηλεκτρικών κινητήρων, ανεμογεννητριών, smartphones, ηλεκτρικών αυτοκινήτων και αμυντικών συστημάτων.
Η κίνηση αυτή αποτέλεσε απάντηση στην απόφαση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αυξήσει προσωρινά τους δασμούς στις κινεζικές εξαγωγές στο 145%.
Οι δύο πλευρές είχαν συμφωνήσει σε εμπορική ανακωχή τον περασμένο Νοέμβριο, η παράταση της οποίας θα βρεθεί στο επίκεντρο της ατζέντας κατά τη συνάντηση του Τραμπ με τον Κινέζο Πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, στο πλαίσιο συνόδου στον Λευκό Οίκο, στην Ουάσιγκτον, την Πέμπτη.
Η ΕΕ έρχεται επίσης σε αντιπαράθεση με το Πεκίνο σχετικά με το εμπορικό έλλειμμα ύψους 1 δισ. ευρώ ημερησίως που παρουσιάζει έναντι της Κίνας, μια κατάσταση την οποία η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε την περασμένη εβδομάδα «μη βιώσιμη».
Ο δείκτης κατατάσσει 184 χώρες συνδυάζοντας διάφορους δείκτες κινεζικής επιρροής, όπως οι άμεσες ξένες επενδύσεις, το εμπόριο, η στρατιωτική ισχύς και τα μέσα «ήπιας ισχύος» (soft power), παραδείγματος χάριν τα Ινστιτούτα Κομφούκιος και τα πάντα σε ζωολογικούς κήπους.
Οι πιο εκτεθειμένοι
Η κατάταξη, η οποία προέκυψε από τη χρήση ενός υπολογιστικού μοντέλου – σχεδιασμένου, σύμφωνα με τους ερευνητές, ώστε να αποφεύγονται ακούσιες μεροληψίες – αποτυπώνει τη σχετική κινεζική ισχύ από το 2013, έτος κατά το οποίο ο Σι ανέλαβε την εξουσία, εγκαινιάζοντας μια πιο δυναμική κινεζική διπλωματία. Το μοντέλο αποδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Από την ανάλυση προέκυψε ότι οι προσπάθειες της Ευρώπης να μειώσει την έκθεσή της σε κινεζικά σημεία στρατηγικής εξάρτησης είχαν περιορισμένο αντίκτυπο, αφότου η ΕΕ χαρακτήρισε την Κίνα «στρατηγικό αντίπαλο» το 2019.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, η Ελβετία και η Σουηδία έχουν μειώσει τη σχετική τους έκθεση στην Κίνα τα τελευταία χρόνια, με τη Στοκχόλμη, μάλιστα, να κλείνει όλα τα Ινστιτούτα Κομφούκιος το 2020, μετά από διπλωματική διαμάχη με το Πεκίνο.
Ωστόσο, άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιρλανδία και η Ισπανία, έχουν αυξήσει την εξάρτησή τους, ως αποτέλεσμα της σημαντικής αύξησης των κινεζικών επενδύσεων στις οικονομίες τους.
Οι κινεζικές εισαγωγές στην Ισπανία – η οποία κατατάσσεται ως η πέμπτη πιο εκτεθειμένη οικονομία στην Ευρώπη – έχουν σχεδόν διπλασιαστεί από το 2013. Την ίδια περίοδο, η Ιρλανδία κατέγραψε τεράστια αύξηση των κινεζικών επενδύσεων στους τομείς της φαρμακοβιομηχανίας και της τεχνολογίας, με το απόθεμα των κινεζικών ξένων επενδύσεων να φτάνει σχεδόν τα 20 δισ. δολάρια έως το 2025.
Νωρίτερα φέτος, η εταιρεία συμβούλων EY-Parthenon εκτίμησε ότι η ΕΕ, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να επενδύσουν συνολικά 23,6 τρισ. δολάρια έως το 2050, προκειμένου να τερματίσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα σε καίριους κλάδους, όπως η μεταποίηση και η τεχνολογία.
