Το πιο πενιχρό επίδομα παιδιού χορηγεί η Ελλάδα μεταξύ όλων των κρατών-μελών της ΕΕ-27 όπως προκύπτει από την ευρωπαϊκή έκθεση RAND Europe σχετικά με την αποτελεσματικότητα των επιδομάτων για τα παιδιά στην ΕΕ. Πρόκειται για μια βιβλιογραφική ανασκόπηση, μια μετα-ανάλυση και δύο εμπεριστατωμένες μελέτες περιπτώσεων (Ιρλανδία και Σουηδία) που εξετάζουν επίσης τα ευρύτερα κοινωνικά και οικονομικά οφέλη της επένδυσης στα επιδόματα τέκνων.
Όπως προκύπτει από την εν λόγω έκθεση, τα χρηματικά επιδόματα τέκνων διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη μείωση της παιδικής φτώχειας και της υλικής στέρησης, μειώνοντας το ποσοστό των παιδιών που διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας κατά μέσο όρο κατά 10,6 ποσοστιαίες μονάδες σε ολόκληρη την ΕΕ-27. Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρείται στην Αυστρία (16,6 π.μ.) και η μικρότερη στην Ισπανία (4,6 π.μ.).
Η μελέτη διαπιστώνει επίσης ότι τα επιδόματα τέκνων συνδέονται με μακροπρόθεσμα οφέλη για τα παιδιά, τις οικογένειες και τις οικονομίες. Μια μετα-ανάλυση διεθνών μελετών σχετικά με παρεμβάσεις επιδομάτων τέκνων σε είδος αποκαλύπτει ότι, κατά μέσο όρο, κάθε ευρώ που επενδύεται αποφέρει απόδοση άνω των πέντε ευρώ (συγκεντρωτικός δείκτης κόστους-οφέλους (BCR) = 5,26), με τις παρεμβάσεις που εστιάζουν στην εκπαίδευση να αποφέρουν τα υψηλότερα οφέλη (συγκεντρωτικός δείκτης BCR = 6,86). Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι, εφόσον σχεδιαστούν σωστά, τα επιδόματα τέκνων αποτελούν αποτελεσματικά και σημαντικά εργαλεία για τη μείωση της παιδικής φτώχειας και την προώθηση της κοινωνικής ένταξης σε ολόκληρη την ΕΕ
Το επίδομα τέκνου στην Ελλάδα
Σύμφωνα με την έκθεση της RAND Europe για το 2026 αναφορικά με την αποτελεσματικότητα των παιδικών επιδομάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προκύπτει ότι η εκτιμώμενη ετήσια χρηματική αξία των επιδομάτων παιδιού ανά τέκνο στην Ελλάδα ανέρχεται σε 1.017 ευρώ (προσαρμοσμένη σε μονάδες αγοραστικής δύναμης – PPP). Το ποσό αυτό αποτελεί το χαμηλότερο επίπεδο οικονομικής ενίσχυσης μεταξύ όλων των κρατών-μελών της ΕΕ-27.
Δαπάνες για παροχές προς τα παιδιά σε είδος (% του ΑΕΠ) στην ΕΕ-27, 2021
Η Ελλάδα ανήκει στην ομάδα των 7 χωρών της ΕΕ (μαζί με Βουλγαρία, Τσεχία, Ισπανία, Κροατία, Κύπρο και Πορτογαλία) που παρέχουν παιδικά επιδόματα αποκλειστικά με βάση εισοδηματικά κριτήρια καθώς δεν υφίσταται κάποιο καθολικό επίδομα για όλες τις οικογένειες.
Ένα «ελληνικό παράδοξο» είναι ότι η καταβολή του επιδόματος παιδιού γίνεται σε δίμηνη βάση αποτελώντας εξαίρεση σε όλη την ΕΕ, που αντίθετα τα περισσότερα κράτη-μέλη εφαρμόζουν τακτικές μηνιαίες πληρωμές.
Όσον αφορά στα ηλικιακά όρια, το επίδομα χορηγείται για παιδιά έως την ηλικία των 17 ετών, με προβλέψεις για παρατάσεις σε περιπτώσεις συνέχισης των σπουδών ή ύπαρξης αναπηρίας.
Από την μελέτη RAND Europe προκύπτει επίσης ότι η Ελλάδα είναι μία από τις μόλις πέντε χώρες της ΕΕ που δεν διαθέτουν εθνικό πρόγραμμα παροχής δωρεάν σχολικών γευμάτων στις δομές προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας (ECEC). Ειδικότερα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση υπάρχει η πολιική των στοχευμένων γευμάτων, καθώς η χώρα εστιάζει την παροχή δωρεάν σχολικών γευμάτων αποκλειστικά σε παιδιά χαμηλού εισοδήματος ή σε σχολεία που βρίσκονται σε μειονεκτούσες περιοχές.
Σύμφωνα με την έκθεση της RAND Europe για την αποτελεσματικότητα των παιδικών επιδομάτων, η σύγκριση των δεικτών παιδικής φτώχειας της Ελλάδας με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναδεικνύει σημαντικές αποκλίσεις, οι οποίες οφείλονται κυρίως στο χαμηλό ύψος της χρηματοδότησης και στη δομή του ελληνικού συστήματος κοινωνικής προστασίας.
Σε επίπεδο ΕΕ-27, τα χρηματικά επιδόματα παιδιού επιτυγχάνουν κατά μέσο όρο τη μείωση του ποσοστού παιδικής φτώχειας κατά 10,6 ποσοστιαίες μονάδες. Η αποτελεσματικότητα του μέτρου όμως στην Ελλάδα είναι πολύ περιορισμένη. Παρά το γεγονός ότι η χώρα μας στοχεύει τα επιδόματά της αποκλειστικά σε νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, η τελική επίδραση στη μείωση του ποσοστού παιδικής φτώχειας περιορίζεται σημαντικά. Αυτό συμβαίνει διότι η ετήσια αξία του επιδόματος ανά παιδί στην Ελλάδα (1.017 ευρώ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης) είναι η χαμηλότερη σε ολόκληρη την ΕΕ, έναντι ενδεικτικά 5.827 ευρώ στην Αυστρία.
Ενδιαφέρουσα είναι η εικόνα και σε σχέση με το «χάσμα» φτώχειας (Poverty Gap): Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα χρηματικά επιδόματα μειώνουν το βάθος της παιδικής φτώχειας (δηλαδή το πόσο κάτω από το όριο της φτώχειας πέφτει το εισόδημα των παιδιών) κατά 5,7 ποσοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο. Στην Ελλάδα, η μικρή επάρκεια των χρηματικών ποσών δυσκολεύει τη μετακίνηση των ευάλωτων οικογενειών πάνω από το επίσημο κατώφλι της φτώχειας.
Μέσος όρος των επιδομάτων για τα παιδιά που καταβάλλονται σε μετρητά ανά παιδί ανά έτος (σε ευρώ προσαρμοσμένα σύμφωνα με την ισοτιμία αγοραστικής δύναμης)στην ΕΕ-27, 2024
Επίσης τα παιδικά επιδόματα στην ΕΕ μειώνουν την παιδική υλική στέρηση (έλλειψη βασικών αγαθών, όπως η σωστή διατροφή ή ο σχολικός εξοπλισμός) κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο.
