Ελλάδα και AI: Η ελκυστικότητα αυξάνεται, η επιχειρηματική υιοθέτηση μένει πίσω

Την απόσταση ανάμεσα στη βελτίωση της επενδυτικής εικόνας της Ελλάδας στην τεχνητή νοημοσύνη και στην πραγματική αξιοποίησή της από τις επιχειρήσεις αναδεικνύει η έρευνα «EY Attractiveness Survey Ελλάδα». Ενώ το 60% των συμμετεχόντων αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές της χώρας για την AI έχουν ενισχύσει την ελκυστικότητά της ως επενδυτικού προορισμού την τελευταία τριετία, μόλις το 11% εκλαμβάνει τον σημερινό βαθμό υιοθέτησης της τεχνολογίας από τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.

Το μήνυμα που προκύπτει από τις ενότητες της έρευνας για την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα και την επιτάχυνση της υιοθέτησης της AI είναι ότι η θετική εικόνα χρειάζεται να μετατραπεί σε ευρύτερη επιχειρηματική εφαρμογή. Υποδομές, χρηματοδότηση και ανθρώπινο δυναμικό συγκροτούν την πρώτη γραμμή των προτεραιοτήτων, ενώ η EY προτείνει παρεμβάσεις που εκτείνονται από την πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ έως τα επενδυτικά κίνητρα και την αξιοποίηση του Δημοσίου ως «πρώτου πελάτη» καινοτόμων λύσεων.

Πρώτη προτεραιότητα οι υποδομές, ακολουθεί η χρηματοδότηση

Στο ερώτημα πώς μπορεί η Ελλάδα να ενισχύσει την ελκυστικότητά της ως προορισμός για επενδύσεις, καινοτομία και ανάπτυξη στην τεχνητή νοημοσύνη, το 49% των ερωτηθέντων προτάσσει τη βελτίωση των τεχνολογικών υποδομών, όπως τα data centers και οι ανοιχτές βάσεις δεδομένων. Ακολουθούν η βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση για αναπτυσσόμενες εταιρείες AI, τις λεγόμενες scale-ups, με 47%, και η ενίσχυση των τεχνολογικών δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, με 43%. Η ελληνική έρευνα βασίζεται σε δείγμα 250 ερωτηθέντων, από επιχειρήσεις εκ των οποίων οι 151 είναι εγκατεστημένες στην Ελλάδα και οι 99 δεν έχουν παρουσία στη χώρα.

Η σημασία των υποδομών αποτυπώνεται και σε ένα ακόμη εύρημα που επισημαίνει η EY: το 2025 καταγράφηκε μόνο μία επένδυση σε data center στην Ελλάδα, έναντι 11 κατά την προηγούμενη τριετία. Στις προτάσεις της περιλαμβάνονται η προσέλκυση διεθνών επενδύσεων σε κέντρα δεδομένων και εξειδικευμένες υποδομές AI, αλλά και η διασφάλιση πρόσβασης σε ενέργεια ανταγωνιστικού κόστους και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος για τη λειτουργία τους.

Κεντρική θέση έχει η αξιοποίηση του AI Factory «Pharos» και του υπερυπολογιστή ΔΑΙΔΑΛΟΣ, ώστε startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ερευνητικοί φορείς και δημόσια διοίκηση να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπολογιστική ισχύ υψηλών επιδόσεων, προηγμένα σύνολα δεδομένων και εξειδικευμένες υπηρεσίες υποστήριξης. Η EY συνδέει αυτές τις υποδομές με την επέκταση των δικτύων υψηλών ταχυτήτων, τη δημιουργία εθνικών και κλαδικών πλατφορμών ανοιχτών δεδομένων και την ενίσχυση της ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η τεχνολογία της AI ενισχύει την επενδυτική εικόνα

Η ευρύτερη εικόνα για την ψηφιακή οικονομία παραμένει θετική. Το 67% των συμμετεχόντων αναγνωρίζει ότι η προσέγγιση της Ελλάδας στα δεδομένα και στην τεχνολογία έχει ενισχύσει την επενδυτική της ελκυστικότητα τα τελευταία τρία χρόνια. Παράλληλα, το 26% συγκαταλέγει τις υπηρεσίες λογισμικού και πληροφορικής, την τεχνητή νοημοσύνη και την τεχνολογία μεταξύ των τομέων στους οποίους η χώρα πρέπει να δώσει προτεραιότητα.

Οι υπηρεσίες λογισμικού και πληροφορικής συγκέντρωσαν το 23% των επενδύσεων στην Ελλάδα το 2025, με βάση την κλαδική κατανομή που παρουσιάζει η έρευνα, έναντι 17% στο σύνολο της Ευρώπης. Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα είχε διαμορφωθεί στο 30% κατά μέσο όρο την προηγούμενη τριετία, στοιχείο που δείχνει ότι ο κλάδος διατηρεί σημαντικό βάρος, παρά την υποχώρηση του μεριδίου του.

Για τη βελτίωση της συνολικής ψηφιακής ανταγωνιστικότητας, το 38% προτάσσει τις τεχνολογικές υποδομές, ενώ η ενίσχυση των δεξιοτήτων που σχετίζονται με τα δεδομένα και την τεχνολογία και η ψηφιοποίηση του Δημοσίου συγκεντρώνουν από 33%. Η πρόσβαση των τεχνολογικών startups σε κεφάλαια ακολουθεί με 28%.

Παπαστεργίου: Η ψηφιακή ωριμότητα μειώνει το κόστος για τις επιχειρήσεις

Στην παρέμβασή του στην έρευνα, ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, Δημήτρης Παπαστεργίου, συνδέει άμεσα την ψηφιακή αναβάθμιση του κράτους με τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

«Η ενίσχυση της ψηφιακής ωριμότητας του κράτους και η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης αναβαθμίζουν καθοριστικά την επενδυτική εικόνα της χώρας. Ένα κράτος που λειτουργεί με ταχύτητα, διαφάνεια και σύγχρονες υποδομές μειώνει δραστικά το γραφειοκρατικό κόστος των επιχειρήσεων, ενισχύει την παραγωγικότητα και καλλιεργεί ένα σταθερό κλίμα εμπιστοσύνης για νέες επενδύσεις», επισημαίνει.

Ο υπουργός επικαλείται τις επιδόσεις της Ελλάδας πάνω από τον μέσο όρο στον ΟΟΣΑ, καθώς και την ανταπόκριση της χώρας στο 83% των συστάσεων για την Ψηφιακή Δεκαετία. Αναφέρει, επίσης, ότι η κάλυψη 5G έφθασε το 99,5%.

Για τις υποδομές αιχμής, σημειώνει ότι ο υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και το AI Factory «Pharos» δημιουργούν τις προϋποθέσεις για καινοτομία, ισχυρότερη έρευνα και έργα υψηλής προστιθέμενης αξίας. «Βασικός στόχος της Κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι η ουσιαστική εδραίωση της Ελλάδας ως αξιόπιστου ψηφιακού και τεχνολογικού κόμβου στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μετατρέποντας την τεχνολογία σε ένα πραγματικά ισχυρό αναπτυξιακό πλεονέκτημα», τονίζει.

Από τις υποδομές στην εφαρμογή: Τα κίνητρα και ο ρόλος του Δημοσίου

Για να περάσει η τεχνητή νοημοσύνη σε ευρύτερη παραγωγική χρήση, η EY εισηγείται φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και για την εγκατάσταση διεθνών εταιρειών AI και κέντρων αριστείας στην Ελλάδα. Προτείνει, ακόμη, στοχευμένα προγράμματα επιδότησης για την υιοθέτηση λύσεων AI από μικρομεσαίες και νεοφυείς επιχειρήσεις και ευκολότερη πρόσβαση σε κεφάλαια για εταιρείες που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης.

Ξεχωριστή βαρύτητα αποδίδεται στη δημόσια διοίκηση, όχι μόνο ως χρήστη της τεχνολογίας για τη μείωση της γραφειοκρατίας και την αυτοματοποίηση διαδικασιών, αλλά και ως «πρώτου πελάτη» καινοτόμων εφαρμογών. Η έρευνα προτείνει πιλοτικά έργα σε πεδία με άμεσα ορατό κοινωνικό αποτέλεσμα, όπως η υγεία, η εκπαίδευση, οι μεταφορές, η πολιτική προστασία και η διαχείριση υδάτινων πόρων. Παράλληλα, εισηγείται εστίαση σε κλάδους όπου η Ελλάδα διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα, όπως ο τουρισμός, η ναυτιλία, η ενέργεια και η εφοδιαστική αλυσίδα.

Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσονται η δημιουργία προστατευμένων περιβαλλόντων δοκιμών —των AI regulatory sandboxes— και η ανάπτυξη πρότυπων λύσεων με εξαγωγικές δυνατότητες. Ζητούμενο είναι οι επιχειρήσεις να μπορούν να δοκιμάζουν εφαρμογές υπό ελεγχόμενες συνθήκες και με σαφές νομικό πλαίσιο, πριν προχωρήσουν στην ευρύτερη αξιοποίησή τους.

Δεξιότητες, ασφάλεια και εμπιστοσύνη στην AI

Η τεχνολογική επέκταση προϋποθέτει και αντίστοιχη ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού. Η EY προτείνει την εισαγωγή μαθημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε όλους τους επιστημονικούς κλάδους των ελληνικών ΑΕΙ, μεταπτυχιακά προγράμματα επανειδίκευσης σε τεχνικά θέματα AI για αποφοίτους σχολών STEM και μαζικά εκπαιδευτικά προγράμματα για επαγγελματίες που διαχειρίζονται περιεχόμενο, όπως δικηγόροι, σύμβουλοι επιχειρήσεων, προγραμματιστές και αρχιτέκτονες.

Η έρευνα τοποθετεί, παράλληλα, την υπεύθυνη χρήση της τεχνολογίας στον πυρήνα των παρεμβάσεων. Προστασία προσωπικών δεδομένων και πνευματικής ιδιοκτησίας, διαφάνεια και λογοδοσία των αλγορίθμων, ισχυρή κυβερνοασφάλεια και μηχανισμοί πιστοποίησης και αξιολόγησης κινδύνου περιλαμβάνονται στις βασικές κατευθύνσεις της.

Το ευρωπαϊκό παράδοξο

Η ελληνική προσπάθεια εξελίσσεται σε μια ευρωπαϊκή αγορά όπου η ισχυρή αύξηση των επενδύσεων συνυπάρχει με επίμονους προβληματισμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του EY European Investment Monitor που παραθέτει η έρευνα, ο αριθμός των επενδυτικών έργων στην τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά 96% το 2025. Ωστόσο, το 43% των επιχειρήσεων εξακολουθεί να θεωρεί την Ευρώπη λιγότερο ελκυστική από τις ΗΠΑ και την Κίνα για επενδύσεις στην AI.

Η πολυπλοκότητα του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, το υψηλό ενεργειακό κόστος και οι χρονοβόρες αδειοδοτήσεις ψηφιακών υποδομών συγκαταλέγονται στα βασικά εμπόδια. Το 46% αναδεικνύει την απλούστευση και τον εξορθολογισμό του ρυθμιστικού πλαισίου ως πρώτη προτεραιότητα για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ελκυστικότητας. Για την Ελλάδα, οι προτάσεις της EY συνδέουν αυτή την ανάγκη θεσμικής σταθερότητας με συγκεκριμένες προϋποθέσεις επιχειρηματικής ανάπτυξης: πρόσβαση σε υποδομές, διαθέσιμα κεφάλαια και ανθρώπους που μπορούν να αξιοποιήσουν την τεχνολογία στην πράξη.