Ήταν η κορύφωση του Εμφυλίου Πολέμου και η χώρα υπέφερε. Χιλιάδες Αμερικανοί είχαν σκοτωθεί στη Μάχη του Γκέτισμπεργκ μόλις λίγους μήνες νωρίτερα. Η διακήρυξη του Λίνκολν καλούσε τους Αμερικανούς να «τηρήσουν την τελευταία Πέμπτη του προσεχούς Νοεμβρίου», ως Ημέρα Ευχαριστιών – Thanksgiving ακόμη και καθώς συνεχιζόταν η «θλιβερή εμφύλια σύρραξη στην οποία είμαστε αναπόφευκτα εμπλεκόμενοι».
Αυτό δεν ήταν κάτι καινοφανές. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Αμερικανικής Επανάστασης, το Ηπειρωτικό Κογκρέσο είχε επίσης καθιερώσει ημέρες ευχαριστιών. Το 1789, ο Πρόεδρος Τζορτζ Ουάσινγκτον κήρυξε την 26η Νοεμβρίου ως ημέρα ευχαριστιών, ενώ το 1815 το ίδιο έπραξε και ο Πρόεδρος Τζέιμς Μάντισον. Ήταν μια αρκετά συνηθισμένη πρακτική μεταξύ των Αμερικανών ηγετών. Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της προεδρίας του, ο Λίνκολν κήρυξε συνολικά εννέα τέτοιες ημέρες ευγνωμοσύνης.
Στο προσκήνιο εμφανίζεται η Σάρα Τζόζεφα Χέιλ, η πρώτη γυναίκα αρχισυντάκτρια του περιοδικού Ladies’ Magazine και, αργότερα, του Godey’s Lady’s Book —ενός εντύπου που, υπό τη διεύθυνσή της για περισσότερα από 40 χρόνια, εξελίχθηκε στο σημαντικότερο και πιο πολυδιαβασμένο γυναικείο περιοδικό της χώρας.
Η ίδια πίστευε, επίσης, ότι οι νεοσύστατες Ηνωμένες Πολιτείες στερούνταν πολιτισμικής ταυτότητας —ένα πρόβλημα που, κατά την άποψή της, η Ημέρα των Ευχαριστιών θα μπορούσε να βοηθήσει να επιλυθεί.
Γιορτή για εθνική ολοκλήρωση και ομοψυχία
Πριν από τη διακήρυξη του Λίνκολν το 1863, η απόφαση για το πότε —ή ακόμα και το αν— θα γιορταζόταν η Ημέρα των Ευχαριστιών εναπόκειτο, σε μεγάλο βαθμό, στις επιμέρους πολιτείες. Η Χέιλ πίστευε ότι η χώρα χρειαζόταν μια συγκεκριμένη ημερομηνία, γύρω από την οποία θα μπορούσαν να ενοποιηθούν οι εορτασμοί. Έτσι, στις 28 Σεπτεμβρίου 1863, έστειλε μια επιστολή στον Λίνκολν, εκφράζοντάς του ακριβώς αυτή την ιδέα.
Επί δεκαετίες, η Χέιλ προσπαθούσε ανεπιτυχώς να πείσει κυβερνήτες, μέλη του Κογκρέσου, ακόμα και προηγούμενους προέδρους, να αναλάβουν αυτή την πρωτοβουλία. Ο Λίνκολν, ωστόσο, ανταποκρίθηκε άμεσα.
Κήρυξε την τελευταία Πέμπτη του Νοεμβρίου ως ημέρα ευχαριστιών και κάλεσε ολόκληρη τη χώρα να συμμετάσχει στον εορτασμό. Δεν ήταν ακριβώς η Ημέρα των Ευχαριστιών όπως τη γνωρίζουμε σήμερα, αλλά η ιδέα επικράτησε, καθιερώνοντας την παράδοση ενός εθνικού εορτασμού της Ημέρας των Ευχαριστιών, η οποία διατηρήθηκε και από τους επόμενους προέδρους. Και το 1941, το Κογκρέσο την καθιέρωσε ως επίσημη εθνική αργία.
Έκτοτε, σταδιακά, οι εορτασμοί άρχισαν να αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία εμπορικά καθώς εκτοξεύτηκε η ευμάρεια των Αμερικανών μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Thanksgiving του Νόρμαν Ρόκγουελ
Thanksgiving: Το μεγάλο εμπορικό στοίχημα της αμερικανικής οικονομίας
Η Ημέρα Ευχαριστιών (Thanksgiving), αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες οικογενειακές και πολιτιστικές γιορτές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πίσω από το παραδοσιακό οικογενειακό τραπέζι με τη γεμιστή γαλοπούλα, τις γλυκοπατάτες και την κολοκυθόπιτα, έχει αναπτυχθεί ένας τεράστιος εμπορικός μηχανισμός. Η γιορτή σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη της πιο κρίσιμης περιόδου για το λιανεμπόριο, καθώς ακολουθούν η Black Friday, η Small Business Saturday και η Cyber Monday, που συγκεντρώνουν μεγάλο μέρος της αγοραστικής δραστηριότητας πριν από τα Χριστούγεννα.
Η οικονομική σημασία της περιόδου δεν περιορίζεται στις αγορές δώρων. Επεκτείνεται στις μεταφορές, στην εστίαση, στα ξενοδοχεία, στα σούπερ μάρκετ, στις υπηρεσίες διανομής και στην ψηφιακή αγορά. Για εκατομμύρια επιχειρήσεις, το πενθήμερο από την Ημέρα Ευχαριστιών έως τη Cyber Monday αποτελεί καθοριστική ευκαιρία για αύξηση των πωλήσεων και προσέλκυση νέων πελατών. Τα στοιχεία του 2025 αποτυπώνουν το μέγεθος αυτής της εμπορικής κινητοποίησης.
Από το οικογενειακό τραπέζι στο εμπορικό πενθήμερο
Σύμφωνα με την National Retail Federation (NRF), 202,9 εκατομμύρια καταναλωτές πραγματοποίησαν αγορές κατά το πενθήμερο της Ημέρας Ευχαριστιών έως και τη Cyber Monday το 2025. Πρόκειται για νέο ρεκόρ, έναντι 197 εκατομμυρίων το 2024 και 200,4 εκατομμυρίων το 2023. Ο αριθμός αυτός περιλαμβάνει καταναλωτές που αγόρασαν προϊόντα τόσο σε φυσικά καταστήματα όσο και μέσω διαδικτύου.
Από αυτούς, 129,5 εκατομμύρια επισκέφθηκαν φυσικά καταστήματα, ενώ 134,9 εκατομμύρια πραγματοποίησαν ηλεκτρονικές αγορές. Η Black Friday διατήρησε την πρώτη θέση ως προς την αγοραστική κίνηση, με 80,3 εκατομμύρια καταναλωτές στα καταστήματα και 85,7 εκατομμύρια στο διαδίκτυο. Η Cyber Monday συγκέντρωσε 75,9 εκατομμύρια online αγοραστές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η μέση δαπάνη. Σχεδόν το σύνολο όσων συμμετείχαν στις αγορές του πενθημέρου πραγματοποίησε τουλάχιστον μία αγορά σχετική με τις γιορτές, με τη μέση δαπάνη να φτάνει τα 337,86 δολάρια ανά καταναλωτή, έναντι 315,56 δολαρίων το 2024. Περίπου 225,74 δολάρια από το ποσό αυτό αφορούσαν δώρα.
Παράλληλα, η NRF προέβλεψε ότι οι συνολικές λιανικές πωλήσεις της εορταστικής περιόδου Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2025 θα ξεπεράσουν για πρώτη φορά το 1 τρισ. δολάρια, φτάνοντας τα 1,01-1,02 τρισ. δολάρια. Η πρόβλεψη αυτή αφορά ολόκληρη την εορταστική περίοδο και όχι αποκλειστικά το πενθήμερο της Thanksgiving.
Τα ταξίδια και η εστίαση ενισχύουν την κατανάλωση
Η κινητικότητα των Αμερικανών αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό οικονομικό παράγοντα. Σύμφωνα με την American Automobile Association (AAA), περίπου 81,8 εκατομμύρια άνθρωποι αναμενόταν να ταξιδέψουν τουλάχιστον 50 μίλια (80 χιλιόμετρα) μακριά από το σπίτι τους κατά την περίοδο Thanksgiving του 2025, αριθμός αυξημένος κατά 1,6 εκατομμύρια σε σχέση με το 2024. Από αυτούς, περίπου 73 εκατομμύρια επρόκειτο να μετακινηθούν με αυτοκίνητο και 6 εκατομμύρια με αεροπλάνο. Η αυξημένη κίνηση μεταφράζεται σε μεγαλύτερη ζήτηση για καύσιμα, ενοικιάσεις οχημάτων, αεροπορικά εισιτήρια, ξενοδοχεία και εστιατόρια.
Εξίσου σημαντική είναι η αγορά τροφίμων. Σύμφωνα με την American Research Service, η προετοιμασία του παραδοσιακού γεύματος κινητοποιεί την αγορά κρέατος, λαχανικών, αρτοποιημάτων, ποτών και έτοιμων γευμάτων. Τα σούπερ μάρκετ ενισχύουν τις προσφορές τους, ενώ εστιατόρια και εταιρείες catering αξιοποιούν τη ζήτηση από οικογένειες και καταναλωτές που επιλέγουν να μη μαγειρέψουν στο σπίτι. Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Γεωργίας, οι ημερήσιες πωλήσεις τροφίμων στα παντοπωλεία εμφανίζουν εποχική ενίσχυση προς το τέλος του έτους, με τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο να συγκαταλέγονται στους ισχυρότερους μήνες.
Οικονομικά στοιχεία για το Thanksgiving
| Καταναλωτές που έκαναν αγορές στο πενθήμερο του 2025 | 202,9 εκατ. |
| Αγορές σε φυσικά καταστήματα | 129,5 εκατ. |
| Ηλεκτρονικοί αγοραστές | 134,9 εκατ. |
| Καταναλωτές στη Black Friday – φυσικά καταστήματα | 80,3 εκατ. – |
| Καταναλωτές στη Black Friday – online | 85,7 εκατ. |
| Μέση δαπάνη ανά αγοραστή στο πενθήμερο | 337,86 δολάρια |
| Δαπάνη για δώρα ανά αγοραστή | 225,74 δολάρια |
| Ταξιδιώτες την περίοδο της Thanksgiving 2025 | 81,8 εκατ. |
| Ταξιδιώτες με αυτοκίνητο | 73 εκατ. |
| Πρόβλεψη λιανικών πωλήσεων Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2026 | 1,013 τρισ. δολάρια |
| Προβλεπόμενη αύξηση για το 2026 | 4,2% |
Η σημασία για το λιανεμπόριο και τις μικρές επιχειρήσεις
Το Thanksgiving έχει εξελιχθεί επίσης σε κρίσιμο πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων αλυσίδων και μικρών επιχειρήσεων. Οι καταναλωτές αναζητούν εκπτώσεις, συγκρίνουν τιμές και αξιοποιούν ψηφιακές πλατφόρμες για να εντοπίσουν προσφορές. Η Small Business Saturday, το Σάββατο μετά την Thanksgiving, δημιουργήθηκε ακριβώς για να ενισχύσει τις τοπικές επιχειρήσεις, δίνοντάς τους πρόσβαση σε ένα μέρος της αυξημένης καταναλωτικής δαπάνης.
Η εμπορική περίοδος του 2025 έδειξε ότι η φυσική και η ψηφιακή αγορά λειτουργούν πλέον συμπληρωματικά. Οι καταναλωτές πραγματοποιούν έρευνα στο διαδίκτυο, παραγγέλνουν ηλεκτρονικά και συχνά παραλαμβάνουν τα προϊόντα από καταστήματα. Η αυξημένη κατανάλωση, ωστόσο, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι επιχειρήσεις απολαμβάνουν αντίστοιχη αύξηση κερδών, καθώς οι εκπτώσεις, το κόστος μεταφορών, οι μισθοί και οι λειτουργικές δαπάνες επηρεάζουν τα περιθώρια κερδοφορίας.
Για το 2026, η NRF προβλέπει ότι οι λιανικές πωλήσεις Νοεμβρίου και Δεκεμβρίου θα φτάσουν συνολικά τα 1,013 τρισ. δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 4,2% σε σχέση με το 2025. Πρόκειται για εκτίμηση που αφορά την ευρύτερη εορταστική αγορά και όχι μόνο το Thanksgiving.
