Σημαντική ανάσα στις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις, αλλά όχι επαρκή απάντηση στην εκτίναξη του ενεργειακού κόστους, αποτελεί η νέα κυβερνητική ενίσχυση ύψους 32 εκατ. ευρώ για τα ναυτιλιακά καύσιμα.
Η παρέμβαση, που επιβεβαιώνει το σχετικό ρεπορτάζ του OT.GR αναμένεται να συμβάλει στη συγκράτηση των τιμών των εισιτηρίων και στη στήριξη των θαλάσσιων συγκοινωνιών. Ωστόσο, το ποσό αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 11% της πρόσθετης επιβάρυνσης που αντιμετωπίζει φέτος ο κλάδος και η οποία εκτιμάται ότι υπερβαίνει τα 300 εκατ. ευρώ.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία, που προωθείται από τα υπουργεία Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, έρχεται σε μια ιδιαίτερα δύσκολη συγκυρία για την επιβατηγό ναυτιλία, καθώς ο διπλασιασμός των τιμών των καυσίμων έχει ανατρέψει τους οικονομικούς προϋπολογισμούς των εταιρειών.
Το μέτρο προβλέπει επιδότηση 0,16 ευρώ ανά λίτρο ναυτιλιακού καυσίμου για προμήθειες που πραγματοποιούνται από την 1η Σεπτεμβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026.
Η ενίσχυση καλύπτει τόσο τα πλοία της ελεύθερης δρομολόγησης όσο και εκείνα που εξυπηρετούν τις γραμμές δημόσιας υπηρεσίας, τις λεγόμενες άγονες γραμμές.
Για την καταβολή των ποσών προβλέπεται η δημιουργία ηλεκτρονικού μηχανισμού υποβολής και διασταύρωσης των παραστατικών αγοράς καυσίμων, με τη συνεργασία της ΑΑΔΕ.
Η εφαρμογή της ενίσχυσης θα πραγματοποιηθεί μέσω του ευρωπαϊκού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων METSAF, υπό την προϋπόθεση της έγκρισης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα παράτασης, εφόσον συνεχιστεί η ενεργειακή κρίση και παραμείνει ενεργό το σχετικό ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Θετική υποδοχή από τον κλάδο
Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας υπογράμμισε ότι η παρέμβαση αποσκοπεί στη στήριξη των ακτοπλοϊκών επιχειρήσεων και στη συγκράτηση του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των νησιωτών.
Θετικά υποδέχθηκε την πρωτοβουλία και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος. «Χαιρετίζουμε την παρέμβαση της κυβέρνησης για το κόστος των καυσίμων και εκτιμούμε τη συνεργασία του Υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, με τον ΣΕΕΝ. Το μέτρο βοηθά να συγκρατηθούν οι τιμές των εισιτηρίων για τους νησιώτες, σε μια περίοδο που το υψηλό κόστος των καυσίμων εξακολουθεί να πιέζει σημαντικά την ακτοπλοΐα», δήλωσε ο κ. Θεοδωράτος.
Η νέα ενίσχυση προστίθεται στην ήδη θεσμοθετημένη αποζημίωση έως 60 εκατ. ευρώ για τις υποχρεωτικές εκπτώσεις στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια. Έτσι, το συνολικό ύψος των δύο παρεμβάσεων μπορεί να φτάσει τα 92 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, πρόκειται για δύο διαφορετικά μέτρα, καθώς τα 60 εκατ. ευρώ αφορούν την αποζημίωση των εταιρειών για τις θεσμοθετημένες εκπτώσεις και όχι την κάλυψη της αύξησης των καυσίμων.
Η μεγάλη απόσταση από το πραγματικό κόστος
Παρά τη θετική υποδοχή, η απόσταση ανάμεσα στην κυβερνητική βοήθεια και στο πραγματικό μέγεθος της ενεργειακής επιβάρυνσης παραμένει μεγάλη.
Η ελληνική ακτοπλοΐα καταναλώνει περίπου 700.000 τόνους καυσίμων ετησίως. Πριν από την πολεμική κρίση, η μέση τιμή τους κυμαινόταν κοντά στα 500 ευρώ ανά τόνο, ενώ πλέον έχει ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ, σύμφωνα με ακτοπλοϊκούς κύκλους.
Η αύξηση αυτή συνεπάγεται πρόσθετη ετήσια δαπάνη εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, με τις εκτιμήσεις του κλάδου να τοποθετούν την επιβάρυνση για το 2026 πάνω από τα 300 εκατ. ευρώ.
Με αυτά τα δεδομένα, η επιδότηση των 32 εκατ. ευρώ καλύπτει περιορισμένο μέρος του πρόσθετου κόστους, αφήνοντας το μεγαλύτερο βάρος στις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο εσωτερικό του κλάδου διατυπώνεται ανεπίσημα η άποψη πως θα μπορούσε να εξεταστεί μια μεγαλύτερη επιδότηση ανά λίτρο, στα πρότυπα της ενίσχυσης των αλιέων, η οποία έφτασε τα 0,40 ευρώ.
Η σύγκριση αναδεικνύει την απόσταση μεταξύ της σημερινής στήριξης και των αναγκών της ακτοπλοΐας, χωρίς βεβαίως να αναιρεί τη σημασία της κυβερνητικής παρέμβασης.
Το στοίχημα των εισιτηρίων
Το βασικό ζητούμενο είναι να αποτραπεί η μετακύλιση του αυξημένου κόστους στους επιβάτες, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία οι θαλάσσιες συγκοινωνίες αποτελούν βασική υποδομή για την οικονομική και κοινωνική ζωή των νησιών.
Ωστόσο όπως επισημαίνουν ακτοπλοϊκοί παράγοντες κοιτώντας προς το μέλλον και τις ανάγκες ανανέωσης του στόλου, ο κίνδυνος είναι η επιδίωξη συγκράτησης των τιμών σήμερα να αποδυναμώσει τις προϋποθέσεις επαρκούς εξυπηρέτησης αύριο. Καθυστερήσεις στην ανανέωση του στόλου, περιορισμός διαθέσιμης χωρητικότητας και αποθάρρυνση νέων επιχειρηματικών πρωτοβουλιών μπορούν να επιβαρύνουν τελικά τον ανταγωνισμό και τις επιλογές των επιβατών.
Η προστασία των νησιωτών χρειάζεται και την προστασία των προϋποθέσεων που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να συνεχίζουν να επενδύουν, τονίζουν και προσθέτουν ότι η ακτοπλοΐα δεν μπορεί να καλείται διαρκώς να χρηματοδοτεί τη συγκράτηση των ναύλων από την αντοχή των ιδιωτικών κεφαλαίων της, χωρίς σαφή αποτίμηση του κόστους, επαρκή αντιμετώπιση των έκτακτων επιβαρύνσεων και σταθερούς κανόνες για το μέλλον.
