Δεν ήταν καθόλου μικρό πρόβλημα αυτό που συνέβη με την παγκόσμια κατάρρευση της υποστήριξης των εφαρμογών cloud της Microsoft. Κυβερνήσεις, μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, τράπεζες, αστυνομικά τμήματα και εκατομμύρια απλοί χρήστες βρέθηκαν ουσιαστικά χωρίς υπολογιστική υποδομή για αρκετές ώρες.
Ήταν αποκαλυπτικό για τον τρόπο που αλλάζει η ίδια η έννοια της χρήσης των υπολογιστών παγκοσμίως. Η εποχή που απλώς εγκαθιστούσαμε προγράμματα έχει περάσει. Εταιρείες όπως η Microsoft προσφέρουν πλέουν εφαρμογές με βάση το cloud. Τις παρουσιάζουν ως πιο ανταγωνιστικές ως προς το κόστος και την ίδια στιγμή μπορούν να έχουν μεγαλύτερα έσοδα ακριβώς επειδή μπορούν να ζητούν ανανέωση των συνδρομών. Σε όλα αυτά προστίθεται το γεγονός ότι η χρήση του υπολογιστή ολοένα και περισσότερο στηρίζεται στην ικανότητα πρόσβασης σε εφαρμογές cloud – σκεφτείτε πόσο διαδεδομένα είναι τα webmail αλλά και πώς επεκτείνεται η χρήση διαδικτυακού αποθηκευτικού χώρου. Και βέβαια η τεχνητή νοημοσύνη επίσης χρειάζεται τέτοιες διαδικτυακές υποδομές και μεγάλα datacenters.
Προφανώς όλα αυτά έχουν ένα στοιχείο μεγάλης τεχνολογικής προόδου. Από την καθημερινή ζωή έως την τεχνολογική ανάπτυξη. Όμως, την ίδια στιγμή υπάρχει ένα πρόβλημα: να διαμορφώνονται οικονομικά και τεχνολογικά μονοπώλια. Πράγμα που δεν συνεπάγεται μόνο όλα τα οικονομικά προβλήματα που δημιουργεί πάντα η ύπαρξη μονοπωλίων, αλλά και το επιπλέον να δημιουργείται εξάρτηση από έναν τεχνολογικό πάροχο. Γιατί ένα τεχνικό πρόβλημα σε έναν από αυτούς τους βασικούς παρόχους – μονοπώλια γίνεται παγκόσμιο.
Τα πράγματα κάνει χειρότερα το ίδιο το γεγονός ότι οι μεγάλοι τεχνολογικοί πάροχοι δεν προσφέρουν απλώς κάποιες τεχνολογίες. Έχουν υπό τον έλεγχό τους ένα μέρος των βασικών υποδομών μιας χώρας. Για να κάνω μια χοντροκομμένη αναλογία. Κάποτε τα κράτη έφτιαχναν τους σιδηροδρόμους και τους σταθμούς και έπρεπε να αγοράσουν μηχανές και βαγόνια, που μετά μπορούσαν να συντηρήσουν και να επισκευάσουν. Στη περίπτωση των ψηφιακών υποδομών, σε ορισμένες περιπτώσεις οι ιδιώτες έχουν τις γραμμές, τα τρένα, τα βαγόνια, τα συνεργεία επισκευής.
Αντιλαμβάνομαι ότι σε ορισμένους θιασώτες των «ελεύθερων αγορών» όλα αυτά φαίνονται φυσιολογικά, όμως, δεν παύουν να είναι προβληματικά όταν οι κίνδυνοι είναι μεγάλοι. Δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προσπαθήσει να περιορίσει την υπέρμετρη μονοπωλιακή τάση στον χώρο των νέων τεχνολογιών. Και υπάρχει εδώ και καιρό μια συνολικότερη διεθνής συζήτηση που υπογραμμίζει την ανάγκη τα κράτη να έχουν και μια στρατηγική τεχνολογικής κυριαρχίας, δηλαδή να εξασφαλίζουν ότι οι βασικές ψηφιακές τους υποδομές δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από ιδιώτες παρόχους και ότι έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν σε κάθε έκτακτη ανάγκη. Αυτό σημαίνει και συγκεκριμένες επιλογές ως προς την ανάπτυξη του σχετικού λογισμικού, ιδίως λογισμικού ανοιχτού κώδικα, και προσπάθεια για εθνικές υποδομές ιδίως για τη διαχείριση της ψηφιακής ραχοκοκαλιάς του κράτους.
Όμως, δυστυχώς όλα αυτά είναι ψιλά γράμματα για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και του Κυριάκου Μητσοτάκη. Παρότι έχει συνυπογράψει όλες τις ευρωπαϊκές διακηρύξεις για την τεχνολογική κυριαρχία, στην πράξη έχει κάνει λίγα. Αντίθετα, το μόνο που κάνει είναι να διαφημίζει πόσο καλά τα πάει με τους μεγάλους παρόχους, την ώρα που στην πραγματικότητα δεν φροντίζει όσο πρέπει για την αναγκαία ανθεκτικότητα της τεχνολογικής υποδομής της χώρας. Και μπορεί αυτή τη φορά «απλώς» να μη λειτουργούσαν τα email σε ορισμένα υπουργεία και άλλους δημόσιους φορείς, όμως την επόμενη φορά το πρόβλημα μπορεί να είναι μεγαλύτερο. Ιδίως όταν μιλάμε όχι απλώς για ηλεκτρονική επικοινωνία, αλλά για τη διαχείριση των στοιχείων όλων των πολιτών, την ίδια τη λειτουργία του κράτους.
Για να μπορέσουν να αντιμετωπιστούν τέτοια προβλήματα χρειαζόμαστε μια διακυβέρνηση που να σκέφτεται πολύ πέρα από το «ποιος ιδιώτης θα κάνει καλύτερα τη δουλειά», που πολύ συχνά έχει και τη μορφή «ποιος ιδιώτης θα κάνει τη δουλειά και θα δείξει “ευγνωμοσύνη”». Μια κυβέρνηση που να σκέφτεται με όρους δημόσιου συμφέροντος και ανθεκτικότητας των δημόσιων υποδομών. Μια κυβέρνηση που να θεωρεί προτεραιότητα η χώρα να μην εξαρτάται από οικονομικά και τεχνολογικά μονοπώλια.
