Την ανάγκη βαθύτερης οικονομικής και πολιτικής ενοποίησης της Ευρώπης ως προϋπόθεση για την επιβίωσή της στον παγκόσμιο ανταγωνισμό ανέδειξε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ενρίκο Λέτα, προειδοποιώντας ότι η ήπειρος κινδυνεύει να χάσει μια ιστορική ευκαιρία εάν δεν κινηθεί άμεσα προς μεγαλύτερη ολοκλήρωση. «Δεν πρέπει να χάσουμε το momentum» είπε χαρακτηριστικά ο ίδιος. Ο ίδιος είναι ο ένας από τους δύο συγγραφείς της γνωστής έκθεσης Λέτα-Ντράγκι, η οποία εξετάζει σε βάθος τα προβλήματα ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και συνομίλησε σήμερα στην Αθήνα με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρο του Eurogroup Κυριάκο Πιερρακάκη, σε εκδήλωση του ΙΟΒΕ και του ΙΕ Cmpetitiveness Hub.
Ο κ. Λέτα περιέγραψε ως «βασικό πρόβλημα» της Ευρώπης την έλλειψη μεγάλου μεγέθους, τονίζοντας ότι η ευρωπαϊκή οικονομία παραμένει κατακερματισμένη σε μικρές αγορές και μικρές επιχειρήσεις. Όπως σημείωσε, η ευρωπαϊκή κουλτούρα ιστορικά ευνοεί τις μικρές πόλεις και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (SMEs), ωστόσο το σημερινό διεθνές περιβάλλον απαιτεί μεγαλύτερα οικονομικά σχήματα και ισχυρότερους επιχειρηματικούς «παίκτες».
Στο πλαίσιο αυτό χαρακτήρισε το ευρώ ως το σημαντικότερο σύμβολο της ευρωπαϊκής ενοποίησης, επισημαίνοντας όμως ότι το κοινό νόμισμα από μόνο του δεν αρκεί. «Είμαστε όλες μικρές χώρες», ανέφερε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς περαιτέρω ενσωμάτωση η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να παραμείνει ανταγωνιστική απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Ο κ. Λέτα ανέφερε πως στις παρούσες συνθήκες δεν υπάρχει plan B για την ΕΕ, πέραν του να προχωρήσει σε μεγάλες μεταρρυθμίσεις.
Ο Λέτα για τις στρατηγικές εξαρτήσεις
Ο πρώην Ιταλός πρωθυπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στις στρατηγικές εξαρτήσεις που έχει αναπτύξει η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια. Όπως είπε, η ήπειρος εξαρτάται από την τεχνολογία των ΗΠΑ, «εξαρτιόταν από τη ρωσική ενέργεια» και από τη βιομηχανική παραγωγή της Κίνας, γεγονός που αποδυναμώνει την οικονομική και γεωπολιτική της αυτονομία.
Παράλληλα, μίλησε για την ανάγκη να αξιοποιηθεί «η δυναμική της στιγμής» (“the sense of the momentum”), σημειώνοντας ότι η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Σύμφωνα με τον ίδιο, αν χαθεί η τρέχουσα ευκαιρία μεταρρυθμίσεων, η ήπειρος δύσκολα θα μπορέσει να αλλάξει πορεία στο μέλλον.
Ο κ. Λέτα άσκησε κριτική και στο κανονιστικό πλαίσιο της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι συχνά οι ευρωπαϊκές χώρες λειτουργούν με γνώμονα την προστασία του εθνικού τους περιβάλλοντος και των εγχώριων αγορών, γεγονός που ενισχύει τον κατακερματισμό αντί να ενθαρρύνει την ενοποίηση.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο επενδυτικό χάσμα ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως είπε, αμερικανικοί όμιλοι έρχονται και αποκτούν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις μέσα στην ίδια την Ευρώπη, την ώρα που οι ευρωπαϊκές εταιρείες δεν διαθέτουν αντίστοιχη επενδυτική ισχύ, διότι «μεταφέρουν στις ΗΠΑ περί τα 30 δισ. ευρώ τον χρόνο».
Όπως προειδοποίησε, χωρίς κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική σε αυτούς τους τομείς, η Ευρώπη κινδυνεύει να μείνει οριστικά πίσω στην παγκόσμια κούρσα ανταγωνιστικότητας.
Πιερρακάκης: Η ανάγκη για τραπεζική ενοποίηση
Την ανάγκη για βαθιές αλλαγές στην ευρωπαϊκή οικονομία, με αιχμή την τραπεζική ενοποίηση, την επένδυση στην τεχνολογία και την ταχεία προσαρμογή στην τεχνητή νοημοσύνη, ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης.
Ο κ. Πιερρακάκης περιέγραψε μια Ευρώπη που «έχει καθυστερήσει πολύ» απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Ο υπουργός στάθηκε ιδιαίτερα στο ζήτημα της ενοποίησης των ευρωπαϊκών καταθέσεων και συνολικά της τραπεζικής ένωσης (SIU – Savings and Investments Union Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων), σημειώνοντας ότι η Ευρώπη δεν προχώρησε εγκαίρως σε «προφανείς» μεταρρυθμίσεις που θα ενίσχυαν την ανταγωνιστικότητά της. Όπως ανέφερε, εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια τόσο σε επίπεδο υπηρεσιών όσο και στη βιομηχανία, γεγονός που περιορίζει την ταχύτητα με την οποία μπορεί να κινηθεί η ευρωπαϊκή οικονομία.
Στο ίδιο πλαίσιο, επεσήμανε ότι το μέγεθος των ευρωπαϊκών τραπεζών παραμένει περιορισμένο εάν συγκριθεί με τους αμερικανικούς και κινεζικούς χρηματοπιστωτικούς κολοσσούς, υπογραμμίζοντας την ανάγκη δημιουργίας ισχυρότερων ευρωπαϊκών «πρωταθλητών». Ως παράδειγμα «Ευρωπαίου πρωταθλητή» ανέφερε την Airbus, λέγοντας ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει αντίστοιχα σχήματα και σε άλλους στρατηγικούς τομείς.
Αναφορικά με την Ελλάδα, ο κ. Πιερρακάκης έκανε ειδική αναφορά στη συνεργασία της Alpha Bank με τη Unicredit, ως παράδειγμα ενδοευρωπαϊκής συνεργασίας αλλά και στην ενσωμάτωση του Χρηματιστηρίου Αθηνών στη Euronext, επισημαίνοντας ότι τέτοιες κινήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης μιας μεγαλύτερης διασύνδεσης των ευρωπαϊκών αγορών.
Το πρόβλημα της παραγωγικότητας
Παράλληλα, χαρακτήρισε «θεμελιώδες» το πρόβλημα παραγωγικότητας της Ευρώπης, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας (“mentality switch”) ώστε η ήπειρος να κινηθεί πιο επιθετικά σε επενδύσεις, καινοτομία και ψηφιακές υποδομές.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στην τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιώντας ότι ο μετασχηματισμός που θα προκαλέσει η ΑΙ θα είναι «πάρα πολύ γρήγορος».
Ο υπουργός σημείωσε ότι οι τράπεζες και οι μεγάλες επιχειρήσεις θα πρέπει να επενδύσουν σημαντικά και στην κυβερνοασφάλεια, καθώς η μετάβαση στη νέα ψηφιακή εποχή αυξάνει τους κινδύνους αλλά και τις απαιτήσεις προστασίας κρίσιμων υποδομών.
Παρά τις προκλήσεις, ο κ. Πιερρακάκης δήλωσε ότι βρίσκεται «στην αισιόδοξη πλευρά», εκτιμώντας ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να διαθέτει τα κεφάλαια, το ανθρώπινο δυναμικό και τη θεσμική βάση για να καλύψει μέρος της απόστασης που την χωρίζει από τις άλλες μεγάλες οικονομικές δυνάμεις. Το κρίσιμο ερώτημα, όπως ανέφερε, είναι «πόσο γρήγορα» θα κινηθεί και «πόσα χρήματα» θα κατευθυνθούν στις αναγκαίες επενδύσεις των επόμενων ετών.
