Με τη σκιά μιας νέας πολεμικής έκρηξης να εξακολουθεί να πλανάται πάνω από τη Μέση Ανατολή, οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν εισέρχονται σε κρίσιμη καμπή, καθώς οι δύο πλευρές εμφανίζονται πιο κοντά σε συμφωνία για παράταση της εύθραυστης εκεχειρίας κατά 60 ημέρες. Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρίσκονται τα πυρηνικά της Τεχεράνης, η σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η αποτροπή μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης που θα μπορούσε να προκαλέσει αλυσιδωτές επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές και στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Στο τραπέζι ΗΠΑ – Ιραν οι κυρώσεις, τα λιμάνια και το ουράνιο
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται οι Financial Times, οι διαμεσολαβητές εκτιμούν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε ένα πλαίσιο συνεννόησης, το οποίο θα περιλαμβάνει σταδιακή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, αλλά και συζητήσεις για το μέλλον των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει επίσης σταδιακή χαλάρωση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο εξωτερικό και τμηματική άρση των κυρώσεων.
Παράλληλα, βασικό αντικείμενο των συνομιλιών αποτελεί το απόθεμα των περίπου 440 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει η Τεχεράνη, το οποίο βρίσκεται κοντά σε επίπεδα κατάλληλα για πυρηνικό όπλο.
Βασικό αντικείμενο των συνομιλιών αποτελεί το απόθεμα των περίπου 440 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού που διαθέτει η Τεχεράνη
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικού όπλου και ζητά την πλήρη παράδοση του αποθέματος ουρανίου, αλλά και την αποσυναρμολόγηση των βασικών πυρηνικών εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Φορντό και Ισφαχάν — στόχων που είχαν βομβαρδιστεί από τις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου με το Ισραήλ τον περασμένο Ιούνιο.
Οι πληροφορίες των FT αναφέρουν ότι μεγάλες ποσότητες εμπλουτισμένου ουρανίου ενδέχεται να βρίσκονται ακόμη θαμμένες κάτω από τα ερείπια των εγκαταστάσεων, κυρίως στην περιοχή του Ισφαχάν.
Οι διαμεσολαβητές και ο ρόλος Πακιστάν – Κατάρ
Καθοριστικό ρόλο στις διαβουλεύσεις έχουν αναλάβει το Πακιστάν και το Κατάρ. Οι δύο χώρες πραγματοποίησαν εντατικές επαφές με Ιρανούς αξιωματούχους την Πέμπτη και την Παρασκευή, ενώ οι συνομιλίες συνεχίστηκαν μέχρι και το Σάββατο.
Μετά την αποχώρησή του από την Τεχεράνη, ο στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, επικεφαλής της πακιστανικής διαμεσολαβητικής αποστολής, δήλωσε — σύμφωνα με τους Financial Times — ότι οι συνομιλίες κατέληξαν σε «ενθαρρυντική πρόοδο προς μια τελική κατανόηση» ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν.
Οι διαμεσολαβητές βρίσκονταν σε συνεχή επικοινωνία με τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, ενώ την ιρανική πλευρά εκπροσωπούσαν ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.
Τεχεράνη: «Πολύ κοντά αλλά και πολύ μακριά»
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, επιβεβαίωσε ότι βρίσκεται υπό επεξεργασία ένα «μνημόνιο κατανόησης» ως πρώτο βήμα για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
«Ολοκληρώνουμε αυτή τη στιγμή το μνημόνιο κατανόησης», δήλωσε, προσθέτοντας ότι στη συνέχεια θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις διάρκειας 30 έως 60 ημερών για μια ευρύτερη συμφωνία.
Ωστόσο, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις αμερικανικές προθέσεις. Όπως ανέφερε στους Financial Times, οι δύο πλευρές είναι «ταυτόχρονα πολύ κοντά και πολύ μακριά» από συμφωνία, λόγω των «αντιφατικών δηλώσεων» και των «μεταβαλλόμενων θέσεων» της Ουάσιγκτον.
Παρά τις επιφυλάξεις, ο ίδιος υποστήριξε ότι υπάρχει πλέον μεγαλύτερη σύγκλιση σε βασικές παραμέτρους, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε μια αμοιβαία αποδεκτή λύση.
Οι φόβοι νέας ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή
Η πίεση για επίτευξη συμφωνίας παραμένει έντονη, καθώς οι διπλωματικές πηγές φοβούνται ότι χωρίς πρόοδο ο Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να διατάξει επανάληψη των αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι ΗΠΑ ανέστειλαν σχεδιαζόμενες επιθέσεις, οι οποίες — όπως είπε — επρόκειτο να ξεκινήσουν άμεσα, επειδή βρίσκονται σε εξέλιξη «σοβαρές διαπραγματεύσεις» με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ζήτησαν από την Ουάσιγκτον να παγώσει τη στρατιωτική επιχείρηση, φοβούμενα γενικευμένη αποσταθεροποίηση στον Κόλπο.
Οι περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ ανησυχούν ότι ενδεχόμενη επανέναρξη αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων θα προκαλούσε ιρανικά αντίποινα εναντίον κρατών του Κόλπου και θα επιδείνωνε περαιτέρω τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε επίσης ότι έχει σημειωθεί «κάποια πρόοδος» και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επίσημων ανακοινώσεων ακόμη και μέσα στις επόμενες ημέρες, υπογραμμίζοντας πάντως ότι ο Λευκός Οίκος προτιμά διπλωματική λύση αντί στρατιωτικής κλιμάκωσης.
