ΔΝΤ για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα: Φορολογήστε τα κενά ακίνητα

Εκτενή αναφορά στη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα κάνει το ΔΝΤ , προτείνοντας καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου αποθέματος κατοικιών, με κίνητρα για ανακαινίσεις, προτείνοντας ακόμη και φορολόγηση στα κλειστά ακίνητα, κυρίως στις περιοχές υψηλής ζήτησης.

Σύμφωνα με το ΔΝΤ , η στρατηγική για τη στέγαση προσφέρει την ευκαιρία να προσανατολιστούν οι πολιτικές προς πιο βιώσιμα και οικονομικά αποδοτικά μέτρα τα οποία θα ενισχύουν την προσφορά.

Διαβάστε εδώ ολόκληρη την έκθεση του ΔΝΤ

Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Ταμείου με βάση το άρθρο 4 για την Ελλάδα, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην αξιοποίηση των υφιστάμενων κατοικιών μέσω της επέκτασης και της καλύτερης στόχευσης των υφιστάμενων προγραμμάτων ανακαίνισης, συμπεριλαμβανομένων των βελτιώσεων ενεργειακής απόδοσης.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στην έκθεση «αυτές οι προσπάθειες θα μπορούσαν να συνδυαστούν με στοχευμένα αντικίνητρα για την παρατεταμένη ύπαρξη κενών ακινήτων (π.χ. πρόσθετοι φόροι στα κλειστά ακίνητα – vacancy surtaxes ) σε περιοχές υψηλής ζήτησης, καθώς και με αποφασιστικές ενέργειες για τη μείωση των εμποδίων στην κινητικότητα στον τομέα της στέγασης (π.χ. αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο, ταχεία τακτοποίηση σε περιπτώσεις δικαστικών διαφορών ή ζητημάτων συμμόρφωσης)».

Ακόμη, το ΔΝΤ κάνει λόγο για ανάγκη πιο φιλόδοξων προγραμμάτων κοινωνικής στέγασης με κάποιο ενοίκιο, σε συνδυασμό με κίνητρα χωρίς επίπτωση στον προϋπολογισμό για τους κατασκευαστές προσιτών κατοικιών σε περιοχές υψηλής ζήτησης, τα οποία θα συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των ανισορροπιών. Η στενά συντονισμένη δράση με κοινωνικές, ενεργειακές και πρωτοβουλίες σε επίπεδο ΕΕ θα είναι απαραίτητη για τη μεγιστοποίηση του αντίκτυπου, με παράλληλη συγκράτηση του δημοσιονομικού κόστους.

ΔΝΤ: Άνοδος 85% από το 2016

Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 7,75% το 2025, αντανακλώντας την ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης, ενώ η ξένη ζήτηση εξασθένησε μετά την αύξηση των ορίων για τη «Χρυσή Βίζα». Η σωρευτική αύξηση από το 2016 υπερβαίνει το 85%, ξεπερνώντας την αύξηση των εισοδημάτων.

Καθώς αυτό αντανακλά εν μέρει την ομαλοποίηση της κατάστασης μετά την κρίση, οι τιμές των κατοικιών εμφανίζονται υπερτιμημένες κατά περίπου 10%. Τα ενοίκια, τα οποία είχαν αυξηθεί σχετικά αργά, αυξήθηκαν επίσης ραγδαία κατά 10% 2025.

Η ισχυρή ζήτηση, σε συνδυασμό με την υποαξιοποίηση της υπάρχουσας προσφοράς και την ακόμη υποτονική κατάσταση σε ό,τι αφορά τις νέες κατασκευές, έχει διατηρήσει τις πιέσεις στις τιμές.

Το βάρος του κόστους στέγασης, αν και βελτιώνεται σε σχέση με την περίοδο μετά την κρίση, παραμένει υψηλό, ιδίως για τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος καθώς και για τους ενοικιαστές και τα νεότερα νοικοκυριά.

Γιατί είναι υψηλό το κόστος στέγασης στην Ελλάδα

Όπως σε πολλές χώρες της ΕΕ, η οικονομική προσιτότητα της στέγασης αποτελεί βασική διαρθρωτική πρόκληση στην Ελλάδα, αν και με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, σύμφωνα πάντα με το Ταμείο.

Το βάρος του κόστους στέγασης είναι υψηλό, παρά το μεγάλο ποσοστό ιδιοκατοίκησης (πάνω από 60%), γεγονός που αντανακλά εν μέρει τα υψηλά επαναλαμβανόμενα έξοδα στέγασης που συνδέονται με ένα γηράσκον και ενεργειακά αναποτελεσματικό απόθεμα κατοικιών, καθώς και με την υποεπένδυση στην ανακαίνιση μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση.

Οι ανισορροπίες στην αγορά κατοικιών προκύπτουν επίσης από προκλήσεις στην κατανομή των κατοικιών και όχι από τυπική έλλειψη, καθώς ένα σημαντικό ποσοστό του αποθέματος κατοικιών (περίπου 35 %) δεν χρησιμοποιείται ως κύρια κατοικία.

Πολλά κενά ακίνητα έχουν αποσυρθεί από την αγορά για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ανακαίνιση, κυρίως λόγω περιορισμών της ρευστότητας των ιδιοκτητών και υψηλού κόστους ανακαίνισης, καθώς και λόγω κατακερματισμένης ιδιοκτησίας και ζητημάτων συμμόρφωσης των κτιρίων.

Οι ανισορροπίες στην αγορά κατοικιών ενισχύονται από την αναντιστοιχία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς ως προς το μέγεθος, την ποιότητα και την τοποθεσία, ιδίως σε περιοχές που επηρεάζονται από τις πιέσεις των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και των δημογραφικών εξελίξεων (π.χ. αυξημένη εσωτερική μετανάστευση, μεγαλύτερο ποσοστό μονομελών νοικοκυριών και φοιτητών).