Η σκιά του Μπαράκ Ομπάμα έπεφτε πάνω στον Ντόναλντ Τραμπ στη σύνοδο κορυφής της G7 την Τρίτη, καθώς ο τελευταίος αντέδρασε έντονα στις συγκρίσεις μεταξύ της συμφωνίας του για τον τερματισμό του πολέμου των ΗΠΑ με το Ιράν και της πυρηνικής συμφωνίας του προκατόχου του με την Τεχεράνη.
Οι επικριτές του Τραμπ επισημαίνουν επίσης ότι η συμφωνία του είναι παρόμοια με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, το οποίο συμφωνήθηκε υπό την προεδρία του Ομπάμα
«Αυτή ήταν μια πορεία προς το πυρηνικό όπλο», δήλωσε ο Τραμπ για τη συμφωνία του Ομπάμα του 2015, την οποία επέκρινε σφοδρά για χρόνια και ακύρωσε κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του. «Η δική μου συμφωνία αποτελεί ένα φράγμα ενάντια σε ένα πυρηνικό όπλο», πρόσθεσε.
Η συμφωνία του Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν μπορεί να άνοιξε τον δρόμο για την αποκατάσταση της ναυτιλιακής κίνησης μέσω των Στενών του Ορμούζ, συμβάλλοντας στην αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου και στην ανάκαμψη των χρηματιστηριακών αγορών, αλλά τον έχει αφήσει σε αμυντική θέση, εκτιμούν σε ανάλυσή τους οι Financial Times.
Οι επικριτές αναρωτιούνται αν οι παραχωρήσεις που έκανε η Τεχεράνη άξιζαν τέσσερις μήνες πολέμου, κόστος δισεκατομμυρίων δολαρίων, την εξάντληση των αποθεμάτων όπλων των ΗΠΑ και τις τριβές με τους συμμάχους.
Επισημαίνουν επίσης ότι η συμφωνία του είναι παρόμοια με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, το οποίο συμφωνήθηκε υπό την προεδρία του Ομπάμα και περιόριζε το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σε αντάλλαγμα για την άρση των κυρώσεων, και αποτελεί εδώ και χρόνια το μεγάλο βάσανο των συντηρητικών.
Αναφερόμενος στον ισχυρισμό του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι η συμφωνία του είναι το «απόλυτο αντίθετο» της συμφωνίας του Ομπάμα, ο Μόρτον Κλάιν, πρόεδρος της ακροδεξιάς και σταθερά φιλοτραμπικής Σιωνιστικής Οργάνωσης της Αμερικής (ΖΟΑ), δήλωσε: «Αν και ελπίζουμε ότι αυτό ισχύει, πώς θα επιτευχθεί; Δεν φαίνεται να υπάρχει προς το παρόν συμφωνία σχετικά με το πώς ή αν θα αφαιρεθούν τα πυρηνικά αποθέματα του Ιράν και θα τεθούν εκτός λειτουργίας οι πυρηνικές εγκαταστάσεις του».
Ομπάμα, Τραμπ και Τεχεράνη
Ο ίδιος ο Ομπάμα παρενέβη για να δηλώσει ότι η συμφωνία του με την Τεχεράνη είχε ουσιαστικά τους ίδιους όρους με εκείνη του Τραμπ.
«Είναι αμφίβολο αν οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει θα είναι σημαντικά διαφορετική ή θα αποτελεί σημαντική βελτίωση σε σχέση με τη συμφωνία που είχαμε αρχικά και η οποία είχε λειτουργήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν εμείς, οι Ηνωμένες Πολιτείες, αποσυρθούμε από αυτήν», δήλωσε ο Ομπάμα σε συνέντευξη στο ABC που πρόκειται να μεταδοθεί την Τετάρτη.
Η σχέση του Τραμπ με τον προκάτοχό του κατά την πρώτη θητεία του ήταν πάντα τεταμένη. Έχει αποκαλέσει τον Ομπάμα «τον πιο αδαή πρόεδρο στην ιστορία» και «καταστροφή». Η αποχώρηση από τη συμφωνία JCPOA ήταν ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της εξωτερικής πολιτικής κατά την πρώτη θητεία του.
Ο Τζέι Ντι Βανς, αντιπρόεδρος και κορυφαίος υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων για τη διαδοχή του Τραμπ το 2028, έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να επισημάνει τις διαφορές μεταξύ των δύο συμφωνιών, καθώς έχει υπερασπιστεί τη συμφωνία του Τραμπ σε μια σειρά τηλεοπτικών συνεντεύξεων τις τελευταίες ημέρες.
«Αν ανατρέξουμε στη συμφωνία JCPOA του Ομπάμα, αυτό που έκανε ήταν να επιταχύνει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ουσιαστικά δωροδόκησε τους Ιρανούς για να σταματήσουν αυτό το πρόγραμμα», δήλωσε στο CBS. Τώρα, «το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα έχει καταστραφεί πλήρως, και αυτό που λέμε είναι: “αναλάβετε τη μακροπρόθεσμη δέσμευση να μην το ξαναχτίσετε, και θα αποκομίσετε τα οφέλη που αυτό συνεπάγεται”», είπε ο Βανς.
Ωστόσο, ο Τραμπ δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει το κείμενο της συμφωνίας, η οποία πρόκειται να υπογραφεί την Παρασκευή σε τελετή στην Ελβετία, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε πολλούς Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο.
«Μια συμφωνία αυτής της κλίμακας αξίζει ενδελεχή εξέταση. Είναι ζωτικής σημασίας η Γερουσία να έχει την ευκαιρία να εξετάσει τις λεπτομέρειες, να θέσει σκληρά ερωτήματα και να διασφαλίσει ότι τα συμφέροντα της Αμερικής και των συμμάχων μας προστατεύονται», δήλωσε η Τζόνι Έρνστ, Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής από την Αϊόβα.
Όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε αν ήταν σίγουρος ότι το Ιράν θα εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, ο Τζον Κένεντι, Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής από τη Λουιζιάνα, απάντησε:
«Εκτός αν έχετε εκπαιδευτεί στο σπίτι από κάποιον που πίνει από το πρωί, κανείς δεν είναι σίγουρος ότι το Ιράν θα κάνει οτιδήποτε».
Εκτός από τον σκεπτικισμό ως προς το αν η συμφωνία του είναι αρκετά αυστηρή ώστε να περιορίσει τις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν, ο Τραμπ αντιμετωπίζει κριτική από τους συντηρητικούς σχετικά με την πιθανή άρση των κυρώσεων κατά της Τεχεράνης, την ενδεχόμενη συμπερίληψη ενός επενδυτικού ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων που θα συσταθεί για την Ισλαμική Δημοκρατία και τους περιορισμούς στις ενέργειες του Ισραήλ στο Λίβανο.νίας, η οποία πρόκειται να υπογραφεί σε τελετή στην Ελβετία την Παρασκευή, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σε πολλούς Ρεπουμπλικάνους στο Κογκρέσο.
Φόβοι για τη συμφωνία και εκ δεξιών
Το συντηρητικό περιοδικό National Review κάλεσε τη Δευτέρα τον πρόεδρο να «δημοσιοποιήσει το κείμενο» της συμφωνίας σε ένα κύριο άρθρο και ανέφερε: «Συνολικά, υπάρχει η πιθανότητα ο Τραμπ να επαναφέρει τις ΗΠΑ στην αποτυχημένη συμφωνία του Ομπάμα με το Ιράν, την οποία ο Τραμπ δικαίως ακύρωσε κατά την πρώτη θητεία του, κάτι που θα είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας ταπείνωσης μετά από όλες τις σκληρές δηλώσεις του προέδρου».
Οι Δημοκρατικοί επιτίθενται ήδη στη συμφωνία.
«Αν και θέλουμε να τερματιστεί, αυτή η συμφωνία θα αποτελέσει αδιάψευστη απόδειξη για τον αμερικανικό λαό για το πόσο απόλυτη καταστροφή υπήρξε αυτός ο πόλεμος από την αρχή μέχρι το τέλος», δήλωσε την Τρίτη ο Κρις Μέρφι, δημοκρατικός γερουσιαστής από το Κονέκτικατ.
Ο Μπράιαν Κατούλις, ανώτερος ερευνητής στο Middle East Institute, ένα κέντρο μελετών της Ουάσιγκτον, δήλωσε ότι ακόμη και όταν το κείμενο δημοσιοποιηθεί, θα μοιάζει με «ελβετικό τυρί», δεδομένου του αριθμού των κενών που πρέπει να καλυφθούν, ενώ πολλά από τα πιο δύσκολα ζητήματα θα πρέπει να επιλυθούν από τους διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν κατά τη διάρκεια των επόμενων 60 ημερών.
«Αυτή η συμφωνία ουσιαστικά επαναφέρει την κατάσταση όπως ήταν πριν, με κάποια ανταλλάγματα προς το Ιράν απλώς για να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, και στη συνέχεια επαναφέρει στο μηδέν τις συζητήσεις για τα πυρηνικά ζητήματα και άλλα θέματα, στα οποία δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε συναίνεση», είπε.
Ωστόσο, ο Κατούλης συμφώνησε ότι η συμφωνία του Ομπάμα ήταν διαφορετική από εκείνη του Τραμπ. Η συμφωνία του 2015 ήταν «μια πολύ λεπτομερής και πολύ τεχνική συμφωνία» με «μηχανισμούς εφαρμογής και εποπτείας», είπε, προσθέτοντας: «αυτό εδώ ακούγεται σαν κάτι που φτιάχτηκε πρόχειρα μέσω μηνυμάτων στο WhatsApp».
