Στην τελική ευθεία μπαίνει το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καθότι μετρά πλέον αντίστροφα ο χρόνος για την ολοκλήρωση του προγράμματος, το οποίο θα «τρέχει» μέχρι το τέλος Αυγούστου. Πάντως, εκτός χρηματοδότησης μένουν επενδυτικά projects πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, παρότι μέχρι πρότινος θεωρούνταν σχεδόν βέβαιο ότι θα εξασφάλιζαν δανειακή στήριξη μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η εξάντληση των διαθέσιμων πόρων αφήνει τελικά χωρίς κάλυψη σημαντικά σχέδια στους κλάδους της ενέργειας, του τουρισμού, του εμπορίου και του real estate, αν και οι ενδιαφερόμενοι είχαν καταθέσει πλήρεις φακέλους έως το τέλος Μαΐου.
Την ίδια στιγμή, η απορρόφηση των τελευταίων 10 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ελληνική οικονομία το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με την Τράπεζα της Ελλάδος να προειδοποιεί ότι η επίτευξη του στόχου απαιτεί την ολοκλήρωση ενός ιδιαίτερα απαιτητικού χρονοδιαγράμματος. Στο ίδιο πνεύμα, η ΤτΕ είχε κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου πριν από λίγες μέρες, όπως αποτυπώθηκε και σε σχετικό άρθρο του ΟΤ.
Στην ετήσια έκθεση του διοικητή της ΤτΕ επισημαίνεται ότι η εκταμίευση των υπολειπόμενων πόρων μέχρι την καταληκτική ημερομηνία του Δεκεμβρίου 2026 προϋποθέτει την ολοκλήρωση όλων των σχετικών οροσήμων και στόχων έως τις 31 Αυγούστου. Πρόκειται, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, για ένα «εξαιρετικά φιλόδοξο» εγχείρημα, δεδομένου του μεγάλου αριθμού μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων που πρέπει να υλοποιηθούν μέσα σε περιορισμένο χρονικό διάστημα.
Η κρισιμότητα του στόχου δεν αφορά μόνο την απώλεια ευρωπαϊκών κονδυλίων. Σύμφωνα με την ΤτΕ, σε περίπτωση που δεν εισπραχθούν εγκαίρως οι αντίστοιχοι πόροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης για έργα που έχουν ήδη συμβασιοποιηθεί στο σκέλος των επιχορηγήσεων, τα έργα αυτά ενδέχεται να μεταφερθούν στο εθνικό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα απαιτούσε τη χρηματοδότησή τους από εθνικούς πόρους, επιβαρύνοντας τα δημόσια οικονομικά και επηρεάζοντας την πορεία των πρωτογενών δαπανών τα επόμενα χρόνια.
Η αναθεώρηση του ελληνικού σχεδίου
Με στόχο να περιοριστούν οι κίνδυνοι καθυστερήσεων και να διασφαλιστεί η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων, η Ελλάδα κατέθεσε τον Μάιο του 2026 το τέταρτο αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η αναθεώρηση περιλαμβάνει προσαρμογές σε ορόσημα και στόχους, αλλά και αντικατάσταση έργων με βάση την πρόοδο υλοποίησής τους, χωρίς να μεταβάλλεται ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος.
Η παρέμβαση κρίθηκε αναγκαία καθώς πλησιάζει η λήξη του ευρωπαϊκού προγράμματος NextGenerationEU τον Αύγουστο του 2026, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ολοκλήρωση των εκκρεμών δράσεων.
Η επόμενη ημέρα μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
Η Τράπεζα της Ελλάδος υπογραμμίζει ότι οι επενδύσεις και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που ενδεχομένως δεν ολοκληρωθούν εντός του πλαισίου του Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει να συνεχιστούν μέσω άλλων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στους πόρους του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, καθώς και σε ειδικά ταμεία όπως το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων. Σύμφωνα με την έκθεση, οι πόροι αυτοί θα είναι καθοριστικοί για τη διατήρηση της επενδυτικής δυναμικής της χώρας μετά τη λήξη του RRF.
Η πορεία της Ελλάδας
Παρά τις προκλήσεις, η συνολική εικόνα της χώρας ως προς την απορρόφηση των πόρων παραμένει θετική. Μετά την εκταμίευση της έβδομης δόσης επιχορηγήσεων και της έκτης δόσης δανείων τον Απρίλιο του 2026, η Ελλάδα έχει εισπράξει συνολικά 24,6 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 68% των διαθέσιμων πόρων, έναντι μέσου όρου 59% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από αυτά, τα 12,9 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και τα 11,7 δισ. ευρώ δάνεια, ενώ η χώρα έχει ολοκληρώσει το 53% των συμφωνημένων οροσήμων και στόχων, επίδοση υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 47%.
Τον Μάιο υποβλήθηκαν επίσης τα προτελευταία αιτήματα χρηματοδότησης, συνολικού ύψους 1,63 δισ. ευρώ, τα οποία συνδέονται με 34 νέα ορόσημα και στόχους που αφορούν τον εκσυγχρονισμό του Εθνικού Συστήματος Υγείας, την ενίσχυση της απασχόλησης και των δεξιοτήτων, τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους και της οικονομίας, καθώς και την ανάπτυξη κρίσιμων υποδομών.
Πλήρης κάλυψη του δανειακού σκέλους
Θετική είναι η εικόνα και στο δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης. Μέχρι τη λήξη της προθεσμίας για υπογραφή συμβάσεων, στα τέλη Μαΐου, είχαν συμβασιοποιηθεί έργα ύψους 13,2 δισ. ευρώ, καλύπτοντας το ανώτατο απαιτούμενο όριο για την υποβολή του τελευταίου αιτήματος χρηματοδότησης.
Παράλληλα, οι εκταμιεύσεις προς τις επιχειρήσεις συνεχίζονται και αναμένεται να διαρκέσουν έως το 2029, καθώς τα δάνεια καταβάλλονται σταδιακά ανάλογα με την πρόοδο υλοποίησης των επενδυτικών σχεδίων. Μέχρι το τέλος Μαΐου, οι εκταμιεύσεις προς τον ιδιωτικό τομέα είχαν φθάσει τα 6 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Τράπεζα της Ελλάδος, το μεγάλο στοίχημα παραμένει η έγκαιρη ολοκλήρωση των τελευταίων οροσήμων μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Από την επιτυχία αυτού του εγχειρήματος θα κριθεί όχι μόνο η πλήρης αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, αλλά και η αποφυγή πρόσθετων πιέσεων στα δημόσια οικονομικά της χώρας.
