Εκατομμύρια Ευρωπαίοι, όταν ψωνίζουν, χαίρονται να γεμίζουν το καλάθι τους με φρέσκα φρούτα και λαχανικά, αλλά λίγοι αναρωτιούνται τι πορεία έχουν διανύσει αυτά τα προϊόντα έως ότου καταλήξουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
«Φανταστείτε, για παράδειγμα, ότι καλλιεργείτε μήλα και έπειτα από μήνες σκληρής δουλειάς η σοδειά σας είναι έτοιμη. Τα φρούτα είναι ώριμα, η ποιότητα εξαιρετική και οι αγοραστές δείχνουν ενδιαφέρον. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Ως μεμονωμένος παραγωγός έχετε περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύ απέναντι στις μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Η επένδυση σε νέο εξοπλισμό κοστίζει και αντεπεξέρχεστε ολοένα δυσκολότερα στο αυξανόμενο κόστος παραγωγής. Τι θα λέγατε αν, αντί να αντιμετωπίζετε αυτές τις προκλήσεις μόνοι σας, ενώνατε τις δυνάμεις σας με άλλους καλλιεργητές;», επισημαίνει το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ), το οποίο σε έκθεση ελέγχου που αναμένεται να δημοσιευθεί το φθινόπωρο εξετάζει κατά πόσον η στήριξη της ΕΕ προς τις οργανώσεις παραγωγών βοηθά τους καλλιεργητές οπωροκηπευτικών να ενισχύσουν τη θέση τους στην αγορά.
Η αξία της ετήσιας γεωργικής παραγωγής μόνο των νωπών οπωροκηπευτικών φτάνει περίπου τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ
Ενίσχυση τη θέσης των αγροτών της ΕΕ
Σε όλη την Ευρώπη, πολλοί καλλιεργητές οπωροκηπευτικών είναι μέλη οργανώσεων παραγωγών. Όπως επισημαίνεται σε σχετικό ενημερωτικό δελτίο, συνενώνοντας τους πόρους τους, συντονίζοντας την παραγωγή και προωθώντας από κοινού τα προϊόντα τους, επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και να εξασφαλίσουν καλύτερες αποδόσεις για τους κόπους τους.
Το θέμα αυτό είναι σημαντικό, καθώς η γεωργία εξακολουθεί να κατέχει κεντρική θέση στην οικονομία και την κοινωνία της Ευρώπης. Περίπου 30 εκατομμύρια άνθρωποι απασχολούνται στον κλάδο αυτό, συμβάλλοντας στην εξασφάλιση τροφίμων για περισσότερους από 450 εκατομμύρια Ευρωπαίους. Η αξία της ετήσιας γεωργικής παραγωγής μόνο των νωπών οπωροκηπευτικών φτάνει περίπου τα 80 δισεκατομμύρια ευρώ.
Παρά την οικονομική τους σημασία, πολλοί παραγωγοί παραμένουν σχετικά μικροί παίκτες σε μια αγορά όπου κυριαρχούν πολύ μεγαλύτεροι αγοραστές. Οι οργανώσεις παραγωγών δημιουργήθηκαν για να συμβάλουν στην αντιμετώπιση αυτής της ανισορροπίας. Σήμερα, σχεδόν 1 500 αναγνωρισμένοι οργανισμοί εκπροσωπούν περισσότερα από 187 000 μέλη σε ολόκληρη την ΕΕ.
«Αποδίδει όμως το σύστημα τα αναμενόμενα αποτελέσματα;», σημειώνεται. Το ΕΕΣ ανέλυσε επιχειρησιακά προγράμματα που υλοποίησαν οργανώσεις παραγωγών και οι ενώσεις τους, πραγματοποίησε επισκέψεις σε οργανώσεις στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πολωνία και εξέτασε τον αντίκτυπο των εθνικών και των ενωσιακών κανόνων στην ελκυστικότητα της συμμετοχής σε αυτές.
Εξέτασε επίσης τις εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης του Βελγίου, της Τσεχίας, της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών, προκειμένου να διερευνήσει τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της παρεχόμενης στήριξης.
Ο έλεγχος αυτός πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική στιγμή, καθώς βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη οι συζητήσεις για το μέλλον της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), παράλληλα με τις προετοιμασίες για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ που θα καλύψει την περίοδο 2028-2034. Γεωργοί, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής και άλλοι με κοινά συμφέροντα ανταλλάσσουν απόψεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αγροτών, καθώς και της θέσης τους στην αξιακή αλυσίδα των τροφίμων.
