Πολλές χώρες σε όλη την Ευρώπη βίωσαν τον πιο ζεστό Ιούνιο που έχει καταγραφεί ποτέ, καθώς καύσωνας σάρωσε ένα μεγάλο τμήμα της ηπείρου. Χώρες της Βόρειας Ευρώπης, που δεν είναι συνηθισμένες σε εβδομάδες με θερμοκρασίες άνω των 30 °C, αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω της έλλειψης κλιματισμού και των κτιρίων που δεν είναι κατάλληλα προετοιμασμένα για τέτοια ζέστη.
Τον Ιούνιο, ο καύσωνας έσπασε ρεκόρ θερμοκρασίας σε διάφορες χώρες, από την Ισπανία έως τη Γερμανία
Πάνω από 1.300 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των καυσώνων του Ιουνίου, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), γεγονός που καταδεικνύει τη σοβαρότητα του προβλήματος. Τώρα, μια πρόσφατη μελέτη δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή, όπως υποπτευόταν, ευθύνεται για τις υψηλές θερμοκρασίες.
Πώς συνδέονται καύσωνας και κλιματική αλλαγή
Πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή συνέβαλε σημαντικά στην ακραία ζέστη που επικράτησε σε όλη τη Δυτική Ευρώπη τον Ιούνιο. Οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων αερίων που παγιδεύουν τη θερμότητα αυξάνουν τις παγκόσμιες θερμοκρασίες για πάνω από έναν αιώνα, αρχικά λόγω της εκβιομηχάνισης. Ωστόσο, η άνοδος των θερμοκρασιών συμβαίνει με ταχύτερο ρυθμό σε σύγκριση με τις προηγούμενες δεκαετίες
Μια ομάδα επιστημόνων που συνεργάζεται με τον οργανισμό World Weather Attribution εξέτασε δεκαετίες καταγραφών θερμοκρασιών για να κατανοήσει καλύτερα τα μοτίβα. Διαπίστωσε ότι οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες σε τόσο μεγάλο τμήμα της Ευρώπης ήταν ασυνήθιστες για τον Ιούνιο στο σημερινό κλίμα, με πιθανότητα εμφάνισης μικρότερη του 1% σε οποιοδήποτε δεδομένο έτος. Η νέα έκθεση δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί σε επιστημονικό περιοδικό με κριτική επιτροπή, αλλά προσφέρει κάποια εικόνα για τις πιθανές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Διαπίστωσε ότι το φαινόμενο θα ήταν πιο σπάνιο τη δεκαετία του 2000, όταν η θερμοκρασία του πλανήτη ήταν περίπου 0,61 °C χαμηλότερη από ό,τι είναι σήμερα. Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το φαινόμενο θα ήταν «ουσιαστικά αδύνατο» πριν από περίπου 50 χρόνια, όταν η θερμοκρασία του πλανήτη ήταν περίπου 1,11 °C χαμηλότερη. Κατά την αξιολόγηση των δεδομένων, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ένας ευρωπαϊκός καύσωνας παρόμοιος με αυτόν των τελευταίων εβδομάδων θα είχε ως αποτέλεσμα θερμοκρασίες περίπου 2 °C χαμηλότερες τη δεκαετία του 2000 και 3,5 °C χαμηλότερες το 1976.
Ο κύριος συντάκτης της έκθεσης και κλιματολόγος στο Imperial College του Λονδίνου, Theodore Keeping, εξήγησε: «Αυτό το φαινόμενο δεν θα ήταν δυνατό τον Ιούνιο χωρίς την κλιματική αλλαγή». Ο Keeping πρόσθεσε ότι η συχνότητα παρόμοιων καυσώνων στο μέλλον εξαρτάται από το κατά πόσο οι χώρες θα μειώσουν τις εκπομπές τους.
Θερμικός θόλος
Τον Ιούνιο, ο καύσωνας έσπασε ρεκόρ θερμοκρασίας σε διάφορες χώρες, από την Ισπανία έως τη Γερμανία. Οι θερμοκρασίες ανέβηκαν σε τέτοια ύψη λόγω της συσσώρευσης υψηλής πίεσης σε ολόκληρη την Ευρώπη, φαινόμενο γνωστό ως «θερμικός θόλος». Πρόκειται για ένα συνηθισμένο φαινόμενο κατά τη διάρκεια του ευρωπαϊκού καλοκαιριού, αν και η σοβαρότητα του καύσωνα δεν είναι.
Κατά τη διάρκεια του καύσωνα, αρκετοί πάρκοι σε ολόκληρη την Ευρώπη πυρπολήθηκαν, τα τρένα και άλλα μέσα μεταφοράς δεν μπόρεσαν να λειτουργήσουν, ενώ τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας βρέθηκαν υπό ακραία πίεση. Πολλά σχολεία και επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να κλείσουν λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, ενώ εκδόθηκαν προειδοποιήσεις για την υγεία σε ολόκληρη την περιοχή.
Η Γερμανία, η Ουγγαρία και η Αυστρία κατέγραψαν όλες ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών των 40 °C ή και παραπάνω, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία, η Ελβετία και η Δανία πλησίασαν τους 40 °C. Οι θερμοκρασίες σε ένα τμήμα της Δυτικής Γαλλίας έφτασαν έως και τους 43,8 °C. Ένας από τους παράγοντες που έκαναν τον πρόσφατο καύσωνα τόσο έντονο ήταν η υψηλή υγρασία σε ολόκληρη την περιοχή, με επίπεδα άνω του 45% σε αρκετές χώρες.
Ευρώπη: Η περιοχή με τον ταχύτερο ρυθμό θέρμανσης στον κόσμο
Διάφοροι παράγοντες συμβάλλουν στο να καταστεί η Ευρώπη η περιοχή με τον ταχύτερο ρυθμό θέρμανσης στον κόσμο. Καθώς η Ευρώπη μειώνει την ατμοσφαιρική ρύπανση μέσω αυστηρότερων κανονισμών για τις βιομηχανικές εκπομπές, παραμένουν λιγότερα σωματίδια ή αερολύματα στην ατμόσφαιρα για να ανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία πίσω στο διάστημα. Η αλλαγή αυτή βελτιώνει την ποιότητα του αέρα και την ανθρώπινη υγεία, αλλά μπορεί να επιδεινώσει τη σοβαρότητα ενός καύσωνα. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί λιγότερες χιονοπτώσεις κατά τους χειμερινούς μήνες. Αυτό σημαίνει ότι το εκτεθειμένο έδαφος απορροφά περισσότερη θερμότητα, ενώ το χιόνι συνήθως την ανακλά.
Η τήξη του θαλάσσιου πάγου στην Αρκτική της βορειότερης Ευρώπης έχει επίσης αφήσει μεγαλύτερο τμήμα της σκοτεινής επιφάνειας του ωκεανού να απορροφά την ηλιακή ενέργεια. Οι αλλαγές στην ξηρά και στη θάλασσα επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο κινείται ο αέρας πάνω από την Ευρώπη και ενδέχεται να καθιστούν πιο συχνά τα καυτά κύματα καύσωνα.
Ενώ πολλοί άνθρωποι σε θερμότερες περιοχές του κόσμου έχουν υποτιμήσει τις υψηλές θερμοκρασίες της Ευρώπης, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένο για παρατεταμένες περιόδους με θερμοκρασίες άνω των 30 °C, σε συνδυασμό με υψηλή υγρασία. Τα περισσότερα σπίτια της Βόρειας Ευρώπης δεν διαθέτουν κλιματισμό και γενικά έχουν κατασκευαστεί έτσι ώστε να διατηρούν τη θερμότητα στο εσωτερικό τους κατά τους κρύους χειμερινούς μήνες.
Η προειδοποίηση του ΠΟΥ
Ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντάνομ Γκεμπρεγιέσους, εξήγησε: «Οι καύσωνες ενέχουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία, κυρίως επειδή προκαλούν θερμικό στρες, το οποίο εμφανίζεται όταν το σώμα δυσκολεύεται να ρυθμίσει τη θερμοκρασία του. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αφυδάτωση, θερμική εξάντληση και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σε θερμοπληξία, μια ιατρική κατάσταση έκτακτης ανάγκης».
Κατά τη διάρκεια του καύσωνα του Ιουνίου, η Γαλλία ανέφερε 1.000 επιπλέον θανάτους – τον αριθμό που υπερβαίνει τον αναμενόμενο υπό κανονικές συνθήκες. Σύμφωνα με τον Γκεμπρεγιέσους, μέχρι τις 21 Ιουνίου είχαν αναφερθεί σχεδόν 1.300 επιπλέον θάνατοι σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αν και δεν συνδέονταν άμεσα όλοι οι επιπλέον θάνατοι με τις υψηλές θερμοκρασίες, αυτό υπογραμμίζει τον κίνδυνο ενός τόσο σοβαρού καύσωνα στην Ευρώπη.
Σε απάντηση στον πρόσφατο καύσωνα και στα αποτελέσματα της μελέτης, η World Weather Attribution προειδοποίησε ότι «η ταχεία κατάργηση των ορυκτών καυσίμων είναι ζωτικής σημασίας αν θέλουμε να αποφύγουμε ακόμη υψηλότερες θερμοκρασίες και τις συνέπειές τους στο μέλλον».
