Η ευρωπαϊκή αγορά των crypto περνά τη μεγαλύτερη αναδιάρθρωσή της από τη δημιουργία του Bitcoin. Η ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου του κανονισμού MiCA δεν αλλάζει μόνο το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων. Αλλάζει τους ίδιους τους συσχετισμούς της αγοράς, δημιουργώντας ένα νέο περιβάλλον. Η ευρωπαϊκή άδεια λειτουργίας εξελίσσεται πλέον στο σημαντικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ενώ ακόμη και οι μεγαλύτερες διεθνείς πλατφόρμες αναγκάζονται να επανασχεδιάσουν την παρουσία τους στην Ευρώπη.
Για περισσότερο από μία δεκαετία η αγορά των crypto αναπτύχθηκε σχεδόν αντίστροφα από το παραδοσιακό χρηματοπιστωτικό σύστημα. Οι περισσότερες πλατφόρμες δημιουργήθηκαν εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, λειτουργούσαν μέσα από διαφορετικά εθνικά καθεστώτα εποπτείας και παρείχαν υπηρεσίες σε εκατομμύρια επενδυτές χωρίς να υπάρχει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο αδειοδότησης. Η ταχύτητα ανάπτυξης αποτελούσε το βασικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ενώ η κανονιστική συμμόρφωση ερχόταν συνήθως σε δεύτερη μοίρα.
Κρυπτονομίσματα: Η εικόνα αλλάζει
Με την ολοκλήρωση της μεταβατικής περιόδου του κανονισμού Markets in Crypto Assets (MiCA), η Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται η πρώτη μεγάλη οικονομία παγκοσμίως που εφαρμόζει ένα πλήρως ενοποιημένο πλαίσιο εποπτείας για την αγορά των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων. Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τις υποχρεώσεις των εταιρειών απέναντι στις εποπτικές αρχές, αλλά επηρεάζει την ίδια τη δομή της αγοράς και για πρώτη φορά το δικαίωμα πρόσβασης στα περίπου 450 εκατομμύρια καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στην πράξη, το MiCA μετατρέπει την άδεια σε στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο και αλλλάζει το ανταγωνιστικό περιβάλλον στην αγορά. Μέχρι σήμερα μια πλατφόρμα ξεχώριζε επειδή διαθέτει περισσότερα ψηφιακά νομίσματα, χαμηλότερες προμήθειες, μεγαλύτερη ρευστότητα ή πιο εξελιγμένες υπηρεσίες συναλλαγών. Από εδώ και πέρα, το βασικό συγκριτικό πλεονέκτημα είναι η δυνατότητα νόμιμης δραστηριοποίησης σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά μέσω του λεγόμενου «ευρωπαϊκού διαβατηρίου».
Η μεταβολή αυτή οδηγεί ήδη στην πρώτη μεγάλη συγκέντρωση της αγοράς. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι Financial Times, μόλις λίγες εκατοντάδες επιχειρήσεις κατάφεραν να ολοκληρώσουν εγκαίρως τη διαδικασία αδειοδότησης, την ώρα που περισσότεροι από 1.700 πάροχοι παραμένουν εκτός του νέου καθεστώτος ή βρίσκονται ακόμη στη διαδικασία συμμόρφωσης. Οι αριθμοί αποτυπώνουν τη μετάβαση από μια αγορά χιλιάδων μικρών ή μεσαίων παικτών σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν οργανισμοί με ισχυρή κεφαλαιακή βάση, σύνθετους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και δυνατότητα να επενδύσουν σημαντικά κεφάλαια στη συμμόρφωση. Η ευρωπαϊκή αγορά των crypto αρχίζει έτσι να μοιάζει όλο και περισσότερο με τις υπόλοιπες χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η αγορά
Οι εξελίξεις στην αγορά, δημιουργούν και νέες συνθήκες ανταγωνισμού ανάμεσα στα κράτη-μέλη, τα οποία επιχειρούν να προσελκύσουν τις εταιρείες που θα αποτελέσουν τα νέα χρηματοοικονομικά κέντρα της ψηφιακής οικονομίας. Η απόσυρση της αίτησης αδειοδότησης από μεγάλες εταιρείες της αγοράς, δεν αποτελεί απλώς μια εταιρική απόφαση, αλλά δείχνει πόσο έντονος έχει γίνει ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές και πόσο σημαντική θεωρείται πλέον η χώρα εγκατάστασης ενός μεγάλου παρόχου crypto.
Η εικόνα αυτή δημιουργεί ταυτόχρονα και τους πρώτους μεγάλους κερδισμένους. Πλατφόρμες όπως η Coinbase, η Kraken, η Bitpanda, η Crypto.com και η OKX, οι οποίες κινήθηκαν έγκαιρα προς την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής αδειοδότησης, αποκτούν πλέον ένα σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεν χρειάζεται πλέον να ανταγωνίζονται μόνο στις προμήθειες ή στις υπηρεσίες, αλλά προτάσουν και την ασφάλεια που προσφέρουν στους επενδυτές η πλήρης εποπτική συμμόρφωση.
Σε μια περίοδο όπου η αγορά των crypto ωριμάζει και οι ιδιώτες επενδυτές εμφανίζονται περισσότερο επιλεκτικοί μετά τις έντονες διακυμάνσεις των προηγούμενων ετών, οι εξελίξεις αυτές έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα. Οι ίδιες οι εταιρείες αντιλαμβάνονται ότι η εμπιστοσύνη γίνεται πλέον σημαντικότερο περιουσιακό στοιχείο ακόμη και από την τεχνολογική καινοτομία.
Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές από τις μεγάλες πλατφόρμες επενδύουν πλέον σημαντικά κεφάλαια σε υποδομές εταιρικής διακυβέρνησης, κυβερνοασφάλειας, εσωτερικού ελέγχου και κανονιστικής συμμόρφωσης. Πρόκειται για δαπάνες που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θεωρούνταν δευτερεύουσες σε σχέση με την ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Αλλάζει η φιλοσοφία της αγοράς
Από μια αγορά όπου προτεραιότητα είχε η ταχεία ανάπτυξη, περνά σε ένα μοντέλο όπου κυριαρχούν η θεσμική αξιοπιστία, η κεφαλαιακή επάρκεια και η διαρκής εποπτεία και αυτή η αλλαγή φαίνεται ότι δεν αποτελεί το τέλος της διαδικασίας αλλά την αρχή μιας ακόμη μεγαλύτερης αναδιάρθρωσης, καθώς ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ξεκινήσει δημόσια διαβούλευση για την πρώτη αναθεώρηση του MiCA, αναζητώντας τρόπους να αντιμετωπίσει τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα που εμφανίζονται με ταχύτατους ρυθμούς στην αγορά των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Η πρώτη μεγάλη αναδιάρθρωση της αγοράς των crypto δεν αφορά μόνο τις ίδιες τις πλατφόρμες, καθώς δημιουργεί για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις ώστε να εισέλθουν δυναμικά και οι παραδοσιακοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, οι οποίοι μέχρι πρόσφατα παρακολουθούσαν τις εξελίξεις περισσότερο ως θεατές παρά ως ενεργοί παίκτες.
Η αλλαγή δεν είναι τυχαία, αφού για πολλά χρόνια οι περισσότερες ευρωπαϊκές τράπεζες απέφευγαν να αναπτύξουν υπηρεσίες που σχετίζονταν με τα ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία, καθώς το θεσμικό πλαίσιο παρέμενε θολό και οι εποπτικές υποχρεώσεις ήταν ασαφείς. Η απουσία ενιαίων κανόνων αύξανε τους λειτουργικούς και νομικούς κινδύνους, περιορίζοντας σημαντικά την όρεξη των μεγάλων τραπεζικών ομίλων να επενδύσουν στον συγκεκριμένο χώρο.
Η εξίσωση
Ωστόσο το MiCA αλλάζει αυτή την εξίσωση και για πρώτη φορά οι υπηρεσίες φύλαξης ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, η εκτέλεση συναλλαγών, η διαχείριση crypto-assets και η έκδοση ψηφιακών tokens εντάσσονται σε ένα πλαίσιο που θυμίζει όλο και περισσότερο τις υπόλοιπες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Οι απαιτήσεις για κεφαλαιακή επάρκεια, εταιρική διακυβέρνηση, εσωτερικούς ελέγχους και προστασία των επενδυτών είναι πεδία στα οποία οι τράπεζες διαθέτουν ήδη πολυετή εμπειρία.
Δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλοι ευρωπαϊκοί όμιλοι, όπως η Deutsche Bank, η Société Générale, η BBVA και η Intesa Sanpaolo, έχουν ήδη ανακοινώσει ή επεκτείνουν υπηρεσίες που σχετίζονται με τη φύλαξη ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, την έκδοση tokenised προϊόντων και τις υποδομές blockchain. Παράλληλα, διεθνείς διαχειριστές κεφαλαίων όπως η BlackRock και η Franklin Templeton προχωρούν στη δημιουργία επενδυτικών προϊόντων που βασίζονται στην τεχνολογία tokenisation, επιβεβαιώνοντας ότι το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σταδιακά από τα ίδια τα κρυπτονομίσματα προς τις υποδομές της επόμενης γενιάς του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η δημόσια συζήτηση περιστρεφόταν σχεδόν αποκλειστικά γύρω από το Bitcoin, το Ethereum και τις μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών τους. Σήμερα, όλο και περισσότεροι ευρωπαϊκοί θεσμοί αντιμετωπίζουν τα crypto ως ένα μόνο κομμάτι μιας πολύ ευρύτερης ψηφιακής μετάβασης. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η tokenisation, δηλαδή η δυνατότητα να μετατρέπονται σε ψηφιακά tokens παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία, όπως ομόλογα, μετοχές, επενδυτικά κεφάλαια ή ακόμη και ακίνητα. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει ταχύτερες συναλλαγές, χαμηλότερο λειτουργικό κόστος και ευκολότερη πρόσβαση των επενδυτών σε χρηματοοικονομικά προϊόντα που μέχρι σήμερα απαιτούσαν μεγαλύτερα κεφάλαια ή πιο σύνθετες διαδικασίες.
Μέχρι σήμερα, η δημόσια συζήτηση επικεντρωνόταν κυρίως στη φορολόγηση των κερδών από τα crypto και στην προστασία των επενδυτών. Το νέο ευρωπαϊκό περιβάλλον μεταφέρει το ενδιαφέρον στη δυνατότητα της Ελλάδας να συμμετάσχει ενεργά στη νέα ψηφιακή χρηματοοικονομική αγορά, ωστέ να μην περιοριστεί απλά στο ρόλο του απλού καταναλωτή.
