Σε ελεύθερη πτώση βρίσκεται η κίνηση των δεξαμενόπλοιων στα Στενά του Ορμούζ, καθώς η παρατεταμένη πολεμική σύγκρουση και οι συνεχείς επιθέσεις κατά της εμπορικής ναυτιλίας έχουν μετατρέψει το σημαντικότερο ενεργειακό πέρασμα του κόσμου σε ζώνη εξαιρετικά υψηλού κινδύνου.
Πέντε μήνες μετά την έναρξη του πολέμου, οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 80% σε σχέση με την τελευταία εβδομάδα πριν από την κατάρρευση της εκεχειρίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence.
Η επιδείνωση είναι συνεχής. Από τις 88 διελεύσεις που καταγράφηκαν την εβδομάδα 6–12 Ιουλίου, η κίνηση υποχώρησε στις 47 την αμέσως επόμενη εβδομάδα και περιορίστηκε σε μόλις 24 την περασμένη εβδομάδα. Στο διάστημα 29 Ιουνίου–5 Ιουλίου, την τελευταία πλήρη εβδομάδα πριν διαλυθεί η εκεχειρία, είχαν καταγραφεί σχεδόν 110 διελεύσεις.
Η τελευταία πτώση ακολούθησε το κύμα επιθέσεων της 19ης και 20ής Ιουλίου, καθώς οι ΗΠΑ ενίσχυσαν τον ναυτικό αποκλεισμό κατά του Ιράν και συνέχισαν τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς έως το προηγούμενο Σαββατοκύριακο.
Απώλειες 13 εκατ. βαρελιών ημερησίως
Η κατάρρευση των διελεύσεων αντανακλάται ήδη στις πραγματικές ενεργειακές ροές. Σύμφωνα με τον επικεφαλής ανάλυσης της αγοράς πετρελαίου της Argus Media, Tom Reed, οι αποστολές αργού από τη Μέση Ανατολή έχουν μειωθεί κατά περίπου 13 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών να προέρχεται από τον Περσικό Κόλπο.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η υποχώρηση των εισερχόμενων πλοίων, καθώς αποτελεί ένδειξη της διάθεσης των πλοιοκτητών να δεσμεύσουν χωρητικότητα μέσα σε μια ενεργή εμπόλεμη ζώνη, με σκοπό μελλοντική φόρτωση.
Οι δυτικές διελεύσεις προς τον Κόλπο μειώθηκαν από 42 την εβδομάδα 6–12 Ιουλίου σε 21 την επόμενη και σε μόλις 10 την περασμένη εβδομάδα. Πρόκειται για συνολική πτώση 76% μέσα σε τρεις εβδομάδες.
Ακόμη εντονότερη ήταν η μείωση στα πλοία που δεν συνδέονται με το Ιράν. Οι εισερχόμενες διελεύσεις περιορίστηκαν από 27 πριν από τρεις εβδομάδες σε 10 και στη συνέχεια σε μόλις τέσσερις.
Η ίδια εικόνα καταγράφεται στα πολύ μεγάλα δεξαμενόπλοια μεταφοράς αργού. Οι αφίξεις VLCC υποχώρησαν από 14 την εβδομάδα 6–12 Ιουλίου σε έξι την επόμενη και σε μόλις ένα πλοίο την περασμένη εβδομάδα. Η εξέλιξη εντείνει τις πιέσεις στους μη ιρανικούς παραγωγούς της περιοχής, οι οποίοι δυσκολεύονται πλέον να εξασφαλίσουν πλοία για την εξαγωγή των φορτίων τους.
Εγκαταλείπεται η νότια διαδρομή
Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται η νότια θαλάσσια λωρίδα, γνωστή ως «ομανική διαδρομή». Η συγκεκριμένη οδός έχει αποτελέσει βασικό στόχο ιρανικών επιθέσεων τις τελευταίες εβδομάδες.
Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι όποιο πλοίο διέρχεται από τα Στενά μέσω διαδρομής που δεν έχει εγκριθεί από το Ιράν, αντί της βόρειας λωρίδας που βρίσκεται υπό την εποπτεία του, αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο.
Η απαίτηση του Ιράν να ασκεί αυστηρό έλεγχο στις διελεύσεις έχει εξελιχθεί σε βασικό σημείο τριβής στις διαπραγματεύσεις για νέα εκεχειρία με τις ΗΠΑ. Η Τεχεράνη ζητά όλα τα πλοία που περνούν από το Ορμούζ να υπάγονται στη δική της ρυθμιστική εποπτεία, όρο που η Ουάσιγκτον δεν έχει αποδεχθεί.
Οι διελεύσεις μέσω της ομανικής διαδρομής μειώθηκαν από 23 την εβδομάδα 6–12 Ιουλίου σε μόλις τέσσερις την επόμενη, επίπεδο στο οποίο παρέμειναν και την περασμένη εβδομάδα. Η πτώση αγγίζει το 90%.
Μόλις ένα εισερχόμενο δεξαμενόπλοιο αργού καταγράφηκε στη νότια λωρίδα την τελευταία εβδομάδα, επιβεβαιώνοντας ότι οι πλοιοκτήτες εμφανίζονται ολοένα πιο επιφυλακτικοί απέναντι στον κίνδυνο ιρανικών αντιποίνων.
Εννέα στα δέκα πλοία με κλειστό AIS
Η διαδρομή κοντά στις ακτές του Ομάν, δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Ορισμένα εισερχόμενα δεξαμενόπλοια κινήθηκαν μέσω άγνωστων διαδρομών, αφού απενεργοποίησαν τους αναμεταδότες του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης, του AIS. Δεν αποκλείεται μέρος αυτών να χρησιμοποίησε το νότιο πέρασμα, αναφέρει η Lloyd’s List.
Την εβδομάδα 29 Ιουνίου–5 Ιουλίου, οι διελεύσεις με κλειστό AIS αντιστοιχούσαν στο 43% της συνολικής κίνησης. Την περασμένη εβδομάδα, οι 22 από τις συνολικά 24 διελεύσεις, δηλαδή πάνω από το 90%, πραγματοποιήθηκαν χωρίς ενεργό σήμα AIS.
Διπλή επίδραση στους ναύλους
Για την αγορά των δεξαμενόπλοιων, η κρίση έχει διπλή επίδραση. Οι καθυστερήσεις, οι παρακάμψεις και η χαμηλότερη αποδοτικότητα του στόλου στο Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μαύρη Θάλασσα μπορούν βραχυπρόθεσμα να στηρίξουν τους ναύλους.
Ωστόσο, η παρατεταμένη απώλεια φορτίων απειλεί να αντισταθμίσει τα οφέλη. Η πτώση των εξαγωγών του Κόλπου, η μείωση των φορτώσεων από το Γιανμπού και οι διαταραχές στη Μαύρη Θάλασσα ενδέχεται να αφήσουν σημαντικό αριθμό δεξαμενόπλοιων χωρίς απασχόληση, ασκώντας τελικά πίεση στις ναυλαγορές.
Το βασικό ερώτημα είναι εάν η πρόσφατη περιορισμένη αποκλιμάκωση της στρατιωτικής δραστηριότητας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα οδηγήσει σε ανάκαμψη των διελεύσεων. Προς το παρόν, πάντως, η αγορά δεν βλέπει σαφή διέξοδο.
Όπως επισημαίνουν αναλυτές, έπειτα από πέντε μήνες πολέμου δεν υπάρχει ακόμη καμία βεβαιότητα για το πότε θα επιλυθεί η κρίση και πότε τα Στενά του Ορμούζ θα μπορέσουν να επιστρέψουν σε κανονικές συνθήκες ναυσιπλοΐας.
