Από τον λιγνίτη στα data centers περνά η ΔΕΗ, επιχειρώντας να μετατρέψει τη Δυτική Μακεδονία σε κόμβο νέων ενεργειακών και ψηφιακών υποδομών. Στον Άγιο Δημήτριο, η επιχείρηση θα κατασκευάσει ένα Κέντρο Δεδομένων μεγάλης κλίμακας, με την Amazon Web Services (AWS) να αποτελεί τον πρώτο διεθνή εταίρο του σχεδίου.
Ειδικότερα, σύμφωνα με το δεσμευτικό Μνημόνιο Συνεργασίας που υπέγραψαν οι δύο εταιρείες, η ΔΕΗ θα κατασκευάσει το data center στην αυλή του πρώην λιγνιτικού σταθμού Αγίου Δημητρίου, αρχικά ισχύος 300 MW και η Amazon θα το μισθώσει για 15 χρόνια, αναλαμβάνοντας τη λειτουργία των υποδομών πληροφορικής. Μάλιστα, οι δύο εταιρείες προτίθενται να διερευνήσουν την επέκτασή του έως το 1 GW, υπό την προϋπόθεση περαιτέρω οριστικών συμφωνιών.
Η ανακοίνωση έρχεται να «κουμπώσει» πάνω σε έναν σχεδιασμό που η ΔΕΗ είχε παρουσιάσει ήδη από τον Μάρτιο του 2025 και εξειδικεύτηκε στην πορεία. Στο νέο επενδυτικό πλάνο 2026-2030, συνολικού ύψους περίπου 24 δισ. ευρώ, ο όμιλος έχει εντάξει επενδύσεις για ανάπτυξη data centers, με την ανάπτυξη του κλάδου να αντιστοιχεί σε περίπου 5% του συνολικού επενδυτικού προγράμματος.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, η ΔΕΗ θα διατηρεί την κτηριακή υποδομή data centers και θα δημιουργεί έσοδα από τη μακροχρόνια μίσθωση, την παροχή ενέργειας μακροπρόθεσμων συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (PPAs) από ανανεώσιμες πηγές, διάρκειας άνω των 10 ετών, και τις υπηρεσίες δικτύου οπτικών ινών. Με άλλα λόγια θα προσφέρει ένα έτοιμο “πακέτο” γης, κτιρίων, ενέργειας και συνδεσιμότητας, πάνω στο οποίο ο hyperscaler θα εγκαταστήσει τα δικά του υπολογιστικά συστήματα.
Το μοντέλο αυτό επιτρέπει στη ΔΕΗ να αξιοποιεί τα ενεργειακά και ακίνητα περιουσιακά της στοιχεία, ενώ η Amazon θα επικεντρώνεται στις υπηρεσίες cloud και στις υποδομές πληροφορικής.
Οι δύο εταιρείες εξετάζουν επίσης πολυετή συνεργασία στους τομείς του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης για τον ψηφιακό μετασχηματισμό της ΔΕΗ.
Από την Κοζάνη σε ένα δίκτυο data centers 2 GW
Στον σχεδιασμό της ΔΕΗ, η εγκατάσταση στον Άγιο Δημήτριο αποτελεί μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου campus. Η πρώτη φάση των 300 MW προβλέπεται να αναπτυχθεί αρθρωτά, σε τέσσερις ενότητες των 75 MW. Η σταδιακή ανάπτυξη επιτρέπει την προσθήκη νέας ισχύος ανάλογα με τη ζήτηση και τις συμφωνίες με τους πελάτες.
Η πρώτη φάση των 300 MW αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος του 2028. Η υποδομή θα μπορεί να επεκτείνεται σταδιακά, με δυνατότητα προσθήκης περίπου 300 MW ετησίως. Πρώτο “σκαλοπάτι” είναι το 1 GW στο οποίο η ΔΕΗ υπολογίζει να φτάσει σε περίπου τρία χρόνια από την τελική επενδυτική απόφαση.
Από την Κοζάνη σε Αθήνα, Κρήτη και εξωτερικό
Η επιχείρηση όμως δεν περιορίζει την προοπτική των data centers στην Κοζάνη. Σύμφωνα με την παρουσίαση που είχε γίνει από τον επικεφαλής του ομίλου κ. Γιώργο Στάσση τον Αύγουστο, μπορεί να προσφέρει συνολικά έως 2 GW ισχύος για data centers στην Ελλάδα με πιθανές περιοχές για μελλοντικές εγκαταστάσεις την Κοζάνη, την Αθήνα και την Κρήτη.
Η ΔΕΗ όμως βλέπει περιθώριο για περαιτέρω ανάπτυξη της δραστηριότητας των data centers και εκτός Ελλάδας. Στον χάρτη των πιθανών περιοχών ενδιαφέροντος περιλαμβάνει χώρες όπου ήδη δραστηριοποιείται, όπως η Ρουμανία, η Ιταλία κ.ά., αλλά και άλλες της ευρύτερης περιοχής επίσης είναι το Ισραήλ, η Ιορδανία, η Λιβύη, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία. Συνολικά, κάνει λόγο για δυνατότητα επιπλέον κλιμάκωσης έως 2 GW στις χώρες ενδιαφέροντός της.
Στόχος η δημιουργία ενός νέου επιχειρηματικού κλάδου για τον όμιλο, αξιοποιώντας το ίδιο μοντέλο σε διαφορετικές αγορές, δηλαδή διαθέσιμη γη, πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια, ανανεώσιμες πηγές, αποθήκευση, δίκτυα και τηλεπικοινωνιακές υποδομές, κάτω από μία ενιαία επιχειρηματική ομπρέλα. Η λογική που περιγράφεται από την εταιρεία είναι «πολλαπλές ανάγκες, ένας ενιαίος συνομιλητής» για τον πελάτη του data center.
Η Κοζάνη ως «πιλότος»
Η διαθέσιμη γη στη Δυτική Μακεδονία, συνολικής έκτασης περίπου 300.000 τετραγωνικών μέτρων, αποτελεί ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα του project καθώς επιτρέπει τη μελλοντική επέκταση των εγκαταστάσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει η ΔΕΗ στην ενεργειακή τροφοδοσία του data center «behind the meter» με ηλεκτρική ενέργεια που θα παράγεται και θα διαχειρίζεται τοπικά δίχως να τραβάει ενέργεια από το δίκτυο. Στον ενεργειακό συνδυασμό περιλαμβάνονται φωτοβολταϊκά, συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες και αντλησιοταμίευση, ενώ προβλέπεται και υψηλής απόδοσης μονάδα φυσικού αερίου ως σταθερή και πλήρως ελεγχόμενη πηγή ισχύος. Βέβαια παραμένει διαθέσιμη και η σύνδεση με το ηλεκτρικό δίκτυο. Ο συνδυασμός δίνει τη δυνατότητα να καλύπτονται οι ανάγκες του data center με μεγαλύτερη ευελιξία ως προς την παραγωγή και την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Η πρόοδος στο τεχνικό και κατασκευαστικό σκέλος
Στο τεχνικό σκέλος, το data center σχεδιάζεται με PUE 1,2, ένδειξη υψηλής ενεργειακής αποδοτικότητας, καθώς η συνολική κατανάλωση της εγκατάστασης θα είναι περίπου 20% υψηλότερη από την ενέργεια που καταναλώνει ο υπολογιστικός εξοπλισμός. Παράλληλα, προβλέπεται να είναι “Tier III-ready”, δηλαδή σχεδιασμένο ώστε κρίσιμα συστήματα να μπορούν να συντηρούνται χωρίς να διακόπτεται η λειτουργία του.
Το κατασκευαστικό έργο για τα 300 MW βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο σχεδιασμού, με τα πρώτα στάδια μελέτης να έχουν ολοκληρωθεί και τον λεπτομερέστερο τεχνικό σχεδιασμό να βρίσκεται σε εξέλιξη. Επίσης, έχει εξασφαλιστεί προέγκριση άδειας, έχει υποβληθεί αίτηση σύνδεσης στο δίκτυο και βρίσκεται σε εξέλιξη η περιβαλλοντική μελέτη. Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί διαδικασίες διερεύνησης της αγοράς για τον ηλεκτρολογικό και μηχανολογικό εξοπλισμό και έχουν ξεκινήσει διαγωνιστικές διαδικασίες για εξοπλισμό. Η ΔΕΗ είχε θέσει ως στόχο να είναι έτοιμη για την έναρξη της κατασκευής έως το τέλος του 2026.
Επένδυση 1,2 δισ. ευρώ και EBITDA 170 εκατ. ευρώ
Το οικονομικό αποτύπωμα του project είναι εξίσου σημαντικό. Για την πρώτη φάση των 300 MW, η ΔΕΗ είχε υπολογίσει επενδυτική δαπάνη περίπου 1,2 δισ. ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί περίπου στο μισό των συνολικών υποδομών data center που προβλέπει το σχετικό επενδυτικό σχέδιο της εταιρείας.
Για τις δύο πρώτες φάσεις, συνολικής δυναμικότητας έως 1.000 MW, η ΔΕΗ είχε θέσει ως στόχο περίπου 170 εκατ. ευρώ EBITDA σε ετήσια βάση έως το 2030, χωρίς να συνυπολογίζει το περιθώριο που μπορεί να προκύψει από την πώληση της ηλεκτρικής ενέργειας μέσω των PPAs.
Η σημασία των data centers
Η εξάπλωση της τεχνητής νοημοσύνης αυξάνει κατακόρυφα την ανάγκη για υπολογιστική ισχύ και, μαζί της, την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Η παγκόσμια αύξηση της δυναμικότητας των data centers από περίπου 46 GW το 2020 αναμένεται να αυξηθεί σε 78 GW το 2025 και 163 GW το 2030. Η διαθέσιμη ισχύς και η πρόσβαση στο δίκτυο εξελίσσονται σε βασικό παράγοντα για την ανάπτυξη ενός data center. Η ΔΕΗ εκτιμά ότι η ζήτηση αυξάνεται ταχύτερα από την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων και αναδεικνύει την πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια και δίκτυα ως καθοριστικό πλεονέκτημα για τις περιοχές που μπορούν να φιλοξενήσουν νέες υποδομές. Σημαντικό ενδιαφέρον για νέες εγκαταστάσεις καταγράφεται και στη Νότια Ευρώπη.
