Ένα παράνομο εργοστάσιο που παράγει έως και ένα εκατομμύριο τσιγάρα «μαϊμού» την ημέρα ανακάλυψαν στην βελγική πόλη Ninove αστυνομικοί και τελωνειακοί μετά από επιδρομή στις 9 Σεπτεμβρίου, την ώρα που η παράνομη παραγωγή αναπτύσσεται στην ΕΕ.
Στο εσωτερικό μιας ετοιμόρροπης αποθήκης ανακάλυψαν μια άρτια οργανωμένη επιχείρηση, η οποία διέθετε από μηχανές στριψίματος μέχρι ασυναρμολόγητες συσκευασίες χαρτοκιβωτίων, έτοιμες να υποδεχτούν πλαστά Marlboro, Lambert & Butler και Richmond King Size.
Υπήρχαν μάλιστα χώροι διαβίωσης των εργαζομένων, γεμάτοι με κονσέρβες, μπίρες μέχρι και εξοπλισμό γυμναστηρίου για τη διατήρηση της φυσικής τους κατάστασης.
Η βιομηχανία παραποιημένων τσιγάρων γνωρίζει έξαρση σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς η αύξηση των φόρων στα προϊόντα καπνού δημιουργεί μια όλο και πιο κερδοφόρα αγορά για το οργανωμένο έγκλημα.
Οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποδηλώνουν ότι σχεδόν ένα στα 10 τσιγάρα που καπνίζονται στην Ευρωπαϊκη Ένωση παράγεται πλέον παράνομα ή είναι προϊόν λαθρεμπορίου.
Ανθεί η παράνομη παραγωγή τσιγάρων στην ΕΕ
Η τελωνειακή αρχή της Φινλανδίας, για παράδειγμα, ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι οι υπάλληλοι είχαν ήδη κατασχέσει περισσότερα από 34 εκατομμύρια παράνομα εισαγόμενα τσιγάρα, ποσότητα διπλάσια από εκείνη που κατασχέθηκε κατά τη διάρκεια ολόκληρου του προηγούμενου έτους. Ανέφερε μάλιστα ότι οι δραστηριότητες αυτές προσομοιάζουν με εκείνες του οργανωμένου εγκλήματος.
Το Βέλγιο, λόγω της εγγύτητάς του με αγορές καπνού υψηλής φορολογίας όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της αύξησης της παράνομης παραγωγής τσιγάρων.
Η Ninove ήταν το 12ο παράνομο εργοστάσιο τσιγάρων που εξαρθρώθηκε από την τελωνειακή υπηρεσία φέτος, ισοφαρίζοντας ήδη το προηγούμενο ετήσιο ρεκόρ της.
«Είναι πιθανώς ένας από τους πιο ενδιαφέροντες τομείς δραστηριοποίησης για τις εγκληματικές οργανώσεις, αναφορικά με τα χρήματα που κερδίζεις και το ρίσκο —ή μάλλον την έλλειψη ρίσκου— που αντιμετωπίζεις όταν είσαι σε αυτή την επιχείρηση», δήλωσε ο Kristian Vanderwaeren, επικεφαλής της βελγικής τελωνειακής υπηρεσίας, από το γραφείο του στις Βρυξέλλες. «Αν ασχολείσαι με την κοκαΐνη και τα ναρκωτικά γενικότερα, οι ποινές είναι πολύ υψηλότερες».
Οι τελωνειακοί υπάλληλοι και οι διάφορες αστυνομικές δυνάμεις του Βελγίου βρίσκονται αντιμέτωποι με μια αέναη καταδίωξη για τον εντοπισμό και τη διακοπή της παραγωγής. Ο Vanderwaeren αποδίδει τη συγκέντρωση των εργοστασίων στον ρόλο του Βελγίου ως διαμετακομιστικού κόμβου και στη γεωγραφική του θέση.
Τεράστιες φορολογικές απώλειες
Οι φορολογικές απώλειες για τις χώρες της ΕΕ από τα παράνομα τσιγάρα ανήλθαν πέρυσι σε περίπου 16,7 δισεκατομμύρια ευρώ, σύμφωνα με μελέτη της KPMG για τον κολοσσό του καπνού Philip Morris.
Σε αυτές περιλαμβάνονται τσιγάρα που κατασκευάζονται σε εργοστάσια όπως αυτό της Ninove, καθώς και παράνομα εισαγόμενα πακέτα.
Η έκθεση άφησε επίσης να εννοηθεί ότι τα παραποιημένα προϊόντα που κατασκευάζονται εντός του ευρωπαϊκού μπλοκ εκτοπίζουν τα τσιγάρα που εισάγονται λαθραία από χώρες με χαμηλότερη φορολογία.
Το Βέλγιο, όπου βρίσκονται τα αρχηγεία του ΝΑΤΟ και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, παλεύει εδώ και καιρό να αντιμετωπίσει το οργανωμένο έγκλημα, με επαναλαμβανόμενες εξάρσεις βίας που συνδέονται με τη διακίνηση κοκαΐνης μέσω της Αμβέρσας, του μεγαλύτερου λιμανιού της Ευρώπης μετά το Ρότερνταμ.
Οι τρομοκρατικές επιθέσεις πριν από μια δεκαετία αποκάλυψαν τις προκλήσεις στον συντονισμό της ασφάλειας, οι οποίες επιτείνονται από το γλωσσικό χάσμα και την περίπλοκη θεσμική δομή της χώρας.
Στο εσωτερικό του «εργοστασίου»
Στη Ninove, οι αστυνομικοί έσπασαν ένα παράθυρο στο πίσω μέρος της αποθήκης στις 6 π.μ. Ήταν περίπου 60 άτομα από τα τελωνεία του Βελγίου και την ειδική ομοσπονδιακή αστυνομία.
Κάποιοι από τους 11 άνδρες που βρίσκονταν μέσα τους είχαν δει να έρχονται από τις κάμερες παρακολούθησης και παρέμεναν ξαπλωμένοι στα κρεβάτια τους, καθώς κάθε αντίσταση ήταν μάταιη. Οι εργάτες, τέσσερις Πολωνοί και επτά Ουκρανοί, συνελήφθησαν και οδηγήθηκαν για ανάκριση.
Σε πολλές περιπτώσεις, όπως δήλωσαν οι αστυνομικοί, όσοι βρίσκονται μέσα στα εργοστάσια αφήνονται ελεύθεροι χωρίς να τους απαγγελθούν κατηγορίες, αναφέρει το Bloomberg.
Μια έντονη μυρωδιά καπνού αιωρούνταν στον αέρα, ενώ η σκόνη κάλυπτε κάθε επιφάνεια. Λευκά φίλτρα προεξείχαν από το πάνω μέρος, έτοιμα να μετατραπούν σε πλήρως σχηματισμένα τσιγάρα που θα τοποθετούνταν σε πλαστικές λεκάνες.
Από εκεί, τοποθετημένα σε κυψελοειδή διάταξη, τα τσιγάρα μεταφέρονται στη μηχανή που τα πακετάρει.
Κόκκινα πακέτα Marlboro βρίσκονταν ακόμα πάνω σε έναν ιμάντα μεταφοράς, με την προειδοποίηση για την υγεία αναγεγραμμένη στα αγγλικά, αλλά χωρίς την επιβαλλόμενη από την κυβέρνηση απλή, ομοιόμορφη συσκευασία που θα είχαν οι αυθεντικές εκδόσεις.
Ένα κουτί ξεχείλιζε από σπασμένα τσιγάρα, ελαττωματικά προϊόντα της παραγωγικής διαδικασίας, αλλά υπήρχαν επίσης στοίβες από κούτες γεμάτες με πακέτα έτοιμα για αποστολή, με αυτοκόλλητα στο εξωτερικό που περιέγραφαν το περιεχόμενο.
Πέρα από τον χώρο φόρτωσης, ένας σάκος του μποξ και ένας πάγκος με βάρη αποτελούσαν έναν μικρό χώρο γυμναστηρίου, μαζί με έναν καναπέ. Αυτά ήταν τα μόνα δείγματα… άνεσης στον χώρο.
Απαραίτητη η εξειδίκευση
Για τους αστυνομικούς, το μέγεθος της επιχείρησης θεωρείται μέτριο. Όπως λένε, έχουν εντοπίσει εργοστάσια με έως και 50 εργάτες, οι οποίοι δούλευαν σε βάρδιες για αδιάκοπη παραγωγή μέρα και νύχτα.
Οι εργάτες στα εργοστάσια προέρχονται κυρίως από την Ανατολική Ευρώπη, αν και στην προηγούμενη εξάρθρωση που πραγματοποίησαν, οι εργάτες ήταν από το Βιετνάμ.
Τα μηχανήματα στο εργοστάσιο της Ninove, σε αντίθεση με άλλα, δεν ήταν καινούργια. Ωστόσο, εξακολουθούσαν να απαιτούν ειδικευμένους τεχνικούς για τη χρήση τους, σύμφωνα με τους αστυνομικούς.
Οι αρχές της ΕΕ συντονίζονται
Ένας τρόπος με τον οποίο η τελωνειακή υπηρεσία καταφέρνει να εντοπίσει τα εργοστάσια είναι η παρακολούθηση αυτών των επαγγελματιών. Μπορεί επίσης να υπάρξουν αναφορές από ντόπιους που παρατηρούν ύποπτη δραστηριότητα ή τον θόρυβο και τη μυρωδιά της επιχείρησης.
Οι αρχές συντονίζουν επίσης τις ενέργειές τους και ανταλλάσσουν πληροφορίες με άλλες χώρες και υπηρεσίες πληροφοριών, μεταξύ άλλων μέσω μιας ομάδας της Europol που είναι αποκλειστικά αρμόδια για την καταπολέμηση της απάτης στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Ένας αξιωματικός της Europol βρισκόταν ακόμα στο εργοστάσιο λίγες ώρες μετά την επιδρομή, καθώς και αστυνομικοί από άλλη χώρα της ΕΕ.
Τοξικό «κοκτέιλ»
Η επιδρομή στη Νινόβ εξελίχθηκε ομαλά, χωρίς βία ή απρόοπτα, αλλά ο επικεφαλής των τελωνείων Βαντερβάρεν ανησυχεί ότι αυτό θα μπορούσε να αλλάξει.
Ο ίδιος επιβλέπει επίσης τις προσπάθειες για τον εντοπισμό ναρκωτικών που εισέρχονται στην Ευρώπη μέσω της Αμβέρσας, γεγονός που οδήγησε σε επιθέσεις εναντίον του προσωπικού του από συμμορίες το 2023.
Για πρώτη φορά φέτος, οι άνδρες του μπήκαν σε παράνομο εργοστάσιο τσιγάρων όπου υπήρχαν και όπλα, και πέρυσι σε ένα άλλο όπου βρέθηκαν χάπια ecstasy.
«Κάποια στιγμή, το κοκτέιλ μπορεί να γίνει τοξικό», δήλωσε ο Βαντερβάρεν. «Δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο και ελπίζω να μην φτάσουμε σύντομα. Αλλά αυτή είναι η εξέλιξη».
