Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναζητούν μετρήσιμο όφελος από τις επενδύσεις στην τεχνολογία, αλλά η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού, οι κυβερνοκίνδυνοι και η δυσκολία ενσωμάτωσης νέων εφαρμογών εξακολουθούν να λειτουργούν ως εμπόδια.
Η απόσταση ανάμεσα στη δοκιμή ενός δωρεάν εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης και στην ουσιαστική αλλαγή του τρόπου λειτουργίας μιας επιχείρησης παραμένει μεγάλη για τις ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Παρότι η τεχνολογία προσφέρει ήδη δυνατότητες αύξησης της παραγωγικότητας και περιορισμού του κόστους, η αξιοποίησή της προϋποθέτει κάτι περισσότερο από την αγορά λογισμικού: απαιτεί δεξιότητες, ασφάλεια, συμβουλευτική υποστήριξη και αναδιοργάνωση των εσωτερικών διαδικασιών.
Αυτό ήταν ορισμένα από τα βασικά συμπεράσματα των τοποθετήσεων του καθηγητή της Σχολής Διοίκησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας UNIC-Athens & Ιδρυτής Εργαστηρίου ELTRUN/ΟΠΑ, Γιώργου Δουκίδη, και του Θάνου Φαλάγγα, Διευθυντή B2B Marketing, CRM & Channel Management του Ομίλου ΟΤΕ, κατά την παρουσίαση της έρευνας «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ Επιχειρήσεων στην Ελλάδα το 2026», που εκπόνησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Εμπορίου (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με την Telekom.
Αυξημένη ευαισθητοποίηση για την κυβερνοασφάλεια
Όπως επισημάνθηκε, αν και στο παρελθόν υπήρχε άγνοια κινδύνου γύρω από την κυβερνοασφάλεια, οι πρόσφατες κυβερνοεπιθέσεις σε ΜμΕ έχουν αυξήσει την ευαισθητοποίηση, καθιστώντας αναγκαία τα κρατικά προγράμματα επιδοτήσεων αλλά και τις δωρεάν παροχές ασφαλείας και ενημέρωσης από την πλευρά των τηλεπικοινωνιακών παρόχων.
Παράλληλα, εξετάστηκε η γεωγραφική διάσταση του ψηφιακού χάσματος, με τον καθηγήτη κ. Δουκίδη και τον κ. Φαλάγγα να διευκρινίζουν ότι δεν παρατηρούνται πλέον σημαντικές διαφορές μεταξύ περιφέρειας και αστικών κέντρων, καθώς οι αποκλίσεις εντοπίζονται κυρίως στο μέγεθος και τον κλάδο της κάθε επιχείρησης.
Παραγωγικότητα και εκπαίδευση
Σχετικά με την υιοθέτηση του AI, τονίστηκε η ανάγκη των επιχειρήσεων για συμβουλευτική υποστήριξη και πρακτική εκπαίδευση, ώστε να αναδιαρθρώσουν τις εσωτερικές τους διαδικασίες. Στο εμπορικό κομμάτι, η προσέγγιση για την προώθηση ψηφιακών λύσεων έχει μετατοπιστεί στην ανάδειξη του απτού οικονομικού οφέλους, εστιάζοντας στην εξοικονόμηση κόστους, τη λειτουργική αποδοτικότητα και την αύξηση των πωλήσεων.
Παράλληλα, αναδείχθηκε ο κρίσιμος ρόλος της εκπαίδευσης και της διά βίου μάθησης στην αντιμετώπιση του ψηφιακού αναλφαβητισμού. Αναγνωρίστηκε ότι το ελληνικό σχολικό σύστημα υστερεί στην καλλιέργεια κριτικής σκέψης, ενώ έχει καταγραφεί και μια μετα-COVID πτώση στις επιδόσεις των φοιτητών, όπως σημείωσε ο κ. Δουκίδης. Παρόλο που τα πανεπιστήμια αναβαθμίζουν τον ρόλο τους προσφέροντας σύντομα, εξειδικευμένα προγράμματα (π.χ. στην Τεχνητή Νοημοσύνη), υπογραμμίστηκε ότι για τη μαζική επιμόρφωση του εργατικού δυναμικού είναι απαραίτητη η σύμπραξη της ακαδημαϊκής κοινότητας με μεγάλους επιχειρηματικούς και τεχνολογικούς φορείς.
Σχετικά με την παραγωγικότητα και οι δύο ομιλητές επισήμαναν ότι η τεχνητή νοημοσύνη προσφέρει ήδη σημαντική αύξηση της παραγωγικότητας και μείωση του κόστους στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών (π.χ. διαφήμιση, λογισμικό, νομικά), αν και η χρήση της συχνά γίνεται άτυπα από τους εργαζόμενους χωρίς επίσημη εταιρική οργάνωση.
Αντίθετα, σε παραδοσιακούς παραγωγικούς κλάδους η τεχνολογία αυτή καθυστερεί να εφαρμοστεί. Επιπλέον, τονίστηκε ότι η πλειοψηφία των επιχειρήσεων περιορίζεται σε δωρεάν εργαλεία παραγωγής περιεχομένου (όπως το ChatGPT), ενώ η μετάβαση σε πιο σύνθετες λύσεις, όπως το «agentic AI» που συνδέεται με συστήματα ERP και CRM, βρίσκεται ακόμα σε αρχικό στάδιο (γύρω στο 10%) λόγω της πολυπλοκότητας της ενσωμάτωσής του.
Παράλληλα, εκφράστηκε έντονος προβληματισμός για την ανάγκη εκπαίδευσης των ΜμΕ στην ψηφιακή ανάπτυξη και την ασφάλεια. Επισημάνθηκε ότι οι προσπάθειες φορέων όπως ο ΟΤΕ πρέπει να πλαισιωθούν από τα επιμελητήρια, ενώ σχολιάστηκε η αποσπασματική αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης χωρίς τη θέσπιση αυστηρών προτύπων ασφαλείας. Για να ξεπεραστεί το τρέχον «πλατό» στον ψηφιακό μετασχηματισμό, απαιτούνται στοχευμένες δράσεις ανά κλάδο και γεωγραφική περιοχή, είπε χαρακτηριστικά ο κ. Δουκίδης.
Τεχνητή νοημοσύνη και αγορά εργασίας
Τέλος, αναφορικά με την αγορά εργασίας, διευκρινίστηκε ότι στην Ελλάδα δεν καταγράφονται ακόμη απολύσεις λόγω AI, αλλά παρατηρείται ένας σημαντικός μετασχηματισμός των ειδικοτήτων (όπως των προγραμματιστών). Αυτό δημιουργεί την ανάγκη αναθεώρησης των πανεπιστημιακών προγραμμάτων σπουδών, αλλά και προσαρμογής των επιχειρηματικών μοντέλων τιμολόγησης, καθώς η παραγωγικότητα αποσυνδέεται σταδιακά από τον χρόνο της ανθρώπινης εργασίας.
Αναφερόμενος στα εργαλεία που προσφέρει η Telekom, o κ. Φαλάγγας σημείωσε ότι το Agentic AI δεν περιορίζεται σε γραπτά μηνύματα (chats), αλλά περιλαμβάνει και το φωνητικό AI (voice AI), το οποίο εφαρμόζεται ήδη με επιτυχία στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η φωνητική τεχνητή νοημοσύνη επιτυγχάνει εξαιρετικά αποτελέσματα στην ολοκλήρωση συνομιλιών και υψηλά ποσοστά ικανοποίησης, λειτουργώντας ως μια φιλική λύση ακόμη και για άτομα χωρίς ψηφιακές δεξιότητες. Η τεχνολογία αυτή εξελίσσεται συνεχώς μέσω των δεδομένων που καταναλώνει, αν και απαιτείται από τις επιχειρήσεις να αναδιοργανώσουν τις εσωτερικές τους διαδικασίες για να επιτύχουν το βέλτιστο αποτέλεσμα.
