Ο πίνακας του Βασίλι Καντίνσκι με τίτλο «Έντονες γωνίες» έγινε το ακριβότερο έργο του καλλιτέχνη που έχει πωληθεί ποτέ σε δημοπρασία.
Ανώνυμος αγοραστής απέκτησε το έργο αφηρημένης τέχνης, το οποίο φιλοτεχνήθηκε το 1922 – 1923, έναντι 85,5 εκατ. δολαρίων.
Το ποσό είναι σχεδόν διπλάσιο από το προηγούμενο ρεκόρ του ζωγράφου, το οποίο είχε σημειωθεί το 2023.
Ο Βασίλι Καντίνσκι συγκαταλέγεται σταθερά στους ακριβότερους Ρώσους καλλιτέχνες, μαζί με τον Καζιμίρ Μαλέβιτς και τον Μαρκ Ρόθκο, τον Αμερικανό ζωγράφο που γεννήθηκε στο Βιτέμπσκ της Λευκορωσίας και μετανάστευσε στις ΗΠΑ σε ηλικία δέκα ετών.
Ο Καντίνσκι φιλοτέχνησε τον πίνακα «Έντονες γωνίες» στη Βαϊμάρη της Γερμανίας, την περίοδο που δίδασκε στο θρυλικό Μπάουχαους. Στη βραδινή δημοπρασία του οίκου Christie’s, αφιερωμένη στην τέχνη του 20ού αιώνα, το έργο πωλήθηκε έναντι 74 εκατ. δολαρίων, ενώ η τελική τιμή, συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας, ανήλθε στα 85,5 εκατ. δολάρια.
Το όνομα του αγοραστή δεν έγινε γνωστό.
Πωλητής, ωστόσο, ήταν η λιβανοαμερικανική οικογένεια Νάχμαντ, η οποία διαθέτει μια εντυπωσιακή συλλογή 5.000 έργων, συνολικής αξίας 4 δισ. δολαρίων.
Σε αυτήν περιλαμβάνεται και η μεγαλύτερη ιδιωτική συλλογή έργων του Πικάσο, με εξαίρεση, φυσικά, εκείνη των ίδιων των κληρονόμων του καλλιτέχνη.
Η ιστορία
Η οικογένεια Νάχμαντ είχε αποκτήσει τις «Έντονες γωνίες» σε δημοπρασία του Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, το 1986, έναντι 1 εκατ. δολαρίων. Πριν καταλήξει στην κατοχή της, ο πίνακας είχε αλλάξει αρκετούς ιδιοκτήτες.
Το έργο πρωτοεμφανίστηκε στην αγορά τέχνης το 1926, όταν διατέθηκε προς πώληση σε δημοπρασία στον οίκο δημοπρασιών του Γιάκομπ Χέχτ στο Βερολίνο. Στο μεταξύ, ο πίνακας είχε προλάβει να περιληφθεί ακόμη και στη συλλογή του Μουσείου Σόλομον Γκούγκενχαϊμ, το οποίο τον πούλησε το 1964 έναντι 62.000 δολαρίων.
Το προηγούμενο ρεκόρ για έργο του Καντίνσκι είχε σημειωθεί το 2023, όταν ο πίνακάς του «Μουρνάου με εκκλησία ΙΙ» (1910) πωλήθηκε σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s στο Λονδίνο έναντι 44,8 εκατομμυρίων δολαρίων.
Λίγο νωρίτερα, το Μουσείο Βαν Άμπε στο Αϊντχόφεν της Ολλανδίας είχε επιστρέψει το έργο στους κληρονόμους των Βερολινέζων συλλεκτών Ζίγκμπερτ Σάμουελ και Γιοχάνα Μαργκαρέτε Στερν. Το ζευγάρι είχε αποκτήσει τον πίνακα ήδη από τη δεκαετία του 1920, αλλά, μετά την άνοδο των Ναζί στην εξουσία, αναγκάστηκε να αποχωριστεί τη συλλογή του.
Το έργο του Καντίνσκι περιήλθε στην κατοχή του μουσείου το 1951 και μόλις το 2022 αποδόθηκε στους 13 κληρονόμους της οικογένειας Στερν.
Σε μικρή απόσταση ως προς την αξία ακολουθεί το έργο του Καντίνσκι «Πολύχρωμη ζωή» (1907), το οποίο πωλήθηκε μόλις πρόσφατα, τον Οκτώβριο του τρέχοντος έτους, σε δημοπρασία του οίκου Christie’s έναντι 41,8 εκατομμυρίων δολαρίων. Και αυτός ο πίνακας βγήκε στην αγορά στο πλαίσιο διαδικασίας αποκατάστασης της κυριότητας: αρχικά ανήκε στους Ολλανδούς συλλέκτες Εμμανουέλ και Χέντβιχ Λέβενσταϊν.
Το 1940 εκτέθηκε προς πώληση σε δημοπρασία χωρίς τη συγκατάθεσή τους και στη συνέχεια άλλαξε αρκετές φορές χέρια, ώσπου το 1972 αποκτήθηκε από τη γερμανική τράπεζα Bayerische Landesbank, η οποία παραχώρησε κατόπιν το έργο για μακροχρόνια φύλαξη στην Πινακοθήκη Λένμπαχχαους του Μονάχου. Μόλις το 2023 το έργο επιστράφηκε στους κληρονόμους των συλλεκτών.
Στην ίδια περίπου κατηγορία, ανάμεσα στα ακριβότερα έργα του Καντίνσκι, συγκαταλέγεται και η «Σύνθεση με λευκές γραμμές», η οποία πωλήθηκε το 2017 σε δημοπρασία του οίκου Sotheby’s έναντι 41,8 εκατομμυρίων δολαρίων.
Αξιοσημείωτο είναι ότι από το 1917 έως, κατά πάσα πιθανότητα, το 1974, ο πίνακας βρισκόταν στη Ρωσία και είχε μάλιστα φυλαχθεί αρχικά στο Μουσείο Ζωγραφικού Πολιτισμού, στην οδό Βολχόνκα, και αργότερα στην Πινακοθήκη Τρετιακόφ. Το πώς ακριβώς το έργο βρέθηκε στο εξωτερικό παραμένει άγνωστο. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, ενδέχεται να ανταλλάχθηκε με επιστολές του Βλαντίμιρ Λένιν.
Η βραδινή δημοπρασία έργων τέχνης του 20ού αιώνα του οίκου Christie’s πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 17 Νοεμβρίου.
Στο «σφυρί» Κλιμτ και Μονέ
Ανάμεσα στα υπόλοιπα αξιοσημείωτα έργα που δημοπρατήθηκαν ήταν ο πίνακας του Γκούσταβ Κλιμτ «Litzlbergkeller» (1915–1916), ο οποίος πωλήθηκε έναντι 82,3 εκατομμυρίων δολαρίων. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ίδιο έργο είχε καταγράψει το 1997 το πρώτο ρεκόρ τιμής για έργο του Κλιμτ, όταν είχε πωληθεί σε δημοπρασία του Sotheby’s έναντι 14,7 εκατομμυρίων δολαρίων.
Έκτοτε, ωστόσο, το ιστορικό των δημοπρασιακών επιδόσεων του καλλιτέχνη έχει εμπλουτιστεί σημαντικά: τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, το έργο του «Πορτρέτο της Ελίζαμπεθ Λέντερερ» πωλήθηκε σε δημοπρασία του Sotheby’s στη Νέα Υόρκη έναντι 236,4 εκατομμυρίων δολαρίων.
Στα αποτελέσματα της χθεσινής δημοπρασίας περιλαμβάνονται επίσης τοπία του Κλοντ Μονέ και της Τζόρτζια Ο’Κιφ, τα οποία πωλήθηκαν έναντι 25,9 και 4,9 εκατομμυρίων δολαρίων αντίστοιχα. Έργο του Ντιέγκο Ριβέρα πωλήθηκε έναντι 9,9 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ γλυπτά του Ζοάν Μιρό και του Ογκίστ Ροντέν απέφεραν 11,8 και 7,9 εκατομμύρια δολάρια αντίστοιχα.
Δεν ήταν, ωστόσο, όλα τα έργα εξίσου τυχερά: ορισμένα δεν κατάφεραν τελικά να βρουν αγοραστή.
Ανάμεσα στα έργα που έμειναν απούλητα συγκαταλέγονται μια σειρά επτά μικρών ζωγραφικών έργων του Τζάκσον Πόλοκ, με εκτιμώμενη αξία 7–9 εκατομμύρια δολάρια, ένας πίνακας του Αμεντέο Μοντιλιάνι (εκτίμηση 5–7 εκατομμύρια δολάρια) και ένας καμβάς του Φερνάν Λεζέ (εκτίμηση 1,2–1,8 εκατομμύρια δολάρια).





































