Τουρκία: Συρρίκνωση εμπορικού στόλου μετά από περίοδο ανάπτυξης

Ο ναυτιλιακός κλάδος στην Τουρκία, σύμφωνα με ειδικό σημείωμα του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων, του Γενικού Προξενείου της Ελλάδας στην Κωνσταντινούπολη , κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2024, παρουσίασε συρρίκνωση χωρητικότητας κατά 700.000 DWT (deadweight tonnage) και μείωση του αριθμού των πλοίων από 2.107 σε 2.092.

Από τον Ιανουάριο του 2021 έως τον Ιούνιο του 2024, η χωρητικότητα του στόλου τουρκικής ιδιοκτησίας αυξήθηκε από περίπου 28 εκατ. DWT σε 52,7 εκατ. DWT, ανεβαίνοντας από τη 15η στην 11η θέση της παγκόσμιας κατάταξης σε όρους ικανότητος μεταφοράς φορτίων, με μερίδιο 2,2% και στόχο να ενταχθεί μεταξύ των 10 κορυφαίων ναυτιλιακών δυνάμεων. Μετά το β΄ εξάμηνο του 2024, η χωρητικότητα των εμπορικών πλοίων υπό τουρκική σημαία ή τουρκικών συμφερόντων μειώθηκε σε 52 εκατ. DWT.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή, μεταξύ των χωρών με τον μεγαλύτερο στόλο, η Κίνα ανέβηκε στην πρώτη θέση με 10.270 πλοία και χωρητικότητα 440 εκατ. DWT, ενώ η Ελλάδα έπεσε στη δεύτερη θέση με 5.318 πλοία και 426 εκατ. DWT.

Προκλήσεις

Οι προκλήσεις για τον ναυτιλιακό τομέα στην Τουρκία επεκτείνονται και σε άλλους τομείς πέραν της μείωσης του μεγέθους του στόλου της. Συγκεκριμένα, ο όγκος του φορτίου που διακινήθηκε σε τουρκικούς λιμένες τον Φεβρουάριο τ.έ., ανελθών 40,3 εκατ. τόνους, κατέγραψε μείωση 7,9%, συγκριτικά με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους. Ειδικότερα, οι εξαγωγικές μεταφορές από τουρκικούς λιμένες μειώθηκαν κατά 13,4% σε ετήσια βάση και διαμορφώθηκαν σε 10,4 εκατ. τόνους, ενώ οι μεταφορές φορτίων διαμετακόμισης μειώθηκαν κατά σχεδόν 16%.

Επιπλέον ο όγκος των εμπορευματοκιβωτίων που διακινήθηκαν σε τουρκικούς λιμένες τον ίδιο μήνα μειώθηκε κατά 12,3%, σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του 2024, και ανήλθε σε 1,2 εκατ. TEU (τυπική μονάδα μέτρησης για τα εμπορευματοκιβώτια της ναυτιλίας). Η τάση για προτίμηση στην ξένη νηολόγηση, αποδιδόμενη κυρίως στα φορολογικά πλεονεκτήματα και στους λιγότερο περιοριστικούς εργασιακούς κανονισμούς που ισχύουν σε ανταγωνιστικά νηολόγια, έχει οδηγήσει σε αύξηση της αναλογίας των πλοίων τουρκικής ιδιοκτησίας υπό ξένη σημαία σε 89,3% την 1η Ιανουαρίου τ.έ., έναντι 83,4 % το 2022. Τα τελευταία τρία χρόνια, ο αριθμός των πλοίων με τουρκική σημαία στο στόλο έχει μειωθεί κατά 6,1 μονάδες.

Οι ως άνω εξελίξεις, σύμφωνα με εμπειρογνώμονες του κλάδου, αποδίδονται στην αύξηση του λειτουργικού κόστους και στα γραφειοκρατικά εμπόδια, τα οποία πλήττουν την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της Τουρκίας. Όπως σχολιάζεται εδώ, ενδεχόμενη μεταφορά έδρας τουρκικών ναυτιλιακών εταιρειών σε χώρες του εξωτερικού, όπως προσφάτως έπραξε μία από τις μεγαλύτερες τουρκικές εταιρείες Ciner, δημιουργεί περαιτέρω ανησυχίες στον τομέα για επιτάχυνση της
μείωσης του τουρκικού στόλου.

Σχεδιαζόμενες επιβαρύνσεις από πλευράς ΗΠΑ εις βάρος πλοίων, κινεζικής κατασκευής, που καταπλέουν στους λιμένες της, εφ’ όσον επιβληθούν, θα ασκήσουν πρόσθετες πιέσεις στους Τούρκους πλοιοκτήτες, καθώς περισσότερο από το ήμισυ του εμπορικού στόλου τουρκικών συμφερόντων αποτελείται από πλοία κατασκευασμένα στην Κίνα.

Σημειώνεται ότι, οι προτεινόμενοι δασμοί θα επιβαρύνουν τους φορείς εκμετάλλευσης με στόλους που αποτελούνται κατά περισσότερο από το 50% από κινεζικά πλοία με την καταβολή 1 εκατ. δολαρίων ανά είσοδο σε λιμάνι των ΗΠΑ και με κλιμακωτά τέλη ανάλογα με το ποσοστό των κινεζικής κατασκευής πλοίων στο στόλο τους.