Τραμπ: Πώς έδωσε νέα ώθηση στην προσπάθεια της ΕΕ για τεχνολογική ανεξαρτησία

Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί τελικά να κατάφερε αυτό που δεν κατάφεραν να πετύχουν τα χρόνια προειδοποιήσεων από το Παρίσι και τις Βρυξέλλες: να πείσει τους Ευρωπαίους που εξακολουθούν να υποστηρίζουν την ελεύθερη αγορά ότι η εξάρτηση από την αμερικανική τεχνολογία αποτελεί σημείο ευπάθειας.

Μπορεί η Ευρώπη να ευχαριστήσει τον Τραμπ για το γεγονός ότι κατέστησε αδύνατο να αγνοηθούν οι κίνδυνοι της τεχνολογικής εξάρτησης; «Χωρίς αμφιβολία», δήλωσε ο Ολλανδός βουλευτής Γκρούθουις.

Με τις απειλές του προς τη Γροιλανδία, τις κυρώσεις εναντίον διεθνών αξιωματούχων και την προθυμία του να χρησιμοποιήσει ως όπλο την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές εταιρείες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει καταρρίψει τα τελευταία εμπόδια στην προσπάθεια υπό γαλλική ηγεσία για την προώθηση ευρωπαϊκών εταιρειών τεχνολογίας εις βάρος των αμερικανικών εναλλακτικών λύσεων.

Την Τετάρτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το λεγόμενο πακέτο τεχνολογικής κυριαρχίας, το οποίο αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης από ξένες εταιρείες. Ενώ τα πρώτα σχέδια υποδηλώνουν ότι οι Βρυξέλλες θα αποφύγουν να επιβάλουν μια πλήρη αποκοπή από την ξένη τεχνολογία, η δυναμική πίσω από την προσπάθεια για ψηφιακή ανεξαρτησία είναι πλέον αδύνατο να αγνοηθεί, εκτιμά σε ανάλυσή του το Politico.

«Ο κόσμος συνειδητοποίησε επιτέλους ότι δεν υπάρχει τίποτα πιο ισχυρό από την τεχνολογία», δήλωσε ο Σεμπαστιάνο Τοφαλέτι, γενικός γραμματέας της European DIGITAL SME Alliance, μιας ομάδας πίεσης που αγωνίζεται για την ενίσχυση εναλλακτικών λύσεων έναντι των αμερικανικών τεχνολογικών γιγάντων.

«Δεν είναι απλώς ένα εμπορεύσιμο αγαθό», πρόσθεσε ο Τοφαλέτι. «Είναι ένας τρόπος άσκησης εξουσίας και επιρροής, και γι’ αυτό η Ευρώπη πρέπει να διαθέτει το δικό της».

Το πακέτο αποτελεί αποκορύφωμα της αυξανόμενης ανησυχίας για την εξάρτηση της ηπείρου από την αμερικανική τεχνολογία, η οποία αποτελεί τη βάση για τα πάντα: από την επικοινωνία μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, την αποθήκευση και επεξεργασία δημόσιων και ιδιωτικών δεδομένων, έως πολλά από τα εργαλεία που υποστηρίζουν τις κυβερνητικές υπηρεσίες.

Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η αντίσταση χωρών όπως η Ολλανδία και η Δανία εμπόδισε μια πρωτοβουλία υπό γαλλική ηγεσία για να κρατηθούν τα πιο ευαίσθητα δεδομένα της ΕΕ μακριά από διακομιστές που βρίσκονται στις ΗΠΑ. Οι επικριτές χλεύασαν την προσπάθεια ως ελάχιστα καλυμμένο προστατευτισμό που θα μπορούσε να αποτύχει και να βλάψει την ευρωπαϊκή οικονομία.

Το πρώτο σήμα κινδύνου ήρθε από τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, ο οποίος επέβαλε κανόνες που περιορίζουν την εξαγωγή τσιπ τεχνητής νοημοσύνης σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες λίγες μόνο ημέρες πριν αποχωρήσει από το αξίωμα, όπως υπενθύμισε ο Μπαρτ Γκρούθουις, ολλανδός ευρωβουλευτής ο οποίος παραδέχτηκε μια «τεράστια ανατροπή» σε σχέση με την προηγούμενη αντίθεσή του στην απομάκρυνση από την αμερικανική τεχνολογία.

«Ήταν μια σαφής ένδειξη ότι ο μεγάλος σύμμαχός μας επρόκειτο να μας αποικίσει, ότι θα έπρεπε να εξαρτώμαστε πλήρως από την αμερικανική τεχνητή νοημοσύνη», δήλωσε ο Γκρούθουις.

Το ατού του Τραμπ

Στη συνέχεια, ο Τραμπ αναγνώρισε την ευπάθεια της Ευρώπης και την εκμεταλλεύτηκε.

Οι κυρώσεις που επέβαλε η κυβέρνησή του εναντίον αξιωματούχων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου — ως αντίδραση στην έκδοση εντάλματος σύλληψης εναντίον του πρωθυπουργού του Ισραήλ για φερόμενα εγκλήματα πολέμου στη Γάζα — αποκάλυψαν τον κίνδυνο που ενέχει η εξάρτηση από την ψηφιακή υποδομή των ΗΠΑ.

Ανώτατα στελέχη του δικαστηρίου αποκλείστηκαν από ευρέως χρησιμοποιούμενα αμερικανικά συστήματα πληρωμών, όπως η Visa και η Mastercard, καθώς και από υπηρεσίες όπως η Amazon, η Airbnb και η Booking.com.

«Ζω λίγα χιλιόμετρα μακριά από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο», είπε ο Γκρούθουις. «Ήταν ένα τεράστιο σοκ».

Όμως, ήταν οι απειλές του Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία — ένα αυτόνομο έδαφος εντός του Βασιλείου της Δανίας — που έκαναν τον φόβο να γίνει αισθητός ακόμη και στους πιο πιστούς συμμάχους των ΗΠΑ.

«Ήμασταν ένα από τα κράτη μέλη που αγωνίζονταν περισσότερο για να διατηρηθεί ανοιχτή η αγορά του cloud», δήλωσε ένας Δανός αξιωματούχος, στον οποίο παραχωρήθηκε ανωνυμία ώστε να μιλήσει ειλικρινά, καθώς οι πολιτικοί της χώρας διεξάγουν συνομιλίες για τη συγκρότηση της επόμενης κυβέρνησης.

«Εξακολουθούμε να είμαστε, αλλά δυστυχώς ο κόσμος έχει αλλάξει και έχουμε προσαρμόσει τη θέση μας αναλόγως», είπε ο Δανός αξιωματούχος. «Η κατάσταση στη Γροιλανδία σίγουρα επιτάχυνε τα πράγματα».

Η αλλαγή στην Κοπεγχάγη αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μετατόπιση σε ολόκληρη την Ευρώπη. Αυτό που κάποτε θεωρούνταν ως μια γαλλική προσπάθεια να στρέψει την αγορά προς τους ευρωπαίους παρόχους, τώρα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο υπό το πρίσμα της ασφάλειας, της επιρροής και του γεωπολιτικού κινδύνου.

«Δεν υπάρχει άλλη πραγματική πηγή του προβλήματος εκτός από τον Τραμπ, την απρόβλεπτη συμπεριφορά του, τις απειλές του, την προθυμία του να χρησιμοποιήσει ως όπλο» την εξάρτηση της Ευρώπης από τις αμερικανικές εταιρείες, δήλωσε ο Ζακ Μάγιερς, διευθυντής έρευνας στο κέντρο μελετών CERRE. «Οι ΗΠΑ φαίνονται ως ένας πιο επικίνδυνος εταίρος και… οι εμπλεκόμενες εταιρείες, σε κάποιο βαθμό, θα υπόκεινται στις ιδιοτροπίες του προέδρου».

Μπορεί η Ευρώπη να ευχαριστήσει τον Τραμπ για το γεγονός ότι κατέστησε αδύνατο να αγνοηθούν οι κίνδυνοι της τεχνολογικής εξάρτησης; «Χωρίς αμφιβολία», δήλωσε ο Ολλανδός βουλευτής Γκρούθουις.

Τα όρια της κυριαρχίας

Ωστόσο, το πακέτο μέτρων αποκαλύπτει επίσης τα όρια της νέας συναίνεσης που έχει επιτευχθεί στην Ευρώπη. Ενώ οι κυβερνήσεις συμφωνούν όλο και περισσότερο ότι οι στρατηγικές εξαρτήσεις ενέχουν κίνδυνο, παραμένουν διχασμένες ως προς το σωστό αντίδοτο.

Αντί να επιβάλει τη διακοπή των σχέσεων με τους αμερικανούς προμηθευτές, τα σχέδια που έλαβε το Politico υποδηλώνουν ότι η Επιτροπή θα επικεντρωθεί στην κινητοποίηση ιδιωτών επενδυτών, στην προώθηση εναλλακτικών λύσεων ανοιχτού κώδικα και στην παροχή κινήτρων για την εγχώρια κατασκευή μικροεπεξεργαστών.

Σύμφωνα με την πρόταση, η οποία θα υποβληθεί πλέον στις εθνικές κυβερνήσεις και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για διαπραγματεύσεις, η Επιτροπή θα απαιτήσει από τις κυβερνήσεις να αξιολογήσουν πιθανές ευπάθειες. Θα έχει επίσης την εξουσία να αποφασίζει αν μια χώρα, όπως οι ΗΠΑ, είναι αξιόπιστη για την παροχή τεχνολογίας στους πιο ευαίσθητους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, όπως ανέφεραν στο Politico δύο άτομα που έχουν ενημερωθεί για τις τελευταίες λεπτομέρειες.

Ωστόσο, θα εναπόκειται σε μεγάλο βαθμό στις εθνικές κυβερνήσεις να καθορίσουν πώς θα ενεργήσουν για να προστατευθούν από ξένες ευπάθειες, αφήνοντάς τις να σταθμίσουν τον κίνδυνο να εχθρευτούν την Ουάσιγκτον.

Η Επιτροπή έχει κινηθεί με προσοχή στις σχέσεις της με την κυβέρνηση Τραμπ, προσπαθώντας να μην υπονομεύσει μια πρόσφατα υπογεγραμμένη εμπορική συμφωνία που βοήθησε να αποτραπούν οι χειρότερες απειλές του Αμερικανού προέδρου για επιβολή δασμών. Θα είναι προσεκτική κατά την παρουσίαση του πακέτου μέτρων για την τεχνολογική κυριαρχία, ώστε να μην φανεί ότι στοχοποιεί τις αμερικανικές εταιρείες.

«Η τεχνολογική κυριαρχία παραμένει θεμελιωμένη στην ανοιχτότητα, τη συνεργασία και τον δίκαιο ανταγωνισμό και δεν ισοδυναμεί με απομόνωση, προστατευτισμό ή τεχνολογική αποσύνδεση», αναμένεται να δηλώσει η Επιτροπή κατά την παρουσίαση του πακέτου μέτρων, σύμφωνα με το αρχικό σχέδιο που έλαβε το Politico.

Η ανησυχία είναι εμφανής και σε άλλες ενέργειες που αναλαμβάνει η Επιτροπή. Ακόμη και την ώρα που οι Βρυξέλλες ετοιμάζονται να διακηρύξουν την τεχνολογική ανεξαρτησία, η Επιτροπή προτείνει την ένταξη της ΕΕ στην «Pax Silica», μια νέα ομάδα υπό την ηγεσία των ΗΠΑ που αποσκοπεί στη διασφάλιση των αλυσίδων εφοδιασμού στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με ένα προπαρασκευαστικό έγγραφο χωρίς ημερομηνία για τη συνεδρίαση των πρεσβευτών της ΕΕ την Τετάρτη.

Ο Τραμπ μπορεί να έδωσε ώθηση στην προσπάθεια της Ευρώπης για τεχνολογική κυριαρχία. Έδωσε όμως και στις Βρυξέλλες κάθε λόγο να προχωρήσουν με προσοχή.