Φωτιά έχουν πάρει οι συζητήσεις για το μέλλον του δολαρίου ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα. Το δολάριο έκλεισε με απώλειες το 2025 εν μέσω της επενδυτικής στρατηγικής “Sell America” με το αμερικανικό νόμισμα να δέχεται πλήγμα από την ατζέντα του Αμερικανού πρόεδρου όσον αφορά την πολιτική και δημοσιονομική αξιοπιστία του. Στην καθοδική πορεία του συνέβαλε και η μείωση των επιτοκίων από την Federal Reserve.
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2025 το δολάριο σημείωσε την χειρότερη απόδοση των τελευταίων 50 και πλέον χρόνων, καθώς η ανακοίνωση των αμοιβαίων δασμών από τον Ντόναλντ Τραμπ κλόνισαν την εμπιστοσύνη στα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Ο δείκτης του δολαρίου, ο οποίος παρακολουθεί την απόδοσή του έναντι ενός καλαθιού σημαντικών νομισμάτων, υποχώρησε σχεδόν 10% κατά τη διάρκεια του 2025.
Το δολάριο γνώρισε μια σχετική ανάκαμψη μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ενισχυόμενο έναντι όλων των κύριων νομισμάτων και κινούμενο παράλληλα με την τιμή του πετρελαίου, προτού αποδυναμωθεί εκ νέου καθώς οι ελπίδες για ειρήνη οδήγησαν σε πτώση των τιμών του πετρελαίου
Η Σιδηρά Κυρία της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ άδραξε την ευκαιρία και με άρθρο της στους Financial Times υποστήριξε ότι είναι η ώρα του παγκόσμιου ευρώ, ανοίγοντας τη συζήτηση στους κόλπους της Ευρώπης.
Ωστόσο το ευρώ δεν είναι το μοναδικό νόμισμα μνηστήρας για την πρωτοκαθεδρία του αμερικανικού νομίσματος.
Τα δύο άκρα της συζήτησης για το δολάριο
Η Deutsche Bank μετά την πρόβλεψη ενός από τους στρατηγικούς αναλυτές της ότι η κυριαρχία του δολαρίου θα μπορούσε να υπονομευθεί εάν οι χώρες αποφασίσουν να τιμολογούν το αργό πετρέλαιο σε εναλλακτικά νομίσματα πυροδότησε το διάλογο.
Ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να μείνει στην ιστορία ως βασικός καταλύτης για την «υπονόμευση της κυριαρχίας του πετροδολαρίου και την απαρχή του πετρογιουάν», ανέφερε η διευθύνουσα σύμβουλος της Deutsche FX, Mallika Sachdeva, σε σημείωμα που δημοσιεύθηκε στις 24 Μαρτίου.
Η Franklin Templeton απάντησε στις 14 Απριλίου με μια ανακοίνωση στην οποία χαρακτήρισε την ανάλυση «εξαιρετικά απλοϊκή», αναφέροντας ότι η Sachdeva έχει παρερμηνεύσει τη σχέση μεταξύ ασφάλειας και τιμολόγησης του πετρελαίου με τη Σαουδική Αραβία.
«Το πετρέλαιο δεν τιμολογείται σε δολάρια ΗΠΑ απλώς και μόνο επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν από καιρό αναλάβει το ρόλο του παγκόσμιου αστυνομικού», έγραψε η Sonal Desai, Διευθύντρια Επενδύσεων (CIO) του τομέα σταθερού εισοδήματος της Franklin Templeton.
«Οι εξαγωγείς πετρελαίου έχουν έντονο συμφέρον να πληρώνονται σε δολάρια ΗΠΑ, λόγω αυτού που αντιπροσωπεύουν τα δολάρια: πρόσβαση στις πιο βαθιές και ρευστές κεφαλαιαγορές του κόσμου, υποστηριζόμενες από ένα θεσμικό και νομικό πλαίσιο που προστατεύει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και επιβάλλει την τήρηση των συμβάσεων, με την υποστήριξη μιας ισχυρής, δυναμικής και καινοτόμου οικονομίας».
Οι θέσεις της Deutsche και της Franklin αντιπροσωπεύουν τα δύο άκρα του φάσματος στη συζήτηση για την αποδολαριοποίηση.
Η Deutsche συγκαταλέγεται μεταξύ εκείνων που θεωρούν ότι το νόμισμα βρίσκεται σε διαρθρωτική πτώση, ενώ η Franklin ευθυγραμμίζεται με όσους δεν βλέπουν καμία εναλλακτική λύση.
Το γιουάν
Ο πόλεμος στο Ιράν πυροδότησε ένα νέο κύμα ενθουσιασμού όσον αφορά τις προοπτικές του γιουάν να ανταγωνιστεί αποτελεσματικότερα το δολάριο ΗΠΑ.
Αν και εξακολουθεί να υστερεί σημαντικά έναντι του δολαρίου στο διεθνές εμπόριο, το γιουάν σημείωσε άνοδο στη ζήτηση αφότου το Ιράν ανέλαβε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και άρχισε να δέχεται πληρωμές στο κινεζικό νόμισμα για να επιτρέπει στα φορτηγά πλοία να διέρχονται με ασφάλεια.
Ο πόλεμος έχει αναζωπυρώσει τις συζητήσεις για ένα «πετρογιουάν» — μια ιδέα που ο Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ υποστήριξε χωρίς μεγάλη επιτυχία κατά τη διάρκεια ΤΟΥ ταξιδιού του στη Μέση Ανατολή το 2022.
Ένας μελετητής συνδεδεμένος με την κινεζική κυβέρνηση δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο όγκος του αργού πετρελαίου που διαπραγματεύεται σε γιουάν έχει αυξηθεί λόγω της σύγκρουσης, ενώ τα επίσημα μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι το Διασυνοριακό Διατραπεζικό Σύστημα Πληρωμών (CIPS) της χώρας κατέγραψε πρόσφατα ρεκόρ συναλλαγών μιας ημέρας ύψους 1,22 τρισ. γιουάν (179 δισ. δολάρια), ξεπερνώντας για πρώτη φορά το όριο του 1 τρισ.
Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση για το δολάριο
Το ποσοστό των αποθεματικών σε δολάρια έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες από πάνω από 70% το 1999 σε λίγο πάνω από 50% σήμερα. Άλλα νομίσματα, όπως το γιουάν και το ευρώ, έχουν καταλάβει μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς, ωστόσο το δολάριο διατηρεί την ηγεμονία του.
Παρότι το δολάριο έχει τα μειονεκτήματά του, οι αναλυτές δυσκολεύονται να φανταστούν έναν κόσμο χωρίς αυτό να κυριαρχεί στο παγκόσμιο εμπόριο.
«Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» εξηγεί ο Elias Haddad, παγκόσμιος επικεφαλής στρατηγικής αγορών της Brown Brothers Harriman, σε συνέντευξή του στο CNBC. «Όλα τα άλλα νομίσματα δεν βρίσκονται καν κοντά σε ένα περιβάλλον που θα μπορούσε να αντικαταστήσει το δολάριο.»
Η Κίνα κατέχει μερίδιο 3% στα αποθεματικά των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως και αυξάνει σταδιακά την επιρροή της, στο πλαίσιο ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου για τη διεθνοποίηση του νομίσματός της.
«Ωστόσο, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα η Κίνα να φτάσει στο 50% σύντομα, ειδικά με τις κεφαλαιαγορές της κλειστές. Το ίδιο ισχύει και για την Ευρωζώνη» τονίζει ο Haddad.
Η Desai της Franklin Templeton εξηγεί ότι η δημιουργία της κατάλληλης υποδομής για έναν αξιόπιστο αντικαταστάτη, η οποία περιλαμβάνει «αναπτυγμένες αγορές, κράτος δικαίου, πλήρη μετατρεψιμότητα και ιστορικό μακροοικονομικής σταθερότητας» απαιτεί δεκαετίες και όχι χρόνια.
Από την άλλη πλευρά, η παρατήρηση της Deutsche ότι η αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας στον Κόλπο έχει τεθεί υπό πίεση από την έναρξη του πολέμου αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα της φθίνουσας εμπιστοσύνης στις εμπορικές και ασφαλιστικές πολιτικές των ΗΠΑ, η οποία βλάπτει περαιτέρω τη φήμη του δολαρίου, πρόσθεσε ο Haddad.
Ανέφερε ότι η φθίνουσα δημοσιονομική αξιοπιστία των ΗΠΑ και η υπονόμευση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας από τον Τραμπ αποτελούν δύο ακόμη λόγους για τους οποίους η διαρθρωτική πτωτική τάση θα συνεχιστεί.
Αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα σενάριο στο οποίο η θέση του δολαρίου ως αποθεματικού νομίσματος θα υπονομεύεται σταδιακά, χωρίς όμως να εξαλειφθεί· θα είναι πιο αδύναμο, αλλά δεν θα αντικατασταθεί.
