Πόλεμος με το Ιράν: H οικονομία, το αδύναμο σημείο του Τραμπ

Στην πολιτική, οι πόλεμοι σπάνια κρίνονται μόνο στα πεδία των μαχών.

Συχνά, η πραγματική τους έκβαση διαμορφώνεται μακριά από τις εμπόλεμες ζώνες — στις αγορές, στις τιμές της ενέργειας και, τελικά, στα πορτοφόλια των πολιτών.

Επτά εβδομάδες μετά την έναρξη της σύγκρουσης με το Ιράν, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια σκληρή πραγματικότητα: η οικονομία, το ισχυρότερο πολιτικό του όπλο, εξελίσσεται γρήγορα στο πιο ευάλωτο σημείο του, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.

Πόλεμος με το Ιράν: η οικονομία ως «Αχίλλειος πτέρνα» του Τραμπ

Παρά το γεγονός ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν κατάφεραν να ανατρέψουν το καθεστώς της Τεχεράνης ούτε να εξαναγκάσουν πλήρως το Ιράν να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις, ανέδειξαν κάτι εξίσου κρίσιμο: τα όρια της αμερικανικής αντοχής στην οικονομική πίεση.

Η προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν μπορεί να έφερε μια ανάσα στις αγορές, ωστόσο η ζημιά έχει ήδη γίνει.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή αποκάλυψε το πόσο δύσκολο είναι για τον Τραμπ να αγνοήσει τις επιπτώσεις στο εσωτερικό, όταν αυτές μεταφράζονται σε υψηλότερες τιμές καυσίμων και αυξανόμενο πληθωρισμό.

Το ενεργειακό σοκ και ο φόβος ύφεσης

Η δυνατότητα του Ιράν να ελέγχει ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο προκάλεσε ένα πρωτοφανές σοκ στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

Αν και οι ΗΠΑ δεν εξαρτώνται άμεσα από τις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, η άνοδος των τιμών επηρέασε άμεσα τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Η αύξηση του κόστους ενέργειας μετακυλίστηκε σε όλο το φάσμα της οικονομίας: από τα καύσιμα μέχρι τα αεροπορικά εισιτήρια και τα αγροτικά προϊόντα.

Οι αγρότες, μια από τις βασικές εκλογικές βάσεις του Τραμπ, βρέθηκαν αντιμέτωποι με αυξημένα κόστη λόγω των διαταραχών στις προμήθειες λιπασμάτων.

Την ίδια στιγμή, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε για αυξημένο κίνδυνο παγκόσμιας ύφεσης, εντείνοντας το ήδη βαρύ κλίμα.

Η πολιτική πίεση και ο εκλογικός ορίζοντας

Η οικονομική πίεση μεταφράζεται αναπόφευκτα σε πολιτική πίεση. Με τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου να πλησιάζουν, οι Ρεπουμπλικάνοι καλούνται να υπερασπιστούν οριακές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο.

Η δυσαρέσκεια για τον πόλεμο αυξάνεται, ενώ ακόμη και εντός της βάσης του κινήματος MAGA εμφανίζονται ρωγμές. Αν και πολλοί υποστηρικτές παραμένουν πιστοί, ενισχύονται οι αμφιβολίες για το κατά πόσο ο Τραμπ μπορεί να ανακτήσει τη στήριξη των ανεξάρτητων ψηφοφόρων.

Η στροφή στη διπλωματία

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η στροφή του Τραμπ από τις αεροπορικές επιθέσεις στη διπλωματία στις αρχές Απριλίου δεν ήταν τυχαία. Οι πιέσεις από τις αγορές, αλλά και από πολιτικούς συμμάχους, τον οδήγησαν στην αναζήτηση μιας εξόδου.

Η ανακοίνωση του Ιράν για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου και σε άνοδο των χρηματιστηρίων — μια εξέλιξη που ο Τραμπ έσπευσε να παρουσιάσει ως επιτυχία.

Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις παραμένουν εύθραυστες και γεμάτες εκκρεμότητες.

Οι διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχίες των συμμάχων

Η σύγκρουση δεν επηρέασε μόνο τις ΗΠΑ.

Οι σύμμαχοι σε Ευρώπη και Ασία αιφνιδιάστηκαν από την απόφαση του Τραμπ να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση χωρίς εκτεταμένες διαβουλεύσεις.

Χώρες όπως η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα και η Ταϊβάν ανησυχούν πλέον για την αξιοπιστία της Ουάσινγκτον, ενώ στην Ευρώπη εντείνονται οι φόβοι ότι οι οικονομικές επιπτώσεις ενός «αμερικανικού» πολέμου μετακυλίονται δυσανάλογα στους ίδιους.

Παράλληλα, οι χώρες του Κόλπου επιθυμούν τον τερματισμό της σύγκρουσης, αλλά ανησυχούν για το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που δεν θα συνοδεύεται από επαρκείς εγγυήσεις ασφάλειας.

Το μήνυμα προς Κίνα και Ρωσία

Η κρίση προσφέρει πολύτιμα διδάγματα και για τους στρατηγικούς αντιπάλους των ΗΠΑ.

Οι αναλυτές εκτιμούν ότι Κίνα και Ρωσία παρακολουθούν στενά, διαπιστώνοντας ότι, παρά την προθυμία του Τραμπ να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ, υποχωρεί όταν το οικονομικό κόστος γίνεται πολιτικά δυσβάσταχτο.

Αυτό ενδέχεται να επηρεάσει μελλοντικές γεωπολιτικές κινήσεις, ιδίως σε ευαίσθητες περιοχές όπως η Ταϊβάν.

Οι λάθος υπολογισμοί και οι στρατηγικές αστοχίες

Όπως και σε προηγούμενες περιπτώσεις, ο Τραμπ φαίνεται να υποτίμησε την αντίδραση του αντιπάλου του. Το Ιράν δεν απάντησε μόνο στρατιωτικά, αλλά αξιοποίησε το ισχυρότερο «χαρτί» του: την ενέργεια.

Η παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές δημιούργησαν αλυσιδωτές επιπτώσεις, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και περιορισμένες συγκρούσεις μπορούν να έχουν παγκόσμιο οικονομικό αντίκτυπο.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, οι οικονομικές συνέπειες δεν θα εξαφανιστούν άμεσα. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποκατάσταση της σταθερότητας μπορεί να διαρκέσει μήνες ή και χρόνια.

Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα αν μια ενδεχόμενη συμφωνία θα ικανοποιεί τους βασικούς στόχους των ΗΠΑ, όπως ο περιορισμός του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ο πόλεμος με το Ιράν ανέδειξε μια διαχρονική αλήθεια της αμερικανικής πολιτικής: καμία εξωτερική σύγκρουση δεν μπορεί να αγνοήσει το εσωτερικό κόστος. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, που έχτισε την πολιτική του ταυτότητα πάνω σε μια ισχυρή οικονομία και χαμηλές τιμές, η σύγκρουση αυτή ίσως αποδειχθεί το πιο δύσκολο τεστ.

Καθώς ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τις εκλογές και οι αγορές παραμένουν ευαίσθητες, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πώς θα τελειώσει ο πόλεμος — αλλά πόσο θα κοστίσει πολιτικά στον ίδιο…