H αποτελεσματική υπεράσπιση του status quo συχνά απαιτεί ένα έξυπνο πρόγραμμα αλλαγής κι αυτό αντηχεί στα πρόσφατα έργα συστημάτων πληρωμών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, σημειώνει σε άρθρο του στους Financial Times ο Ιγνάτσιο Αντζελόνι πρώην μέλος του εποπτικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και ανώτερος συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο Bocconi.
Αυτά συνδυάζουν χαρακτηριστικά διακανονισμού σε χρήμα κεντρικής τράπεζας — το βασικό στοιχείο στο οποίο βασίζονται τα νομισματικά συστήματα για πάνω από έναν αιώνα — με τεχνολογία αιχμής όπου οι συναλλαγές καταγράφονται σε κοινόχρηστα ή κατανεμημένα ψηφιακά βιβλία.
Τα έργα της ΕΚΤ έχουν την υπόσχεση να παρέχουν ένα μοντέλο για χρηματοοικονομικές συναλλαγές οπουδήποτε αλλού στον κόσμο.
Η ΕΚΤ ξεκίνησε τον σχεδιασμό της μεταρρύθμισης του συστήματος πληρωμών το 2019, μετά την άτυχη προσπάθεια του Facebook να λανσάρει ένα παγκόσμιο νόμισμα, το Libra υπενθυμίζει ο Αντζελόνι.
Το εμβληματικό του πρόγραμμα επικεντρώθηκε στο ψηφιακό ευρώ, το ψηφιακό νόμισμα της κεντρικής τράπεζας. Αυτό θα διέφερε από τις ήδη υπάρχουσες ιδιωτικές εφαρμογές, καθώς οι απλοί άνθρωποι θα διευθετούσαν τις συναλλαγές τους στα βιβλία των κεντρικών τραπεζών και όχι σε αυτά των εμπορικών τραπεζών.
Οι υποστηρικτές του ψηφιακού ευρώ υποστηρίζουν ότι η πρόσθετη ασφάλεια του διακανονισμού από την κεντρική τράπεζα θα πρέπει να κάνει το ψηφιακό νόμισμα ελκυστικό και να βοηθήσει στην υπεράσπιση της κυριαρχίας της Ευρωζώνης από την κυρίαρχη επιρροή των αμερικανικών κατεστημένων τραπεζών, όπως η Visa και η Mastercard.
Αντίσταση στο ψηφιακό ευρώ της ΕΚΤ
Αλλά από την αρχή, το ψηφιακό ευρώ συνάντησε αντίσταση από τον κλάδο. Ο Αντζελόνι βρίσκει δύσκολο να δοθεί μια πειστική περίπτωση χρήσης, καθώς οι άνθρωποι αισθάνονται άνετα με τις υπάρχουσες ρυθμίσεις πληρωμών που είναι οικονομικά αποδοτικές και ασφαλείς.
Υπάρχουν ανησυχίες ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε στην πραγματικότητα να δημιουργήσει προβλήματα, αποπροσανατολίζοντας την τραπεζική διαμεσολάβηση με αρνητικές επιπτώσεις στην προσφορά πιστώσεων και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ο Αντζελόνι θεωρεί πολιτικά εξίσου σημαντικό το ότι, έχουν εκφραστεί ανησυχίες ότι το ψηφιακό ευρώ θα μπορούσε να προκαλέσει την εξαφάνιση των μετρητών και να οδηγήσει σε απώλεια της ιδιωτικότητας.
Υπαρκτές ή όχι, αυτές οι ανησυχίες συνέβαλαν στην επιβράδυνση της έκδοσης του ψηφιακού ευρώ. Έξι χρόνια μετά τη χάραξη του πρώτου οδικού χάρτη, οι τεχνικές προετοιμασίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη στην ΕΚΤ για πιθανή κυκλοφορία σε τρία χρόνια από τώρα.
Αυτό είναι… γεωλογικό χρονικό πλαίσιο σε σύγκριση με τον ιλιγγιώδη ρυθμό της καινοτομίας στον τομέα της fintech. Εάν και όταν ληφθεί μια τελική θετική απόφαση, το ψηφιακό ευρώ κινδυνεύει να είναι απαρχαιωμένο πριν καν γεννηθεί.
Ενώ συμβαίνει αυτό, οι τεχνολογίες κατανεμημένου καθολικού που υποστηρίζουν σταθερά κρυπτονομίσματα και άλλα tokenized μέσα ανοίγουν εντελώς νέα σύνορα στον χρηματοοικονομικό τομέα.
Αρχικά περιορισμένες στον χώρο των κρυπτονομισμάτων, οι εφαρμογές τεχνολογίας κατανεμημένου καθολικού διερευνώνται τώρα από τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Οι πιο πολλά υποσχόμενες εφαρμογές υποστηρίζουν πληρωμές χονδρικής (δηλαδή μεταξύ τραπεζών), υπογραμίζει το πρώην στέλεχος της ΕΚΤ.
Η ΕΚΤ έχει συνειδητοποιήσει ότι τα οφέλη των εφαρμογών DLT αξιοποιούνται καλύτερα εάν συνδυαστούν με την ασφάλεια που παρέχεται από τον διακανονισμό σε χρήμα κεντρικής τράπεζας.
Τα νέα έργα της ΕΚΤ
Χαρακτηριστικά, ο Αντζελόνι αναφέρεται στα νέα έργα. Η Pontes, η οποία θα ξεκινήσει ένα πιλοτικό πρόγραμμα τον Σεπτέμβριο, προσθέτει ένα επίπεδο DLT στο Target, την ιδιόκτητη υποδομή πληρωμών μεταξύ των αντισυμβαλλομένων της κεντρικής τράπεζας. Αυτό θα επιτρέψει τον διακανονισμό συναλλαγών σε tokenized περιουσιακά στοιχεία μεταξύ αυτών των μερών. Το ενδιαφέρον αποτέλεσμα είναι ένα οξύμωρο – μια κατανεμημένη αλλά συγκεντρωτική δομή νομισματικής ανταλλαγής.
Το μακροπρόθεσμο όραμα της ΕΚΤ, Appia, επεκτείνει μια παρόμοια δομή σε χονδρικές χρηματοπιστωτικές ανταλλαγές σε όλους τους τομείς. Η ΕΚΤ έχει δώσει στον εαυτό της προθεσμία έως το 2028 για να μελετήσει το έργο και να διαβουλευτεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Αυτή η παράταση δεν είναι προφανής και ορισμένες παγίδες πρέπει να αντιμετωπιστούν. Καταρχάς, η παροχή πρόσβασης σε όλους τους συμμετέχοντες στις χονδρικές χρηματοπιστωτικές αγορές στην κεντρική τράπεζα πολλαπλασιάζει τους κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα σε περιόδους συστημικής πίεσης.
Επιπλέον, η ΕΚΤ θα γινόταν η ίδια πάροχος υποδομών αγοράς, μια επιχείρηση που μέχρι στιγμής έχει αφεθεί σε μεγάλο βαθμό σε ιδιωτικά χέρια. Αυτό μπορεί να θολώσει τα όρια και να συγχέει τομείς που θα έπρεπε να παραμείνουν διακριτοί, προειδοποιεί ο Αντζελόνι.
Είναι οι γέφυρες και οι δρόμοι που κατασκευάζει η ΕΚΤ το κλειδί για έναν ευτυχισμένο γάμο μεταξύ κρυπτονομισμάτων και mainstream χρηματοδότησης; Οι πιθανότητες είναι δύσκολες, τα διακυβεύματα υψηλά και ο στόχος συναρπαστικός. Η κεντρική τράπεζα έχει δίκιο που μετατοπίζει την εστίαση περισσότερο σε αγορές χονδρικής.
Αυτό αφήνει τον Αντζελόνι να αναρωτιέται πού θα μείνει το ψηφιακό ευρώ. Επισήμως, η ΕΚΤ παραμένει ενεργή και στα δύο μέτωπα. Αλλά όπως μάθαμε από τον Τζον Μέιναρντ Κέινς, η υιοθέτηση νέων ιδεών είναι ευκολότερη από την απαλλαγή από τις παλιές, καταλήγει ο οικονομολόγος.
