Crypto: Τα Στενά του Ορμούζ ανατρέπουν τα πάντα

Μέχρι πριν από λίγους μήνες, η αγορά των crypto πίστευε ότι η μεγαλύτερη απειλή για την πορεία της θα ήταν οι αποφάσεις της FED ή η πορεία της αμερικανικής οικονομίας. Αυτή η εξίσωση άλλαξε εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή και την αβεβαιότητα γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Η νέα γεωπολιτική αναταραχή δεν έφερε μόνο αναταράξεις στις αγορές ενέργειας και στις κεντρικές τράπεζες αλλά και μια βαθύτερη αμφισβήτηση για το ίδιο το αφήγημα πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε η αγορά των crypto τα τελευταία χρόνια.

Tέλος εποχής για τα crypto;

Το Bitcoin είχε παρουσιαστεί ως το «ψηφιακό καταφύγιο» της εποχής των κρίσεων. Όταν όμως ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ-ΗΠΑ και Ιράν κλιμακώθηκε και οι αγορές άρχισαν να τιμολογούν τον κίνδυνο ενεργειακού σοκ, το μεγαλύτερο κρυπτονόμισμα δεν λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο. Αντίθετα, βρέθηκε στο επίκεντρο μαζικών ρευστοποιήσεων. Πολλοί θεωρούν ότι η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής, ειδικά από την στιγμή που τα crypto παύουν να αντιμετωπίζονται ως μια παράλληλη οικονομία και εισέρχονται οριστικά στον κόσμο της φορολόγησης, της εποπτείας και της κρατικής παρέμβασης.

Τα στοιχεία των τελευταίων εβδομάδων προκάλεσαν αίσθηση ακόμη και σε επενδυτές που παρακολουθούν χρόνια την αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία οι λεγόμενοι long-term holders, οι επενδυτές που διακρατούν Bitcoin για περισσότερες από 155 ημέρες, πούλησαν μέσα σε μόλις δύο ημέρες κρυπτονομίσματα αξίας περίπου 2,4 δισ. δολαρίων.

Σύμφωνα με στοιχεία οι λεγόμενοι long-term holders, οι επενδυτές που διακρατούν Bitcoin για περισσότερες από 155 ημέρες, πούλησαν μέσα σε μόλις δύο ημέρες κρυπτονομίσματα αξίας περίπου 2,4 δισ. δολαρίων.

Το στοιχείο θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό καθώς πρόκειται για την κατηγορία επενδυτών που συνήθως παραμένει αμετακίνητη ακόμη και στις πιο βίαιες διορθώσεις. Ακόμη πιο εντυπωσιακό είναι ότι περίπου το 26% των Bitcoin που βγήκαν στην αγορά τον τελευταίο μήνα προήλθαν από επενδυτές που είχαν αγοράσει σε επίπεδα άνω των 90.000 δολαρίων.

Πρόκειται για τους λεγόμενους «buyers of the top», εκείνους που πίστεψαν ότι η αγορά είχε εισέλθει σε μια νέα μόνιμη ανοδική φάση και σήμερα αποχωρούν με ζημιές. Στην αγορά των crypto η εικόνα αυτή θεωρείται συχνά ένδειξη βαθιάς αλλαγής ψυχολογίας.

Ο νέος κυρίαρχος παίκτης

Το δεύτερο στοιχείο που παρακολουθούν στενά οι επενδυτές αφορά τα αμερικανικά ETF.

Η είσοδος των ETF είχε παρουσιαστεί ως η μεγάλη θεσμική νομιμοποίηση του Bitcoin. Μέσα σε λίγους μήνες προσέλκυσαν δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια από συνταξιοδοτικά ταμεία, ασφαλιστικούς οργανισμούς και μεγάλους διαχειριστές κεφαλαίων.

Tο Bitcoin εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις αποφάσεις της Wall Street και όλο και λιγότερο από τη φιλοσοφία αποκέντρωσης που το γέννησε

Σήμερα όμως τα ETF μετατρέπονται σε βασικό μηχανισμό πίεσης, καθώς το καθαρό ενεργητικό τους έχουν υποχωρήσει από περίπου 107,8 δισ. δολάρια στα μέσα Μαΐου στα περίπου 85 δισ. δολάρια, ενώ καταγράφηκαν συνεχόμενες ημέρες εκροών, το μεγαλύτερο αρνητικό σερί από την έναρξη λειτουργίας τους.

Πλέον, οι κινήσεις των θεσμικών κεφαλαίων επηρεάζουν πολύ περισσότερο την αγορά από ό,τι οι παραδοσιακοί χρήστες των crypto. Με άλλα λόγια, το Bitcoin εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις αποφάσεις της Wall Street και όλο και λιγότερο από τη φιλοσοφία αποκέντρωσης που το γέννησε.

Σύμφωνα με τα υπηρεσιακά έγγραφα της Επιτροπής, ένας φόρος 0,1% στις συναλλαγές κρυπτονομισμάτων θα μπορούσε να αποφέρει μεταξύ 3 και 4 δισ. ευρώ ετησίως στον κοινοτικό προϋπολογισμό

Την ίδια στιγμή, στις Βρυξέλλες εξελίσσεται μια συζήτηση με πολύ μεγαλύτερες προεκτάσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναζητά νέες πηγές χρηματοδότησης για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, με τις ανάγκες να είναι τεράστιες. Η αποπληρωμή του Ταμείου Ανάκαμψης, η χρηματοδότηση της Ουκρανίας, οι νέες αμυντικές δαπάνες, οι βιομηχανικές επιδοτήσεις και η ενεργειακή μετάβαση απαιτούν πόρους που δεν υπάρχουν στον σημερινό προϋπολογισμό.

Γι’ αυτό η Κομισιόν εξετάζει πλέον σοβαρά μια νέα γενιά ευρωπαϊκών φόρων. Οι ψηφιακές υπηρεσίες αναμένεται να αποφέρουν περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως. Η διαδικτυακή αγορά στοιχηματισμού και τυχερών παιχνιδιών περίπου 1,9 δισ. ευρώ. Τα crypto προστίθενται πλέον στο ίδιο πακέτο.

Σύμφωνα με τα υπηρεσιακά έγγραφα της Επιτροπής, ένας φόρος 0,1% στις συναλλαγές κρυπτονομισμάτων θα μπορούσε να αποφέρει μεταξύ 3 και 4 δισ. ευρώ ετησίως στον κοινοτικό προϋπολογισμό και αυτό σημαίνει οτι για πρώτη φορά οι Βρυξέλλες αντιμετωπίζουν την αγορά των crypto όχι ως τεχνολογική καινοτομία αλλά ως φορολογική βάση.

Η εποχή της εποπτείας

Από το 2027 τίθεται πλήρως σε εφαρμογή η οδηγία DAC8, η οποία θα επιτρέπει στις φορολογικές αρχές των κρατών-μελών να ανταλλάσσουν πληροφορίες για λογαριασμούς, συναλλαγές και εισοδήματα από crypto-assets. Παράλληλα εφαρμόζεται το κανονιστικό πλαίσιο MiCA, το οποίο δημιουργεί για πρώτη φορά ενιαίους κανόνες λειτουργίας για τις πλατφόρμες κρυπτονομισμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στελέχη της αγοράς παραδέχονται ότι πρόκειται για τη μεγαλύτερη θεσμική αλλαγή από τη δημιουργία του Bitcoin το 2009. Οι ευρωπαϊκές αρχές αποκτούν πλέον εργαλεία παρακολούθησης που μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν και ταυτόχρονα, η φορολόγηση των κερδών και των συναλλαγών μετατρέπεται από εθνική υπόθεση σε ευρωπαϊκή συζήτηση.

Σε συναντήσεις με ευρωπαϊκούς αξιωματούχους, εκπρόσωποι μεγάλων πλατφορμών υποστηρίζουν ότι υπερβολική φορολόγηση θα οδηγήσει επενδυτές και εταιρείες εκτός Ευρώπης

Οι εταιρείες του κλάδου βλέπουν τις εξελίξεις με ανησυχία. Σε συναντήσεις με ευρωπαϊκούς αξιωματούχους, εκπρόσωποι μεγάλων πλατφορμών υποστηρίζουν ότι υπερβολική φορολόγηση θα οδηγήσει επενδυτές και εταιρείες εκτός Ευρώπης. Το επιχείρημά τους βασίζεται στη φύση της αγοράς, γιατί σε αντίθεση με τις παραδοσιακές τράπεζες, τα crypto μπορούν να μετακινηθούν ταχύτατα μεταξύ δικαιοδοσιών.

Η ίδια η Κομισιόν αναγνωρίζει στα έγγραφά της τον κίνδυνο μεταφοράς δραστηριότητας προς μη ευρωπαϊκές πλατφόρμες ή αποκεντρωμένα δίκτυα που είναι δυσκολότερο να ελεγχθούν. Για τον λόγο αυτό η συζήτηση παραμένει ανοιχτή ως προς τον ακριβή τρόπο φορολόγησης.

Η νέα πραγματικότητα

Στην Ελλάδα το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, γνωρίζοντας ότι οποιαδήποτε κοινή ευρωπαϊκή φορολογία στα crypto θα επηρεάσει άμεσα και το ελληνικό πλαίσιο. Το ενδιαφέρον είναι ότι η συζήτηση συμπίπτει με μια περίοδο όπου το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας αναζητά πρόσθετους πόρους χωρίς αύξηση των παραδοσιακών φορολογικών συντελεστών.

Οι εκροές από τα ETF έδειξαν πόσο εξαρτημένη έχει γίνει η αγορά από τους θεσμικούς επενδυτές, ενώ οι Βρυξέλλες και οι εθνικές κυβερνήσεις ανακάλυψαν μια νέα δυνητική πηγή φορολογικών εσόδων

Η ευρωπαϊκή προσπάθεια δημιουργίας νέων ιδίων πόρων συνδέεται άμεσα με τη συνολική διαπραγμάτευση για τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό, από τον οποίο θα εξαρτηθεί η χρηματοδότηση των επόμενων ελληνικών προγραμμάτων συνοχής, αγροτικών ενισχύσεων και επενδυτικών δράσεων. Γι’ αυτό αρκετοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν πλέον τα crypto ως μέρος μιας πολύ ευρύτερης συζήτησης για το πώς θα χρηματοδοτηθεί η Ευρώπη της επόμενης δεκαετίας.

Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ λειτούργησε ως καταλύτης για μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει. Η γεωπολιτική αβεβαιότητα αποκάλυψε τα όρια του αφηγήματος του «ψηφιακού χρυσού». Οι εκροές από τα ETF έδειξαν πόσο εξαρτημένη έχει γίνει η αγορά από τους θεσμικούς επενδυτές, ενώ οι Βρυξέλλες και οι εθνικές κυβερνήσεις ανακάλυψαν μια νέα δυνητική πηγή φορολογικών εσόδων.