Οικονομικός Ταχυδρόμος: 100 χρόνια σταθερά για την οικονομία αλλά και την κοινωνία

«Η έκδοσις του “Οικονομικού Ταχυδρόμου” συμπίπτει προς μίαν οικονομική περίοδον, την οποία είνε ανάγκη να καθορίσωμεν. Διότι προορισμός μας θα είνε η παρακολούθησις της οικονομικής ζωής της χώρας και η προσπάθεια να συντελώμεν εις την δια της ανυστεροβούλου συζητήσεως καθοδήγησιν προς μίαν υγιεστέραν εξέλιξιν και ανάπτυξιν των παραγόντων αυτής. Άλλως τε ερευνώντες την θέσιν εις την οποία ευρισκόμεθα, προσδιορίζοντες τα αίτια όσον και επιβαλλόμενα καθ’ ημάς μέσα θεραπείας, δεν θα διατηρήσωμεν τοιουτοτρόπως μόνον την αφετηρίαν των μελλοντικών παρατηρήσεών μας, αλλά και θα μας δοθή η ευκαιρία να εκθέσωμεν το πρόγραμμα το οποίον ακολουθούμεν.»

Εκατό χρόνια μετά ο Οικονομικός Ταχυδρόμος, ο ΟΤ, παραμένει στρατευμένος στην ίδια γραμμή. Δηλαδή, στη συστηματική παρακολούθηση, μελέτη, και ανάλυση των οικονομικών εξελίξεων, στην υποστήριξη οικονομικών πολιτικών που οδηγούν σε βιώσιμη ανάπτυξη, στην υπόδειξη των πεδίων στα οποία πρέπει να κινηθεί η οικονομική πολιτική, αλλά και στην προσπάθεια να εκπαιδευθεί ένα ευρύτερο κοινό στην κατανόηση των οικονομικών φαινομένων, να κατακτηθεί ένας αναγκαίος οικονομικός αλφαβητισμός.

Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος δεν έκρυψε ποτέ ότι πιστεύει στην αγορά και στην ικανότητά της να κινητοποιεί δημιουργικές δυνάμεις μέσα στην κοινωνία. Όμως, ποτέ δεν έγινε ένα έντυπο της αγοράς, ούτε και εξυπηρέτησε στενές οικονομικές επιδιώξεις. Γι’ αυτό και παρότι στήριξε σε όλη τη διαδρομή του το άνοιγμα των αγορών και την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, υποστήριξε ταυτόχρονα και την ανάγκη να υπάρχει κρατική παρέμβαση και κρατικοί λειτουργοί που να στέκονται στο ύψος των περιστάσεων και των κοινωνικών αναγκών.

Το πρώτο φύλλο του Οικονομικού Ταχυδρόμου που κυκλοφόρησε στις 11 Απιρλίου 1926

Καθόλου τυχαία, δίπλα από το κεντρικό άρθρο, που διάλεξα, πιο πάνω, στην πρώτη παράγραφο υπήρχε ένα άρθρο με τον τίτλο «Να επανέλθη η μονιμότης» και το οποίο καλούσε στην επαναφορά της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, αναγνωρίζοντας ότι το δυναμικό των δημοσίων υπαλλήλων μπορούσε να κάνει θαύματα.

Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος ποτέ δεν ήταν απλώς ένα οικονομικό έντυπο. Ήταν ένα έντυπο για την οικονομία, την κοινωνία, την επιστήμη. Στις σελίδες του, όπως και τώρα στον OT, μπορούσε κανείς να διαβάσει τα τελευταία οικονομικά νέα, να αισθανθεί τον σφυγμό της αγοράς, αλλά και να διαβάσει αναλύσεις, να δει διαφορετικές οπτικές – τμήμα της ιστορίας του Οικονομικού Ταχυδρόμου και το πόσοι Αριστεροί πέρασαν από τις σελίδες του -, να στοχαστεί την οικονομία σε όλη τη συνθετότητα αλλά και τη δυναμική της.

Προσπάθησε, επίσης, να είναι το ένα βήμα για όλες τις εξελίξεις στην οικονομική πολιτική αλλά και για τις διαφορετικές τοποθετήσεις για το πώς πρέπει να εξελιχθεί η ελληνική οικονομία. Συνδυάζοντας παρρησία ως προς τις διαχωριστικές γραμμές και την επιμονή σε θέσεις υπέρ της αγοράς και της επιχειρηματικότητας αλλά και πραγματική διάθεση να στηριχτεί οτιδήποτε μπορούσε πραγματικά να συμβάλει σε μια οικονομική ανάπτυξη.

Και αυτό πατούσε πάνω σε μια βασική οπτική, που παραμένει η ίδια εδώ και 100 χρόνια. Ο Οικονομικός Ταχυδρόμος παρότι συστηματικά και επίμονα έκανε κριτική σε απόψεις που θεωρούσε λανθασμένες, την ίδια ώρα πάντοτε πίστευε στις μεγάλες δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας. Η Ελλάδα στις σελίδα του Οικονομικού Ταχυδρόμου και του ΟΤ δεν είναι ποτέ μια «Ψωροκώσταινα», αλλά μια χώρα που διαθέτει μεγάλες ισχυρές υγιείς δυνάμεις στην επιχειρηματικότητα, στο κράτος, στην εργασία, στην επιστήμη.

Εξαρχής είπαμε, όταν ξεκίνησε το εγχείρημα του ΟΤ, ότι θέλαμε να συνεχίσουμε στην παράδοση του Οικονομικού Ταχυδρόμου, δηλαδή ότι δεν θέλουμε απλώς να προσθέσουμε μερικές «σομόν σελίδες» αλλά να δημιουργήσουμε κάτι πολύ διαφορετικό. Μια ιστοσελίδα που να συνδυάζει ενημέρωση, ανάλυση, θεωρία και αναζήτηση μιας αποτελεσματικής οικονομικής πολιτικής.

Αυτό που θέλαμε για τον ΟΤ και αυτό που πιστεύουμε ότι ήδη έχει καταφέρει είναι να αποτελεί κάτι πολύ παραπάνω από ένα μέσο ενημέρωσης. Θέλαμε και θέλουμε να είναι ο χώρος όπου θα γίνει η «μεγάλη συζήτηση», η συζήτηση ανάμεσα στις δυνάμεις της γνώσης, της επιχειρηματικότητας και της εργασίας για το μέλλον μιας οικονομίας που να στέκεται στο ύψος των προκλήσεων μιας εποχής μεταβατικής και αντιφατικής όπως η δική μας. Μια συζήτηση που να μπορεί να στοχαστεί ξανά την ανάπτυξη, στην ποσοτική αλλά και στην ποιοτική της διάσταση, να μπορεί να εξηγήσει τι σημαίνει βιωσιμότητα που να συνδυάζεται με την ανάπτυξη, να μπορεί να δει πώς μπορεί σε όλα αυτά να υπάρξει και κοινωνική δικαιοσύνη. Μια συζήτηση που να μην διστάζει να αναδεικνύει προβλήματα και να γίνεται δυσάρεστη και την ίδια στιγμή να μπορεί να προσφέρει λύσεις και πρωτότυπες εναλλακτικές προτάσεις.

Και γι’ αυτόν τον λόγο ο ΟΤ έχει ήδη αλλάξει το τοπίο της οικονομικής ενημέρωσης. Και γι’ αυτό αντιμετωπίζεται με τόσο σεβασμό από τους ανθρώπους της επιχειρηματικότητας, από τους σχεδιαστές οικονομικής πολιτικής, από τους ανθρώπους της επιστήμης και της έρευνας αλλά και από τον κόσμο της εργασίας. Ακριβώς γιατί όλοι αυτοί καταλαβαίνουν ότι πρέπει να τοποθετηθούν σε ένα μέσο το οποίο με την καθημερινή του παρουσία, και πατώντας πάνω στην μεγάλη παράδοση του Οικονομικού Ταχυδρόμου, έχει κατορθώσει να διαμορφώσει το δικό του κοινό: ένα κοινό που καταλαβαίνει την οικονομία, αλλά ταυτόχρονα δεν θέλει να ακούσει στερεότυπα, αλλά απαντήσεις που να συνομιλούν με την πραγματικότητα.

Αυτό αποκτά ξεχωριστή σημασία σε μια συγκυρία όπως η δική μας. Η περασμένη δεκαετία, πιο σωστά η περίοδος από τη μεγάλη κρίση του 2008 και μετά γκρέμισε διάφορες ορθοδοξίες, του νεοφιλελευθερισμού συμπεριλαμβανομένου. Η ελληνική κρίση έδειξε ότι και η «Ενωμένη Ευρώπη»  απέχει πολύ από το να συνειδητοποιεί τα πραγματικά επίδικα και να πράττει ανάλογα. Η περίοδος της πανδημίας επανάφερε τον ρόλο του κράτους στην οικονομία και επιβεβαίωσε ότι σε περιόδους κρίσιμες η αγορά δεν μπορεί να λύσει όλα τα προβλήματα. Η περίοδος που ακολούθησε έφερε στο προσκήνιο νέες τάσεις στασιμότητας, την ώρα που οι εξελίξεις τόσο στην Ουκρανία, όσο και στη Γάζα, την Παλαιστίνη, το Ιράν και τον Λίβανο, δείχνουν πόσο μπορεί η γεωπολιτική να επηρεάζει όχι μόνο την πολιτική αλλά και την οικονομία.

Γι’ αυτόν τον λόγο και λέμε ότι σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ, χρειάζεται να ανοίξει ουσιαστικά και πλατιά αυτή η συζήτηση, χωρίς δογματισμούς και παρωπίδες, αλλά και με πραγματική γείωση στην κατάσταση της ελληνικής οικονομίας. Με ορίζοντα ένα οικονομικό πρόγραμμα για την Ελλάδα του 21ου αιώνα, αλλά και για τους ανθρώπους που σήμερα βλέπουν το μέλλον το δικό τους και των παιδιών τους να υπονομεύεται. Μια συζήτηση, τελικά, για μια χώρα βιώσιμη και πραγματικά αξιοβίωτη.

Τη συζήτηση που έκανε ο Οικονομικός Ταχυδρόμος. Τη συζήτηση που σήμερα κάνει ο ΟΤ και αυτό ακριβώς κάνουμε και στο ΟΤ Forum.