ΔΝΤ: Από τις τράπεζες στους servicers όλο το βάρος των κόκκινων δανείων

Την αλλαγή του χάρτη της αγοράς των κόκκινων δανείων τα τελευταία χρόνια, αλλά και τις αδυναμίες που προκαλούν καθυστερήσεις προς την κατεύθυνση οριστικής εκκαθάρισης των επισφαλειών, οι οποίες παραμένουν στην οικονομία, αναδεικνύει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Η μείωση των δεικτών καθυστερήσεων στους τραπεζικούς ισολογισμούς είναι εντυπωσιακή

Σε νέα του τεχνική έκθεση, που ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Αξιολόγησης του Χρηματοπιστωτικού Τομέα (FSAP), καταγράφεται η μεταφορά του βάρους των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) εκτός τραπεζικού συστήματος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η μείωση των δεικτών καθυστερήσεων στους τραπεζικούς ισολογισμούς είναι εντυπωσιακή.

Η πρόοδος και το ρίσκο

Συγκεκριμένα, από το 43,5% τον Ιούνιο του 2019 υποχώρησαν στο 3,3% τον Σεπτέμβριο του 2025, κυρίως μέσω των τιτλοποιήσεων του προγράμματος «Ηρακλής» και απευθείας πωλήσεων από τις τράπεζες σε funds.

Ωστόσο, το Ταμείο υπογραμμίζει ότι το ρίσκο δεν εξαφανίστηκε, αλλά μεταφέρθηκε από τα πιστωτικά ιδρύματα στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers).

Όπως επισημαίνεται στην ίδια έκθεση, οι servicers διαχειρίζονται πλέον ένα τεράστιο απόθεμα distressed στοιχείων ύψους 92,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 81,4 δισ. ευρώ ανήκουν σε funds.

Το μέγεθος αυτό αντιστοιχεί στο 37,4% του ελληνικού ΑΕΠ για το 2025 και αφορά περίπου 2,4 εκατ. δανειολήπτες, σε έναν πληθυσμό 10,4 εκατομμυρίων.

Ως αποτέλεσμα, ένα μεγάλο μέρος των νοικοκυριών και επιχειρήσεων παραμένει εγκλωβισμένο εκτός τραπεζικού συστήματος , καθώς θεωρείται non-bankable.

Περιορίζεται έτσι η βάση πελατών για νέες χορηγήσεις και αναγκάζονται οι τράπεζες να στρέφονται σχεδόν αποκλειστικά στις μεγάλες επιχειρήσεις.

Αγκάθια στους πλειστηριασμούς

Παράλληλα, το ΔΝΤ σημειώνει ότι οι διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης και οι ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί έχουν βελτιωθεί σε σχέση με το παρελθόν.

Τονίζει ωστόσο πως το ποσοστό επιτυχίας τους παραμένει χαμηλό, γύρω στο 20% την τελευταία τετραετία.

Οι βασικές αιτίες, κατά το ΔΝΤ, για την αναποτελεσματικότητα των αναγκαστικών εκτελέσεων και για τις καθυστερήσεις, εντοπίζονται στα εξής:

– Συνεχείς ανακοπές και ενστάσεις των δανειοληπτών σε διάφορα στάδια της διαδικασίας.

– Υποχρεωτική αναμονή 7 μηνών μεταξύ κατάσχεσης και πρώτου πλειστηριασμού.

– Το γεγονός ότι οι πιστοποιημένοι εκτιμητές δεν έχουν πρόσβαση στο εσωτερικό των ακινήτων.

– Οι πολεοδομικές παραβάσεις

Σύμφωνα με το Ταμείο, η ευρεία διάδοση των αυθαιρεσιών και η έλλειψη διαθέσιμων δεδομένων γι’ αυτές τρομάζουν τους υποψήφιους αγοραστές, δυσκολεύουν την τραπεζική χρηματοδότηση και αναγκάζουν τράπεζες και servicers να κρατούν στα χαρτοφυλάκιά τους ακίνητα για 5 έως 6 χρόνια μέχρι την τακτοποίησή τους.

Αναφορικά με τις επιχειρήσεις, το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα σύγχρονο νομικό πλαίσιο (Ν. 4738/2020), με εργαλεία όπως ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός και το Πτωχευτικό Δίκαιο.

Ωστόσο, επισημαίνει μια σημαντική έλλειψη. Ο λόγος γίνεται για την απουσία μιας επίσημης δικαστικής διαδικασίας αναδιοργάνωσης για μεγάλες και πιο σύνθετες εταιρείες.

Εν προκειμένω, αναφέρει στην έκθεσή του, η εξυγίανση βασίζεται σε διαπραγματεύσεις εκτός δικαστηρίου, στερώντας την επιλογή μιας βαθύτερης επιχειρησιακής αναδιάρθρωσης υπό στενή δικαστική επίβλεψη.

Οι συστάσεις

Το Ταμείο κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιδόσεις των servicers, οι οποίες υπολείπονται των στόχων που προβλέπονταν στα αρχικά πλάνα τους.

Στο πλαίσιο αυτό, ζητά από την Τράπεζα της Ελλάδος να αυξήσει δραστικά τους εποπτικούς της πόρους, να επιβάλει αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας και να ζητά επικαιροποιημένα business plans από τις εταιρείες του χώρου.

Παράλληλα, καλεί την κυβέρνηση να εκκαθαρίσει τις εκκρεμείς υποθέσεις του Νόμου Κατσέλη και να δημιουργήσει μια ετήσια πιστοποιημένη έκθεση για την πορεία των τιτλοποιήσεων του «Ηρακλής».