Ιράν: Αναμένει σημαντική οικονομική ανακούφιση από την προσωρινή συμφωνία με ΗΠΑ

Σύμφωνα με ένα προσχέδιο της συμφωνίας Ιράν – ΗΠΑ, η Τεχεράνη θα έχει τη δυνατότητα να ξεκινήσει αμέσως τις εξαγωγές πετρελαίου στο πλαίσιο μιας προσωρινής συμφωνίας με τις ΗΠΑ και να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα πρόγραμμα οικονομικής ανάπτυξης ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, μετά από διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη ειρήνη που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των πυρηνικών δραστηριοτήτων της Τεχεράνης.

Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου

Οι δύο πλευρές σχεδιάζουν να υπογράψουν επίσημα το μνημόνιο κατανόησης την Παρασκευή στην Ελβετία, επισημοποιώντας μια συμφωνία που είχε επιτευχθεί νωρίτερα και ανοίγοντας το δρόμο για 60 ημέρες διαπραγματεύσεων με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την επιβολή αυστηρών περιορισμών στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει να διανέμουν το κείμενο της προσωρινής συμφωνίας στους συμμάχους τους κατά τη σύνοδο κορυφής της G7 στη Γαλλία, σύμφωνα με πηγή που είναι ενήμερη για το θέμα. Ούτε η Ουάσιγκτον ούτε η Τεχεράνη έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει επίσημα το έγγραφο.

Μια άλλη πηγή που είναι ενήμερη για το περιεχόμενό του, η οποία ζήτησε να μην κατονομαστεί καθώς αναφέρεται σε εμπιστευτικές διαβουλεύσεις, ανέφερε ότι οι τεχνικές λεπτομέρειες βρίσκονται ακόμη υπό επεξεργασία, υποδηλώνοντας ότι η ακριβής διατύπωση ενδέχεται να αλλάξει πριν από την υπογραφή.

Ωστόσο, τα πρώτα στοιχεία της συμφωνίας — αντίγραφο της οποίας έπεσε στα χέρια του Bloomberg News — προσφέρουν μια ολοκληρωμένη εικόνα της οικονομικής ώθησης που αναμένεται να λάβει το Ιράν ως αντάλλαγμα για τον τερματισμό του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ και την επαναδιατύπωση της δέσμευσής του να μην επιδιώξει ποτέ την απόκτηση πυρηνικών όπλων.

Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου και πετροχημικών προϊόντων αμέσως μετά την υπογραφή του μνημονίου. Οι ΗΠΑ θα άρουν επίσης τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και οι δύο χώρες θα συνεργαστούν ώστε να διασφαλίσουν ότι η θαλάσσια κυκλοφορία μέσω του Ορμούζ θα επανέλθει στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών.

Ορισμένα πετρελαιοφόρα που συνδέονται με το Ιράν έχουν ήδη αρχίσει να αλλάζουν θέση. Τέσσερα πλοία, δύο εκ των οποίων είναι υπερ-πετρελαιοφόρα ικανά να μεταφέρουν δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου, ενεργοποίησαν τους πομποδέκτες τους και φαίνεται να αποπλέουν από τα Στενά του Ορμούζ ή τον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων που συγκέντρωσε το Bloomberg.

Το αργό πετρέλαιο Brent έπεσε κάτω από τα 78 δολάρια το βαρέλι, στο χαμηλότερο επίπεδό του σε διάστημα άνω των τριών μηνών. Οι τιμές σημείωσαν πτώση 15% κατά τη διάρκεια των τελευταίων τεσσάρων συνεδριάσεων, σημειώνοντας τη μακρύτερη πτωτική πορεία φέτος, λόγω των προσδοκιών ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα προκαλέσει κύμα προσφοράς.

Χρηματοδότηση 300 δισ.

Σύμφωνα με το σχέδιο εγγράφου, οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί εταίροι τους θα καταρτίσουν ένα σχέδιο για την αποκατάσταση του Ιράν και την προώθηση της οικονομικής του ανάπτυξης, με χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το κείμενο παραμένει ασαφές όσον αφορά την αποδέσμευση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν, αναφέροντας ότι οι ΗΠΑ δεσμεύονται ότι τα εν λόγω κεφάλαια «θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα» χωρίς να ορίζεται χρονοδιάγραμμα.

Όταν κλήθηκε να σχολιάσει, ένας αξιωματούχος των ΗΠΑ αρνήθηκε να συζητήσει τις λεπτομέρειες του σχεδίου, αλλά ανέφερε ότι το Ιράν μπορεί να αποκομίσει τα οφέλη της συμφωνίας μόνο εάν τηρήσει τις δεσμεύσεις του. Αυτές περιλαμβάνουν τη μη απόκτηση πυρηνικού όπλου, την εξουδετέρωση του εμπλουτισμένου υλικού του και τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά.

Το Ιράν θα απαιτήσει «πλήρη διαβεβαίωση όσον αφορά την αποτελεσματική πρόσβαση» στα δεσμευμένα κεφάλαια μετά την επίσημη υπογραφή της προσωρινής συμφωνίας, σύμφωνα με δηλώσεις του διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αμπντολνάσερ Χεμάτι που μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim την Τρίτη.

Οι υποχρεώσεις των ΗΠΑ για την αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων «αναφέρονται ρητά και με τρόπο που επιτρέπει την εφαρμογή τους» στη συμφωνία, σύμφωνα με τον Χεμάτι.

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε αρνηθεί νωρίτερα ότι οι ΗΠΑ θα πληρώσουν στο Ιράν 300 δισεκατομμύρια δολάρια. Το σχέδιο αναφέρει μόνο ότι οι ΗΠΑ και οι εταίροι τους θα εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση του εν λόγω ποσού.

Η στάση του Ισραήλ

Μια βασική πρόκληση στις επικείμενες διαπραγματεύσεις θα είναι ο πόλεμος μεταξύ του Ισραήλ και της μαχητικής οργάνωσης Χεζμπολάχ, που υποστηρίζεται από το Ιράν. Το προσχέδιο ανέφερε ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί «σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου». Αυτό θα απαιτήσει τη συγκατάθεση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, ο οποίος μέχρι στιγμής έχει αρνηθεί να τερματίσει τον πόλεμο της χώρας του εναντίον της Χεζμπολάχ στα βόρεια σύνορα του Ισραήλ.

«Είναι ζωτικής σημασίας το Ισραήλ να παραμείνει προς το παρόν στο νότιο Λίβανο, προκειμένου να εξαλείψει τις υποδομές της Χεζμπολάχ», δήλωσε ο Μαρκ Ρέγκεβ, πρώην πρέσβης του Ισραήλ στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Bloomberg.

Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής των διαπραγματεύσεων Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι το Ισραήλ «πρέπει να αποσυρθεί από τα κατεχόμενα εδάφη» στο Λίβανο, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr.

Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, οι ΗΠΑ θα δεσμευτούν επίσης να άρουν τις κυρώσεις τους κατά του Ιράν — αλλά μόνο στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας που θα διαπραγματευτεί τους επόμενους δύο μήνες. Οι ΗΠΑ θα αποσύρουν επίσης τις στρατιωτικές τους δυνάμεις «από τις γύρω περιοχές» εντός 30 ημερών από την υπογραφή της τελικής συμφωνίας.

Η δημοσιοποίηση του κειμένου συμφωνίας

Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δώσει αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με το πότε θα δημοσιοποιηθεί το κείμενο της συμφωνίας. Ο Τραμπ δήλωσε ότι θα δημοσιευτεί κάποια στιγμή μετά την τελετή υπογραφής της Παρασκευής, ενώ ένας ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε τη Δευτέρα ότι θα μπορούσε να δημοσιοποιηθεί εντός των επόμενων ημερών. Η τελετή έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Bürgenstock, ένα ορεινό θέρετρο με θέα στη λίμνη της Λουκέρνης, σύμφωνα με το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς αναμένεται να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας, ενώ το Ιράν πιθανότατα θα εκπροσωπηθεί από τον Γκαλιμπάφ.

Μιλώντας στη σύνοδο της G7, ο Τραμπ δήλωσε ότι η συμφωνία είναι «τελειωμένη υπόθεση» που θα εμποδίσει το Ιράν να αναπτύξει πυρηνικά όπλα, προσθέτοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις ούτε θα επενδύσουν χρήματα στο Ιράν. Ο πρόεδρος ανέφερε ότι οι ηγέτες της Τεχεράνης «πρέπει να αποδείξουν την αξία τους, νομίζω, πριν πάει κανείς από εμάς εκεί».

Η τελευταία συμφωνία ενέχει πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ, ο οποίος ισχυριζόταν εδώ και χρόνια ότι η συμφωνία του 2015 μεταξύ της κυβέρνησης του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα και του Ιράν σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα ισοδυναμούσε με μια τεράστια οικονομική παραχώρηση προς την Τεχεράνη. Ο Τραμπ ακύρωσε τη συμφωνία αυτή το 2018 και υποσχέθηκε μια καλύτερη εκδοχή.

Τώρα που ο Τραμπ επιδιώκει να τερματίσει τη σύγκρουση που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου, οι Ρεπουμπλικανοί σύμμαχοί του στο Κογκρέσο και οι σκληροπυρηνικοί απέναντι στο Ιράν εκτός της κυβέρνησης έχουν εκφράσει την ανησυχία τους ότι ετοιμάζεται να προσφέρει στο Ιράν υπερβολικά μεγάλη οικονομική ανταμοιβή χωρίς να λάβει επαρκή ανταλλάγματα.

«Είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από ένα λάθος. Αυτές οι άμεσες παραχωρήσεις, ιδίως οι απαλλαγές από τις κυρώσεις από την πρώτη στιγμή, θα αποτελούσαν ουσιαστικά μια σανίδα σωτηρίας για το ιρανικό καθεστώς», δήλωσε στο CNN ο Μάικ Πενς, ο οποίος διετέλεσε αντιπρόεδρος κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Τραμπ. «Πιστεύω ότι είναι ατυχής κίνηση».

Το σχέδιο που είδε το Bloomberg δεν αναφέρεται άμεσα στην κατάσταση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν. Αναφέρει μόνο ότι η τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν «θα αντιμετωπιστεί κατάλληλα σε μια τελική συμφωνία» μαζί με όλα τα άλλα πυρηνικά ζητήματα.