Συμφωνίες όπλων αξίας δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων σχεδιάζουν να αποκαλύψουν οι ηγέτες του ΝΑΤΟ στην πρωτεύουσα της Τουρκίας, την Άγκυρα, την Τρίτη, για να δείξουν ότι λαμβάνουν υπόψη τις εκκλήσεις των ΗΠΑ να δαπανήσουν περισσότερα για την υπεράσπιση της Ευρώπης, πριν συμμετάσχουν στη σύνοδο κορυφής με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα ανακοινώσουν τις συμφωνίες σε ένα φόρουμ αμυντικής βιομηχανίας του ΝΑΤΟ, προτού ο Τραμπ πετάξει για να συναντήσει τον Τούρκο Πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν και να συμμετάσχει στους ηγέτες της στρατιωτικής συμμαχίας για τη σύνοδο κορυφής, η οποία ξεκινά με δείπνο το βράδυ της Τρίτης, αναφέρει το Reuters.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι Ευρωπαίοι έχουν κάνει «εκπληκτικές» αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες, εν μέρει λόγω φόβων για τη Ρωσία, αλλά και επειδή ο Τραμπ ήταν «εξαιρετικά δυναμικός» ενθαρρύνοντάς τους να το πράξουν.
Ο Τραμπ κατηγορεί εδώ και καιρό τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ότι βασίζονται υπερβολικά στις ΗΠΑ για να τις υπερασπιστούν μέσω του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου, ο οποίος προστατεύει την ήπειρο από τα πρώτα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου.
«Τώρα δημιουργούμε μια συμμαχία που είναι βιώσιμη, όπου οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι είναι μια δίκαιη συμφωνία», δήλωσε ο Ρούτε σε δημοσιογράφους στην Άγκυρα την παραμονή της συνόδου κορυφής.
Ο Ρούτε δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς δαπάνησαν 90 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα για την άμυνα σε πραγματικούς όρους το 2025 από ό,τι το 2024, φτάνοντας συνολικά τα 570 δισεκατομμύρια δολάρια – αύξηση περίπου 20% σε ένα μόνο έτος.
Σε μια σημαντική πιθανή αλλαγή, ο Τραμπ αναμένεται επίσης να πει στον Ερντογάν ότι είναι έτοιμος να επιτρέψει στη χώρα να επανενταχθεί στο πρόγραμμα stealth μαχητικών F-35, δήλωσαν πηγές στο Reuters, ένα ζήτημα που αποτελεί εδώ και καιρό ένα ευαίσθητο σημείο στις διμερείς σχέσεις.
Η Ουάσινγκτον είχε επιβάλει κυρώσεις και είχε απομακρύνει την Τουρκία από το πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35 μετά την απόκτηση του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400 από την Τουρκία το 2019.
Ο πόλεμος στο Ιράν ώθησε τον Τραμπ να αναζωπυρώσει την κριτική στο ΝΑΤΟ
Ο Τραμπ έχει ανανεώσει την αυστηρή κριτική προς τα άλλα μέλη του NATO τους τελευταίους μήνες, κατηγορώντας τα ότι δεν έκαναν αρκετά για να βοηθήσουν τις ΗΠΑ στον πόλεμό με το Ιράν και υπονοώντας ότι θα μπορούσε να αποχωρήσει από τη συμμαχία ή να αγνοήσει το σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι επιμένουν ότι τήρησαν σε μεγάλο βαθμό τις δεσμεύσεις τους να επιτρέψουν στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν τον εναέριο χώρο και τις βάσεις τους στις χώρες τους, παρά το γεγονός ότι δεν είχαν ερωτηθεί για έναν πόλεμο που αναστάτωσε τις οικονομίες τους και ήταν βαθιά αντιδημοφιλής στην Ευρώπη.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης ανακοινώσει αποσύρσεις στρατευμάτων από την Ευρώπη, έχουν μειώσει τις δυνάμεις που αναθέτουν στα αμυντικά σχέδια του ΝΑΤΟ – συμπεριλαμβανομένου ενός αεροπλανοφόρου, αεροσκαφών ανεφοδιασμού, μαχητικών αεροσκαφών και drones – και έχουν ξεκινήσει μια εξαμηνιαία αναθεώρηση της στρατιωτικής τους παρουσίας στην ήπειρο. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δηλώνουν ότι είναι προετοιμασμένοι για μια επανάληψη ορισμένων από τις πρόσφατες επικρίσεις του Τραμπ στη σύνοδο κορυφής, αλλά ελπίζουν ότι ο Ερντογάν και ο Ρούτε θα χρησιμοποιήσουν τις στενές σχέσεις τους με τον πρόεδρο των ΗΠΑ για να διατηρήσουν την σύνοδο κορυφής σε ισορροπία.
Ωστόσο, λένε ότι δεν μπορούν να είναι σίγουροι για ένα θετικό αποτέλεσμα, δεδομένων των παρατεταμένων εντάσεων για τη Γροιλανδία και το Ιράν, και της ασταθούς σχέσης του Τραμπ με ορισμένους ηγέτες, η οποία πρόσφατα φάνηκε σε μια διαμάχη με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.
Τα μέλη του ΝΑΤΟ αναμένεται να επιβεβαιώσουν την υποστήριξή τους προς την Ουκρανία και να δεσμευτούν για βοήθεια ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ μόνο για φέτος.
Παρασκηνιακές αμυντικές συμφωνίες
Οι λεπτομέρειες των συμφωνιών όπλων που θα ανακοινωθούν την Τρίτη έχουν κρατηθεί μυστικές σε μια προσπάθεια του NATO να κάνει μια δημοσιότητα πριν από τη σύνοδο κορυφής.
Ωστόσο, η Ολλανδή υπουργός Άμυνας Ντιλάν Γεσιλγκόζ δήλωσε στο Reuters τη Δευτέρα ότι η χώρα της θα ανακοινώσει συμφωνίες και σχέδια αξίας άνω των 3 δισεκατομμυρίων ευρώ, συμπεριλαμβανομένων συνεργασιών με το Βέλγιο για την αεράμυνα και τη Βρετανία για τα πολεμικά πλοία.
Το ΝΑΤΟ σχεδιάζει επίσης να ανακοινώσει ότι θα αντικαταστήσει τον γερασμένο στόλο αεροσκαφών επιτήρησης AWACS αμερικανικής κατασκευής με μια σουηδική εναλλακτική, την GlobalEye της Saab, δήλωσαν τέσσερις πηγές στο Reuters την περασμένη εβδομάδα.
Ο Καναδάς ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι επέλεξε το γερμανικό TKMS για την κατασκευή έως και 12 υποβρυχίων για το ναυτικό του, προτιμώντας το από μια ανταγωνιστική προσφορά από τη Νότια Κορέα, η οποία δεν είναι μέλος του ΝΑΤΟ.
