Η Νότια Κορέα προβάλλεται συχνά ως ένας από τους μεγάλους κερδισμένους της παγκόσμιας έκρηξης της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς η ζήτηση για ημιαγωγούς και κέντρα δεδομένων έχει εκτοξεύσει την αξία των κορυφαίων τεχνολογικών ομίλων της χώρας. Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή της στους Financial Times η Σάρα Ο’Κόνορ, η εικόνα αυτή αποκρύπτει τις έντονες ανισότητες που δημιουργεί η νέα τεχνολογική εποχή στην αγορά εργασίας.
Η άνοδος των εταιρειών ημιαγωγών, όπως η Samsung Electronics και η SK Hynix, έχει οδηγήσει τις αποτιμήσεις τους πάνω από το ένα τρισ. δολάρια, ενώ τα ισχυρά εργατικά συνδικάτα έχουν εξασφαλίσει σημαντικά οφέλη για το προσωπικό τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πρόσφατη συμφωνία της Samsung με το συνδικάτο των εργαζομένων, η οποία προβλέπει ιδιαίτερα υψηλά μπόνους για τους εργαζομένους στον τομέα των τσιπ μνήμης, αντανακλώντας την εκρηκτική κερδοφορία του κλάδου.
Η εξέλιξη αυτή εξηγεί, σύμφωνα με έρευνα του Pew Research Center, γιατί η Νότια Κορέα συγκαταλέγεται στις ελάχιστες μεγάλες οικονομίες όπου οι πολίτες που βλέπουν θετικά την τεχνητή νοημοσύνη υπερτερούν αριθμητικά όσων ανησυχούν για τις επιπτώσεις της.
Η αρθρογράφος, ωστόσο, υποστηρίζει ότι η πραγματικότητα είναι περισσότερο σύνθετη. Η κορεατική αγορά εργασίας χαρακτηρίζεται εδώ και δεκαετίες από έναν έντονο διαχωρισμό μεταξύ των εργαζομένων που απασχολούνται σε μεγάλες επιχειρήσεις, απολαμβάνοντας υψηλές αμοιβές και εργασιακή ασφάλεια, και εκείνων που εργάζονται σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή σε επισφαλείς μορφές απασχόλησης. Κατά την άποψή της, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να ενισχύει αυτές τις διαρθρωτικές ανισότητες αντί να τις περιορίζει.
Ενδεικτικό είναι ότι τα γενναιόδωρα μπόνους που χορηγούνται στους εργαζομένους της Samsung δεν επεκτείνονται στους εργαζομένους των υπεργολάβων της εταιρείας, οι οποίοι εξακολουθούν να αμείβονται χαμηλότερα και να εργάζονται με μικρότερη εργασιακή ασφάλεια.
Οι νέοι εργαζόμενοι στην Νότια Κορέα ευάλωτοι στην απειλή της ΑΙ
Ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες αντιμετωπίζουν οι νέοι που επιχειρούν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας. Σύμφωνα με μελέτη οικονομολόγων της Τράπεζας της Κορέας, μέσα στην τελευταία τριετία χάθηκαν περίπου 211.000 θέσεις εργασίας για άτομα ηλικίας 15 έως 29 ετών, ενώ την ίδια περίοδο αυξήθηκαν κατά περίπου 209.000 οι θέσεις απασχόλησης εργαζομένων ηλικίας άνω των 50 ετών.
Οι μεγαλύτερες απώλειες καταγράφηκαν σε κλάδους που εκτίθενται περισσότερο στις εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, όπως ο προγραμματισμός λογισμικού, οι εκδόσεις, οι επαγγελματικές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες πληροφόρησης.
Οι οικονομολόγοι της κεντρικής τράπεζας αποδίδουν αυτή την εξέλιξη σε μια μορφή τεχνολογικής αλλαγής που ευνοεί τους πιο έμπειρους εργαζομένους. Όπως επισημαίνουν, τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης μπορούν ευκολότερα να αντικαταστήσουν εργασίες που βασίζονται σε τυποποιημένες γνώσεις και εκτελούνται κυρίως από νεότερους υπαλλήλους, ενώ λειτουργούν περισσότερο ως εργαλείο υποστήριξης για εργαζομένους με πολυετή εμπειρία, εξειδικευμένη τεχνογνωσία και ανεπτυγμένες διαπροσωπικές δεξιότητες.
Η Σάρα Ο’Κόνορ σημειώνει ότι αντίστοιχες ενδείξεις έχουν αρχίσει να εμφανίζονται και στις Ηνωμένες Πολιτείες, κυρίως στον κλάδο ανάπτυξης λογισμικού, όμως στη Νότια Κορέα οι επιπτώσεις εμφανίζονται ιδιαίτερα έντονες λόγω των ιδιαιτεροτήτων της αγοράς εργασίας.
Η ερευνήτρια του Korea Labor Institute, Τζιγιούν Τσανγκ, εκτιμά ότι η ισχυρή προστασία της απασχόλησης στις μεγάλες επιχειρήσεις περιορίζει τις απολύσεις των ήδη εργαζομένων, με αποτέλεσμα η προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες να μεταφέρεται κυρίως στις νέες προσλήψεις. Έτσι, οι νέοι που επιχειρούν να εισέλθουν στην αγορά εργασίας είναι εκείνοι που υφίστανται το μεγαλύτερο βάρος της τεχνολογικής μετάβασης.
Ένα προϋπάρχον πρόβλημα διογκώθηκε
Το πρόβλημα, πάντως, δεν δημιουργήθηκε με την εμφάνιση του ChatGPT. Ο ΟΟΣΑ είχε ήδη επισημάνει από το 2022 ότι οι μεγάλες κορεατικές επιχειρήσεις επένδυαν ολοένα περισσότερο σε τεχνολογίες έντασης κεφαλαίου και αυτοματοποίησης, περιορίζοντας τις νέες προσλήψεις και αυξάνοντας την εξάρτησή τους από υπεργολάβους. Την ίδια στιγμή, πολλοί απόφοιτοι πανεπιστημίων συνέχιζαν να αναζητούν θέση στις μεγάλες επιχειρήσεις ή στο Δημόσιο, αποφεύγοντας τις μικρομεσαίες εταιρείες, οι οποίες παρέμεναν εγκλωβισμένες σε έναν φαύλο κύκλο χαμηλής παραγωγικότητας και περιορισμένων μισθολογικών δυνατοτήτων.
Η αρθρογράφος επισημαίνει ότι η σημερινή συγκυρία προσφέρει πάντως στην κυβέρνηση μια σημαντική ευκαιρία. Η έκρηξη των εσόδων από τον κλάδο των ημιαγωγών έχει αυξήσει τα φορολογικά έσοδα, επιτρέποντας τη δημιουργία ενός νέου Ταμείου Μελλοντικής Ανταπόκρισης, μέσω του οποίου θα χρηματοδοτηθούν μεγάλες επενδύσεις, πολιτικές αντιμετώπισης των ανισοτήτων και προγράμματα στήριξης της απασχόλησης για τους νέους.
Μεταξύ των προτάσεων που διατυπώνονται είναι η επιδότηση επιχειρήσεων ώστε να προσλαμβάνουν και να εκπαιδεύουν νέους εργαζομένους, ακόμη και αν η παραγωγικότητά τους δεν αποδίδει άμεσα οικονομικά οφέλη. Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση των αυτοαπασχολουμένων και των εργαζομένων εκτός των μεγάλων επιχειρήσεων μέσω πρόσβασης σε χρηματοδότηση, κατάρτιση και επιχειρηματικά κεφάλαια.
Κατά την ανάλυση των Financial Times, η τεχνολογική εξοικείωση των νέων της Νότιας Κορέας θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για τη δημιουργία μιας νέας γενιάς καινοτόμων επιχειρήσεων που θα αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη. Αν οι παραδοσιακοί εργοδότες εξακολουθήσουν να τους αποκλείουν, καταλήγει η αρθρογράφος, ίσως η καλύτερη απάντηση να είναι η δημιουργία των δικών τους επιχειρήσεων, οι οποίες θα μπορούσαν στο μέλλον να ανταγωνιστούν ακόμη και τους σημερινούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
