Αποκλεισμός πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα για ανηλίκους κάτω των 15 ετών; Ναι, αλλά συντεταγμένα, όχι άναρχα και κατά το δοκούν κάθε χώρας-μέλους της ΕΕ. Αυτή είναι η θέση των Βρυξελλών οι οποίες έθεσαν στο μικροσκόπιο το γαλλικό νομοσχέδιο που απαγορεύει την χρήση social media σε εφήβους κάτω των 15 ετών.
Το νομοθέτημα που έχει υποστηρίξει ενθέρμως ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ήδη από τον περασμένο Ιανουάριο έχει εγκριθεί από τη γαλλική Εθνοσυνέλευση.
Γνωμοδοτώντας κατά ένα τρόπο που ίσως αναγκάσει τους Γάλλους βουλευτές να αναθεωρήσουν το νομοθετικό κείμενο στο οποίο συμφώνησαν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι, στην τρέχουσα μορφή του, το νομοσχέδιο που παρουσίασε η βουλευτής Λορ Μιλέρ δεν συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό δίκαιο και συγκεκριμένα με τον κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA), ο οποίος εγκρίθηκε το 2023.
Ανάλογη νομοθετική απαγόρευση πρόσβασης των νέων κάτω των 15 ετών στα κοινωνικά δίκτυα για την προστασία της ψυχικής υγείας των νέων από τους κινδύνους του Διαδικτύου και τον εθισμό στις οθόνες εφαρμόζεται ήδη σε χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο (από τον Καναδά και τη Βραζιλία μέχρι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), ενώ πρόκειται να εφαρμοστεί από 1ης Ιανουαρίου 2027 και στην Ελλάδα.
Νομοθετική Βαβέλ
Μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Τομά Ρενιέ σημείωσε ότι «η ευρωπαϊκή εκτελεστική εξουσία συμμερίζεται πλήρως τον στόχο που έθεσε το Παρίσι» και ότι «οι ανήλικοι πρέπει να προστατεύονται καλύτερα στο Διαδίκτυο». Ωστόσο ο Ρενιέ πρόσθεσε ότι «πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τον κατακερματισμό των εθνικών νομοθετικών συστημάτων, που θα μπορούσε να δημιουργήσει νομική ανασφάλεια ή να αποδυναμώσει την επιβολή του νόμου».
Στην αρχική του εκδοχή, το νομοσχέδιο της γαλλικής κυβέρνησης παρέμενε εσκεμμένα ασαφές σε ό,τι αφορά τα κοινωνικά δίκτυα που θα επηρεάζονταν από τον νομοθετούμενο περιορισμό. Ως εκ τούτου, «στόχευε σε μια πολύ ευρεία εφαρμογή», όπως εκτιμά το AFP. Έτσι η Γερουσία θέλησε να ξεχωρίσει και να ορίσει συγκεκριμένα τις πλατφόρμες που «βλάπτουν τη σωματική, ψυχική ή ηθική ανάπτυξη των παιδιών».
Στόχος των μελών της γαλλικής Άνω Βουλής ήταν να απαγορευθεί ρητά η πρόσβαση των ανηλίκων κάτω των 15 ετών σε κάποια δίκτυα και πλατφόρμες που θα καθορίζουν οι αρμόδιες αρχές, ενώ σε άλλα αποφάσισε να επιτραπεί η πρόσβαση έπειτα από επίσημη άδεια των γονέων. Στις 31 Μαρτίου 2026 η Γερουσία ενέκρινε με τροποποιήσεις το νομοσχέδιο και το ανέπεμψε στην Εθνοσυνέλευση για επανεξέταση.
«Εγκέφαλοι προς πώληση»
Η ένσταση της Κομισιόν έγκειται στο ότι με ένα τέτοιο σύστημα «μαύρης λίστας» των social media θα εναπόκειται στη γαλλική κυβέρνηση να αποφασίζει βάσει της γνωμοδότησης της γαλλικής ρυθμιστικής αρχής για τα μέσα ενημέρωσης ποιες πλατφόρμες θα αποκλείονται αδιαπραγμάτευτα για τους ανηλίκους και ποιες θα επιτρέπονται κατόπιν γονικής αδείας.
Με άλλα λόγια η γαλλική ρυθμιστική αρχή (Arcom) θα καθορίζει ποια είναι τα «καλά» και τα ποια «κακά» κοινωνικά δίκτυα. Ποια τα κατάλληλα και ποια τα ακατάλληλα. «Κάτι τέτοιο όμως, αν εφαρμοζόταν, θα κινούνταν στην αντίθετη κατεύθυνση από τις επιθυμίες των Βρυξελλών που έχουν ως κεντρικό στόχο την θεσμική ομογενοποίηση στον κοινό ευρωπαϊκό χώρο και ως εκ τούτου πιέζουν για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών πρακτικών στα ψηφιακά ζητήματα», σημειώνει το AFP.
Από την άλλη πλευρά, στη Γαλλία έχει ξεκινήσει ένας αγώνας δρόμου ενάντια στο χρόνο. Ο Εμανουέλ Μακρόν ελπίζει να εγκριθεί το συντομότερο από τα δύο Σώματα του Κοινοβουλίου το συγκεκριμένο νομοθετικό κείμενο, προκειμένου η απαγόρευση να εφαρμοστεί με την έναρξη της σχολικής χρονιάς το φθινόπωρο.
Ο πρόεδρος έχει ζητήσει επανειλημμένως την επίσπευση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας παρατηρώντας μάλιστα ότι «οι εγκέφαλοι των παιδιών και των εφήβων μας δεν είναι προς πώληση ή χειραγώγηση, ούτε από τις αμερικανικές πλατφόρμες, ούτε από τους κινεζικούς αλγόριθμους».
Πρωτοπόρος η Αυστραλία
«Μπροστά στο αίτημα των Βρυξελλών και το χρονικό αδιέξοδο, οι Γάλλοι βουλευτές και γερουσιαστές αναγκάζονται να συμφωνήσουν σε έναν νέο συμβιβασμό. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει στο εγγύς μέλλον να συνεδριάσει μια μικτή κοινοβουλευτική Επιτροπή για να εξευρεθεί το συντομότερο λύση», γράφει το AFP.
Δεν είναι όμως η Γαλλία και η Ελλάδα οι μόνες ευρωπαϊκές χώρες που έχουν αποφασίσει να παρέμβουν νομοθετικά στο θέμα του «κολλήματος» των παιδιών στις οθόνες. Καθώς είναι κοινή η διάγνωση των ειδικών σχετικά με τη βλαπτική επίδραση που έχουν τα κοινωνικά δίκτυα στη γνωστική και ψυχολογική ανάπτυξη των παιδιών, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις (της Ισπανίας και της Δανίας μεταξύ αυτών) έχουν δρομολογήσει νομοθετικές παρεμβάσεις.
«Άπαντες ακολουθούν το παράδειγμα της Αυστραλίας, που είναι πρωτοπόρος στο ζήτημα αυτό, απαγορεύοντας την πρόσβαση στα κοινωνικά δίκτυα σε άτομα κάτω των 16 ετών», σημειώνει το Πρακτορείο. Όμως, με την παρέμβαση της Κομισιόν, κάτι τέτοιο θα πρέπει να γίνει συντεταγμένα σε κοινοτικό επίπεδο, όχι σε εθνικό.
Για τον σκοπό αυτό έχει ήδη συσταθεί στις Βρυξέλλες μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων, η οποία την προσεχή Δευτέρα, 13 Ιουλίου, αναμένεται να ανακοινώσει τα πορίσματά της και να εκδώσει συστάσεις.
