Πετρέλαιο: Η νέα κρίση δεν είναι το αργό, είναι τα πλοία

Ο πόλεμος με το Ιράν έχει δημιουργήσει ένα νέο παράδοξο στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου: ακόμη και αν οι τιμές του αργού υποχωρούν, το κόστος για να φτάσει το πετρέλαιο στα διυλιστήρια μπορεί να παραμένει εξαιρετικά υψηλό.

Οι επιθέσεις που έθεσαν εκτός λειτουργίας τον σαουδαραβικό αγωγό East-West ανάγκασαν περισσότερες ποσότητες αργού να επιστρέψουν στη θαλάσσια οδό μέσω των Στενών του Ορμούζ. Ταυτόχρονα, οι κίνδυνοι στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Bab al-Mandab έχουν περιορίσει τις εναλλακτικές διαδρομές. Έτσι, ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου στόλου VLCC —των γιγαντιαίων δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια το καθένα— έχει δεσμευτεί σε διαδρομές που είναι πλέον πολύ μεγαλύτερες ή πολύ πιο αργές.

Το αποτέλεσμα είναι μια πρωτοφανής άνοδος των ναύλων. Το κόστος ναύλωσης ενός VLCC για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς την Ασία ξεπέρασε το 1 εκατ. δολάρια την ημέρα, ενώ οι ναύλοι σε άλλες μεγάλες διαδρομές έχουν επίσης εκτοξευθεί. Η West Africa–China, για παράδειγμα, έφτασε σε ιστορικό υψηλό, καθώς τα πλοία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εκεί είναι πλέον δεσμευμένα αλλού.

Όταν το freight γίνεται μέρος της τιμής για το πετρέλαιο

Η εξέλιξη αυτή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η αγορά. Για ένα διυλιστήριο, η τιμή του αργού δεν είναι απλώς η τιμή που εμφανίζεται στις αγορές. Είναι η τιμή του φορτίου συν το κόστος μεταφοράς του. Και το δεύτερο σκέλος έχει γίνει πλέον τεράστιο.

Οι ναύλοι για τη μεταφορά πετρελαίου από τον Κόλπο προς την Ασία αντιστοιχούν πλέον σε δεκάδες δολάρια ανά βαρέλι, ενώ πριν από την κρίση αποτελούσαν ένα πολύ μικρότερο μέρος της συνολικής αξίας του φορτίου. Το Reuters υπολογίζει ότι το freight μπορεί πλέον να αντιστοιχεί σε περισσότερο από το ένα τέταρτο του κόστους του αργού, έναντι μόλις 2%-3% πριν από τον πόλεμο.

Αυτό δημιουργεί έναν νέο κίνδυνο για τις τιμές των καυσίμων. Εάν το Brent υποχωρεί αλλά οι ναύλοι παραμένουν σε ιστορικά επίπεδα, η πτώση της τιμής του αργού δεν μεταφέρεται στο ίδιο μέγεθος στην αντλία.

Η Σαουδική Αραβία επιστρέφει μέσω Ορμούζ

Ο αγωγός East-West ήταν το βασικό «παραθυράκι» της Σαουδικής Αραβίας ώστε να αποφεύγει τα Στενά του Ορμούζ. Μετέφερε πετρέλαιο από τα κοιτάσματα του Περσικού Κόλπου προς το Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα, από όπου το αργό μπορούσε να φορτωθεί σε πλοία χωρίς να περάσει από τον Ορμούζ.

Οι επιθέσεις σε τρεις αντλιοστασιακές εγκαταστάσεις οδήγησαν σε προσωρινή διακοπή του αγωγού, ο οποίος προηγουμένως μετέφερε περίπου 4-5 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Η Saudi Aramco εξετάζει πλέον τρόπους για μερική επαναλειτουργία του, ενώ η πλήρης αποκατάσταση ενδέχεται να απαιτήσει περισσότερο χρόνο.

Στο μεταξύ, το Ριάντ χρησιμοποιεί ολοένα περισσότερο τις θαλάσσιες μεταφορές. Ένα μέρος του πετρελαίου μεταφέρεται με μικρότερα πλοία μέσω του Ορμούζ και στη συνέχεια μεταφορτώνεται σε μεγαλύτερα VLCC σε ασφαλέστερα νερά ανοικτά του Ομάν.

Η λύση επιτρέπει στο πετρέλαιο να συνεχίσει να κινείται, αλλά «κλειδώνει» ακόμη περισσότερα πλοία σε σύντομες διαδρομές και αναμονές. Περίπου 15% του παγκόσμιου στόλου VLCC βρίσκεται πλέον κοντά στο Ομάν, σύμφωνα με την Clarksons Research.

Το κόστος του πολέμου φτάνει στην αντλία

Η κατάσταση δημιουργεί έναν νέο μηχανισμό μετάδοσης της κρίσης: οι γεωπολιτικές επιθέσεις δεν περιορίζουν μόνο την προσφορά αργού, αλλά μειώνουν και την αποτελεσματικότητα του παγκόσμιου δικτύου μεταφοράς του.

Και όσο περισσότερα πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα γύρω από τον Ορμούζ ή κάνουν τον περίπλου της Αφρικής, τόσο λιγότερα είναι διαθέσιμα για τα υπόλοιπα δρομολόγια.

Γι’ αυτό η αγορά πετρελαίου αντιμετωπίζει πλέον δύο διαφορετικές τιμές: την τιμή του ίδιου του βαρελιού και την τιμή για να φτάσει το βαρέλι στον αγοραστή.

Η δεύτερη είναι αυτή που μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονη — και τελικά να κρατήσει υψηλότερα τις τιμές των καυσίμων για τους καταναλωτές, ακόμη και αν το Brent αρχίσει να υποχωρεί.