Χωρίς ενιαία στρατηγική για την αντιμετώπιση της κρίσης στην ενέργεια βαδίζει η Ε.Ε. με τα κράτη – μέλη να έχουν διαφορετικές επιδιώξεις και να σχηματίζουν διαφορετικά blocks για την επίτευξη των στόχων τους.
Με φόντο, το συμβούλιο υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. στις 9 Οκτωβρίου και τη Σύνοδο Κορυφής των ηγετών της Ε.Ε. στις 15 και 16 Οκτωβρίου η Ε.Ε. εμφανίζεται διχασμένη ως προς την ανάγκη μέτρων ευελιξίας για τη μείωση των φόρων αλλά και στη λήψη άλλων μέτρων για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας.
Ιταλία – Τσεχία ζητούν αναβολή της επέκτασης του ETS
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg, Ιταλία και Τσεχία ασκούν πιέσεις ώστε να αναβληθεί η επέκταση του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) στα καύσιμα θέρμανσης και κίνησης. Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι και ο Τσέχος ομόλογος της Αντρέι Μπάμπις αναμένεται να συζητήσουν το συγκεκριμένο θέμα κατά τη συνάντησης τους στην Πράγα. Η επέκταση του ETS είναι προγραμματισμένη για το 2028.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, Μελόνι και Μπάμπις αναμένεται να συζητήσουν και μια ευρύτερη μεταρρύθμιση του υφιστάμενου ETS1, την οποία πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο. Το ETS τέθηκε σε λειτουργία το 2005 και επιβάλλει σταδιακά μειούμενα ανώτατα όρια εκπομπών σε περισσότερες από 10.000 βιομηχανικές εγκαταστάσεις, σε κλάδους όπως η χαλυβουργία, το τσιμέντο και τα χημικά. Το κόστος των δικαιωμάτων άνθρακα αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε περίπου 11% των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, ωστόσο, η επιβάρυνση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική.
Αντιδράσεις από έξι χώρες
Η πρόθεση αυτή, όμως, συναντά την αντίδραση έξι κρατών: Δανία, Ολλανδία, Ισπανία, Φινλανδία, Σουηδία και Λουξεμβούργο κάλεσαν την Ε.Ε. να παραμείνει στην σχεδιασμένη πορεία εφαρμογής του ETS2.
Η σύγκρουση στην Ε.Ε. έχει να κάνει με δύο στρατόπεδα: Το ένα επιμένει στην επίτευξη των στόχων για καθαρές εκπομπές έως το 2050 και το δεύτερο στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας.
Αναβολή της εφαρμογής του Κανονισμού για το μεθάνιο
Την ίδια στιγμή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσανατολίζεται στο να αναβάλει την εφαρμογή του κανονισμού για το μεθάνιο από την 1η Ιανουαρίου 2027. Ο κανονισμός 1787 στοχεύει στη μείωση των εκπομπών μεθανίου και προβλέπει βαριές υποχρεώσεις συμμόρφωσης για τους εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων στην ΕΕ. Για τη λήψη της απόφασης αυτής, προηγήθηκαν παρεμβάσεις κρατών – μελών, όπως της Γαλλίας, εξ αιτίας των πολύ υψηλών τιμών ενέργειας που σημειώνονται διεθνώς λόγω της κατάστασης στα στενά του Ορμούζ.
Η θέση της Ελλάδας για μείωση των φόρων και μακροχρόνια συμβόλαια φυσικού αερίου
Στον αντίποδα, η Ελλάδα τηρεί μία διαφορετική στάση. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει διαμηνύσει πώς θα πιέσει για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία στην Ε.Ε. ώστε να μειωθούν προσωρινά οι φόροι στα καύσιμα.
Στη διάρκεια της άτυπης συνάντησης των υπουργών Ενέργειας της Ε.Ε. στο Δουβλίνο, ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος με δηλώσεις τόνισε την ανάγκη αλλαγής της αρχιτεκτονικής της Ε.Ε. για την ενεργειακή ασφάλεια. Τόνισε τη σημασία της διύλισης αλλά και της ανάγκης να αρθούν εμπόδια για τη σύναψη μακρχρόνιων συμβολαίων προμήθειας φυσικού αερίου.
«Η αρχιτεκτονική της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης σχεδιάστηκε σε μια διαφορετική εποχή – όταν η ενέργεια ήταν σχετικά φθηνή και οι διαταραχές στον εφοδιασμό σπάνιες.Όμως, αυτός δεν είναι ο κόσμος στον οποίο ζούμε σήμερα», είπε ο Έλληνας υφυποργός και συνέχισε: «Όλοι συμφωνούμε ότι ο μετασχηματισμός του ενεργειακού μας συστήματος θα μας καταστήσει πιο ασφαλείς και πιο ανθεκτικούς. Πρόκειται, όμως, για μια μακροπρόθεσμη μετάβαση. Δεν πρόκειται να γίνει από τη μια μέρα στην άλλη. Ο προορισμός είναι σαφής, αλλά η διαδρομή θα έχει δυσκολίες. Και πρέπει να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι γι’ αυτήν. Παράλληλα, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς ως προς τα σημεία στα οποία οι διαφορετικοί στόχοι μας ενδέχεται να έρχονται σε σύγκρουση μεταξύ τους», τόνισε δίνοντας και το κλίμα εντός της Ε.Ε.
Ο Νίκος Τσάφος υπογράμμισε: «Η δυναμικότητα διύλισης αποδεικνύει αυτή τη στιγμή την αξία της. Ωστόσο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουμε χάσει το 15% της δυναμικότητας διύλισης στην ΕΕ, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να παρουσιάζει έλλειμμα σε προϊόντα όπως το ντίζελ και τα αεροπορικά καύσιμα. Και εάν τα διυλιστήριά μας ήταν πλήρως εκτεθειμένα στις σημερινές τιμές του CO₂, η ανταγωνιστικότητά τους θα δεχόταν σοβαρό πλήγμα», είπε και μίλησε για το φυσικό αέριο: «Στο φυσικό αέριο, έχουμε έναν στόχο πλήρωσης των αποθηκών για τον οποίο δεν είμαστε βέβαιοι ότι εξακολουθεί να είναι αναγκαίος, ενώ παράλληλα δεν έχουμε τη δυνατότητα να προσαρμοζόμαστε όταν τα μηνύματα των τιμών λειτουργούν αποτρεπτικά για την επαναπλήρωση των αποθηκών. Επίσης, μιλάμε για συνεργασία με αξιόπιστους εταίρους, την ίδια στιγμή που διαθέτουμε ένα πλαίσιο που αποθαρρύνει τις επενδύσεις σε υποδομές φυσικού αερίου και μια διάρθρωση της αγοράς που καθιστά δύσκολη τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβάσεων προμήθειας».
