Δύο εβδομάδες μετά την κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που ανήκαν στις Auchan, Leroy-Merlin, FM Logistic και Nestlé, ο Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε, από το βήμα του φόρουμ Valdai, ότι «δεν παίρνουμε τίποτα από κανέναν, δεν κλέβουμε τίποτα και δεν εθνικοποιούμε τίποτα».
Στην πραγματικότητα, υποστηρίζει δημοσίευμα της Le Monde, τα προαναφερθέντα περιουσιακά στοιχεία, τα οποία στοχοποιήθηκαν με διάταγμα του Κρεμλίνου στις 17 Σεπτεμβρίου, καθώς και αυτά του γερμανικού ομίλου λιανικής Metro, τα οποία επίσης κατασχέθηκαν έκτοτε, έχουν τεθεί «υπό προσωρινή διαχείριση».
Τυπικά, τη διαχείρισή τους έχει αναλάβει μια ρωσική εικονική εταιρεία που προορίζεται να χρησιμεύσει ως «αγωγός» για την εξαγορά από πρόσωπα – φυσικά ή νομικά – κοντά στο Κρεμλίνο.
Στο Valdai, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν είπε λέξη γι’ αυτό. Όταν ρωτήθηκε για την πιθανότητα επιστροφής αυτών των περιουσιακών στοιχείων στους αρχικούς τους ιδιοκτήτες σε περίπτωση «ευνοϊκού σεναρίου» με τη Δύση, απάντησε αντ’ αυτού: «Ναι, θα τα πάρουν πίσω».
Αλλά δεν διευκρίνισε τι εννοούσε με αυτό το «ευνοϊκό σενάριο», το οποίο θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα εξαιρετικά υποθετικό τέλος του πολέμου στην Ουκρανία.
«Είναι όλα απλώς λεκτικές πόζες. Με την αποτυχία των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων και την πιθανή εκλογική ήττα του Ντόναλντ Τραμπ τον Νοέμβριο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν αισθάνεται τώρα ακόμη πιο ελεύθερος να εντείνει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Και να κατασχέσει ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία στη Ρωσία», φοβάται μια πηγή στη Μόσχα, η οποία γνωρίζει καλά τις εσωτερικές λειτουργίες της οικονομικής σφαίρας.
«Σαν αρπακτικά πουλιά»
Για σχεδόν πέντε χρόνια, Ρώσοι επιχειρηματίες περιφέρονται γύρω από αυτά τα ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία «σαν γύπες». Αλλά, σε αντάλλαγμα, θα πρέπει να πληρώσουν τα χρέη τους… », προειδοποιεί η ίδια πηγή.
«Δεν θα με εξέπληττε αν, μέσα σε λίγες εβδομάδες, ακούσουμε ένα φιλο-Κρεμλινικό μέλος του κοινοβουλίου να υπονοεί ότι όσοι αποκτούν δυτικές εταιρείες θα πρέπει να συνεισφέρουν στο πολεμικό ταμείο». Μια πρόταση που το Κρεμλίνο θα εγκρίνει γρήγορα.
Δεν βρίσκονται όλες οι στοχευμένες ομάδες στην ίδια κατάσταση.
Η Auchan, η οποία ούτε έχει επενδύσει ούτε έχει επεκταθεί από την έναρξη του πολέμου, βρίσκεται σε απότομη πτώση στη ρωσική αγορά λιανικής.
Η ρωσική θυγατρική της, πλέον ανεξάρτητη, δεν είναι πια η μηχανή παραγωγής κέρδους που ήταν κάποτε για τη γαλλική εταιρεία χαρτοφυλακίου.
«Η Ρωσία αντιπροσωπεύει το 7% των συνολικών εσόδων του ομίλου Auchan, αλλά είναι πάνω από 20% για τη Leroy Merlin», επισημαίνει η ίδια πηγή.
«Και, πάνω απ’ όλα, η Leroy-Merlin είναι μια «αγελάδα μετρητών».
Το μισό περιθώριο κέρδους που καταγράφει ολόκληρος ο όμιλος – 2 δισεκατομμύρια ευρώ – βρίσκεται στους ρωσικούς λογαριασμούς του.
Είναι αδύνατο να τα μεταφέρει.
Επομένως, ο όμιλος κινδυνεύει να τα χάσει, προβλέπει μια άλλη πηγή κοντά στις ρωσικές δραστηριότητες της οικογένειας Mulliez.
«Η διοίκηση της Leroy-Merlin, με τη στρατηγική της για μια ψεύτικη απόσυρση από τη χώρα, ήλπιζε να κρατήσει αυτά τα χρήματα μέχρι, μετά τον πόλεμο, να μπορέσει να τα χρησιμοποιήσει για να επαναλάβει τις συνήθεις δραστηριότητές της στη Ρωσία. Αυτό το σχέδιο απέτυχε».
Παρά τα προειδοποιητικά σημάδια, οι Auchan, Leroy-Merlin, FM Logistic και Nestlé αιφνιδιάστηκαν. Για να αποφύγει το ίδιο χειρότερο σενάριο, η Metro φέρεται να ανέλαβε την πρωτοβουλία.
«Η ίδια η γερμανική εταιρεία ζήτησε από το Κρεμλίνο να την θέσει υπό “προσωρινή διαχείριση” με την ελπίδα να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο», αναφέρει μια άλλη πηγή κοντά στους επιχειρηματικούς κύκλους της Μόσχας. « Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Metro συναντήθηκε με τον οικονομικό σύμβουλο του Πούτιν για τον σκοπό αυτό. Είναι επικίνδυνο. Αλλά υπάρχει πάντα μια πιθανή φιλική λύση: μια πώληση με ευνοϊκότερους όρους. Το σημείο τριβής είναι οι παραχωρήσεις που απαιτεί το Κρεμλίνο σε αντάλλαγμα».
Για την Globus, έναν άλλο γερμανικό όμιλο λιανικής πώλησης που δραστηριοποιείται στη Ρωσία, το Κρεμλίνο επέλεξε μια φαινομενικά πιο διακριτική λύση: τοποθέτησε τον πρώην Γερμανό Καγκελάριο Γκέρχαρντ Σρέντερ, 82 ετών, ο οποίος επικρίθηκε έντονα για τους δεσμούς του με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, στο εποπτικό συμβούλιο της Hyperglobus, της ρωσικής αλυσίδας σούπερ μάρκετ που ανήκε προηγουμένως στην Globus.
Το καθήκον του θα είναι να «επιβλέπει τη στρατηγική ανάπτυξη» αυτής της αλυσίδας, η οποία διαχωρίστηκε από την εταιρεία χαρτοφυλακίου Globus το 2025 για να γίνει ανεξάρτητη οντότητα, αλλά τα καταστήματά της στη Ρωσία, de facto, συνεχίζουν να χρησιμοποιούν το εμπορικό σήμα Globus.
Οι «σημαντικοί δεσμοί»
«Ακριβώς σε περιόδους κρίσης οι δεσμοί μας είναι ιδιαίτερα σημαντικοί: μας επιτρέπουν να ακούμε ο ένας τον άλλον και να βρίσκουμε δρόμους προς το μέλλον», υποστήριξε ο πρώην καγκελάριος.
«Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ είναι ένας από τους καλύτερους και έχει το θάρρος να υπερασπιστεί τη θέση του», δήλωσε με ενθουσιασμό ο Βλαντίμιρ Πούτιν , ο οποίος, τον Μάιο, είχε προτείνει στην Ευρώπη να τον επιλέξει ως μεσολαβητή για την επίλυση της σύγκρουσης στην Ουκρανία. Μια επιλογή που απορρίφθηκε γρήγορα από τις 27 χώρες της ΕΕ.
Προς το παρόν, επίσημα, οι κατασχεμένες εταιρείες υποβάλλονται σε ελέγχους. Ένας τρόπος για να κερδηθεί χρόνος.
Έχουν διοριστεί νέοι διευθύνοντες σύμβουλοι και οι προηγούμενοι διατηρήθηκαν ως «σύμβουλοι».
Η εταιρεία που διαχειρίζεται την «προσωρινή» διοίκηση είναι η LEV Management, μια άγνωστη οντότητα που ελέγχεται από τον Andrei Krayushkin, πρώην αξιωματούχο του Υπουργείου Εσωτερικών χωρίς διοικητική εμπειρία.
«Τα δυτικά περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν υπό αυτόν τον προσωρινό έλεγχο. Στη συνέχεια, οι φίλοι του Κρεμλίνου θα βγουν από τον πάγο», προειδοποιεί μια πηγή κοντά σε ό,τι έχει απομείνει από τη γαλλική επιχειρηματική κοινότητα στη Μόσχα.
Μεταξύ των ονομάτων που κυκλοφορούν είναι αυτά των:
- Αλεξάντρ Βινοκούροφ, γαμπρού του υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, του οποίου η επενδυτική εταιρεία Marathon διαχειρίζεται ήδη ρωσικές αλυσίδες διανομής
- Ολιγάρχη Σουλεϊμάν Κερίμοφ και των συνεργατών του, επίσημων ή ανεπίσημων, που συνδέονται με την Wildberries, τον ρωσικό γίγαντα του διαδικτυακού λιανικού εμπορίου, του οποίου οι αποθήκες έχουν γίνει στόχος ουκρανικών drones από αυτό το καλοκαίρι
- Γκοντ Νισάνοφ και του ισχυρού συνεργάτη του Ιλχάμ Ραχίμοφ, πρώην συμμαθητή του Βλαντιμίρ Πούτιν στο πανεπιστήμιο, με παρουσία στον χώρο των ακινήτων, μεταξύ άλλων,
- ή του νυν αντιπροέδρου της κυβέρνησης Ντμίτρι Πατρούσεφ, γιου του Νικολάι Πατρούσεφ, στενού συνεργάτη του προέδρου από τα χρόνια που ήταν μαζί στην KGB και τώρα «συμβούλου» στο Κρεμλίνο.
«Αφού άρπαξαν δυτικά περιουσιακά στοιχεία σχεδόν χωρίς αντίτιμο, οι αγοραστές θα πρέπει να ευχαριστήσουν το Κρεμλίνο», συνόψισε μια άλλη πηγή στη Μόσχα. «Αυτές οι επιχειρήσεις δημιουργούν ένα νέο στρώμα μίνι-ολιγαρχών. Ανάλογα με το τι θα κάνουν, θα είναι οι πιστοί του Πούτιν…».
Υπενθυμίζεται ότι η ΕΕ έχει «παγώσει» ρωσικά κεφάλαια 210 δισ. ευρώ.
