Οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες του κόσμου, δεν εγκαταλείπουν τη Μέση Ανατολή εξαιτίας του πολέμου. Αντίθετα, βλέπουν πίσω από την καταστροφή και την ενεργειακή αναστάτωση μια ευκαιρία για να αποκτήσουν μεγαλύτερη πρόσβαση στα τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου της περιοχής — και ιδιαίτερα σε εκείνα που μπορούν να παραχθούν με πολύ χαμηλό κόστος.
Στελέχη των Shell, BP, TotalEnergies, ConocoPhillips και Chevron δήλωσαν τις τελευταίες ημέρες ότι εξακολουθούν να ενδιαφέρονται για νέες επενδύσεις στη Μέση Ανατολή. Το μήνυμα που εκπέμπουν είναι ότι, παρά τους γεωπολιτικούς κινδύνους, τα οικονομικά πλεονεκτήματα της περιοχής παραμένουν πολύ ισχυρά. Η κινητικότητα αναμένεται να συνεχιστεί και στο Ριάντ, όπου οι επικεφαλής μεγάλων πετρελαϊκών ομίλων θα συναντηθούν με την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, σημειώνουν οι Financial Times.
Η TotalEnergies εμφανίζεται ιδιαίτερα επιθετική. Ο διευθύνων σύμβουλός της, Πατρίκ Πουγιάν, δήλωσε ότι η εταιρεία θέλει να επενδύσει «περισσότερο από ποτέ» σε χώρες της περιοχής, ακόμη και αν αυτό απαιτήσει την κατασκευή νέων αγωγών για την παράκαμψη των προβληματικών θαλάσσιων διαδρομών.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία εξακολουθεί να εξαρτάται μεγάλο μέρος των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο πόλεμος έχει καταστήσει τη μεταφορά μέσω του στενού ακριβότερη και πιο επικίνδυνη, ωθώντας τις πετρελαϊκές εταιρείες και τις κυβερνήσεις να εξετάσουν εναλλακτικές διαδρομές. Η TotalEnergies έχει εκφράσει ενδιαφέρον για αγωγούς που θα συνδέουν το Ιράκ με τη Συρία, αλλά και για την ενίσχυση των υποδομών προς την Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ώστε μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου να μπορούν να φθάνουν στην αγορά χωρίς να περνούν από τον Ορμούζ.
Το ενδιαφέρον των πετρελαϊκών για ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία
Το ενδιαφέρον των πετρελαϊκών κολοσσών έχει ιδιαίτερη σημασία για τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που διαθέτουν μερικά από τα μεγαλύτερα και φθηνότερα στην παραγωγή κοιτάσματα παγκοσμίως. Οι δύο χώρες διατηρούν εδώ και δεκαετίες αυστηρό έλεγχο των σημαντικότερων κοιτασμάτων τους μέσω των κρατικών πετρελαϊκών εταιρειών τους, περιορίζοντας τον ρόλο των ξένων ομίλων.
Η σημερινή συγκυρία, ωστόσο, ενδέχεται να αλλάξει τους όρους του παιχνιδιού. Η ανάγκη για μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια, νέες υποδομές και εναλλακτικές οδούς εξαγωγής δημιουργεί περιθώριο για νέες συνεργασίες. Ο επικεφαλής στρατηγικής της Saudi Aramco, Ασράφ Αλ Γκαζάουι, υπογράμμισε ότι η Μέση Ανατολή διαθέτει περίπου το 50% των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου, ενώ η περιοχή έχει τη μεγαλύτερη πλεονάζουσα παραγωγική δυναμικότητα και από τα χαμηλότερα κόστη παραγωγής.
Η Shell και η BP διατηρούν επίσης τη στρατηγική τους παρουσία στην περιοχή. Η επικεφαλής της BP, Μεγκ Ο’Νιλ, τόνισε ότι η ιστορία της εταιρείας είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Μέση Ανατολή, ενώ η Shell υποστηρίζει ότι τα υψηλής ποιότητας κοιτάσματα της περιοχής θα εξακολουθήσουν να έχουν πρόσβαση στις διεθνείς αγορές, παρά τις σημερινές αναταράξεις.
Πιο άμεσες ευκαιρίες εμφανίζονται στο Ιράκ. Η ConocoPhillips έχει προχωρήσει σε συνεργασία με την BP για τα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Κιρκούκ, ενώ η Chevron διαπραγματεύεται την είσοδό της σε μεγάλα κοιτάσματα, μεταξύ των οποίων το West Qurna. Ο διευθύνων σύμβουλος της Chevron, Μάικ Γουίρθ, δήλωσε στους FT ότι τα οικονομικά δεδομένα για επενδύσεις στο Ιράκ είναι πλέον πιο ελκυστικά, αν και αναγνώρισε ότι οι κίνδυνοι παραμένουν υψηλοί.
Αλλαγή νοοτροπίας στις τοπικές κυβερνήσεις
Το στοιχείο που αλλάζει σταδιακά είναι και η στάση των κυβερνήσεων της περιοχής. Μετά από χρόνια κατά τα οποία οι διεθνείς πετρελαϊκές εταιρείες αντιμετώπιζαν δύσκολους όρους, οι χώρες παραγωγής φαίνεται να αναγνωρίζουν ότι χρειάζονται περισσότερα ξένα κεφάλαια και τεχνογνωσία. Ο Ράιαν Λανς της ConocoPhillips σημείωσε, μιλώντας στους FT, ότι οι νέες συμφωνίες πρέπει να αντανακλούν τους γεωπολιτικούς κινδύνους, ώστε οι επενδύσεις να παραμένουν οικονομικά ελκυστικές.
Παράλληλα, ο πόλεμος έχει κάνει πιο επείγουσα την ανάγκη για ενεργειακή ανθεκτικότητα. Η Saudi Aramco προειδοποιεί ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου έχουν περιοριστεί σημαντικά και ότι μπορεί να χρειαστούν έως και δύο χρόνια για να αποκατασταθούν πλήρως. Η εταιρεία εξετάζει επίσης πρόσθετες εξαγωγικές διαδρομές και αποθηκευτικούς χώρους στο εξωτερικό.
Έτσι, η κρίση δεν απομακρύνει απαραίτητα τις πετρελαϊκές από τη Μέση Ανατολή. Αντίθετα, τις ωθεί να επενδύσουν σε νέα κοιτάσματα, αγωγούς, λιμάνια και εναλλακτικές διαδρομές. Το μεγάλο στοίχημα είναι πλέον να συνδυαστούν τα τεράστια και φθηνά αποθέματα της περιοχής με υποδομές που θα επιτρέπουν την ασφαλή μεταφορά τους στις διεθνείς αγορές.
Για τις Big Oil, η λογική είναι απλή: ο γεωπολιτικός κίνδυνος αυξάνεται, αλλά μαζί του αυξάνεται και η αξία των αποθεμάτων που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή. Όπως το έθεσε χαρακτηριστικά ο επικεφαλής της Chevron, «οι κίνδυνοι παραμένουν πραγματικοί, αλλά οι αποδόσεις ακολουθούν το ρίσκο».
