Big Oil: Ο Τραμπ λέει ότι τα κέρδη τους είναι υπερβολικά

Μπροστά σε μια πρωτόγνωρη οικονομική ευκαιρία βρέθηκαν το δεύτερο τρίμηνο του 2026 οι μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες του κόσμου, οι αποκαλούμενες και Big Oil, καθώς η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, στον απόηχο της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, εκτόξευσε τα κέρδη και τις ταμειακές τους ροές. Οι πέντε μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου —Exxon Mobil, Chevron, BP, Shell και TotalEnergies— εμφάνισαν συνολικά κέρδη περίπου 48 δισ. δολαρίων στο διάστημα Απριλίου-Ιουνίου, ενώ η παραγωγή μετρητών πλησίασε τα 90 δισ. δολάρια, επίπεδο-ρεκόρ και υψηλότερο ακόμη και από την περίοδο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι τι θα κάνουν οι πετρελαϊκοί κολοσσοί με αυτό το τεράστιο πλεόνασμα ρευστότητας. Θα το επιστρέψουν στους μετόχους μέσω μερισμάτων και επαναγορών μετοχών, θα μειώσουν τον δανεισμό τους ή θα επενδύσουν σε νέα παραγωγή και στην ενεργειακή μετάβαση; Η απάντηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι εταιρείες βρίσκονται ταυτόχρονα αντιμέτωπες με αυξανόμενες πολιτικές πιέσεις και απαιτήσεις για χαμηλότερες τιμές στα καύσιμα, σημειώνει το CNBC.

Παρά τα τεράστια κέρδη, οι εταιρείες δεν φαίνεται να έχουν επιστρέψει όλο το έκτακτο όφελος στους μετόχους ούτε να έχουν αυξήσει θεαματικά τις επενδύσεις τους. Αντίθετα, σημαντικό μέρος των χρημάτων κατευθύνθηκε στην ενίσχυση των ταμειακών διαθεσίμων και στη μείωση του χρέους. Τα διαθέσιμα των πέντε supermajors αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 17 δισ. δολάρια μέσα σε ένα μόνο τρίμηνο, προκαλώντας τη μήνη περιβαλλοντικών οργανισμών αλλά και του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Τραμπ, μάλιστα, έχει πρόσφατα καλέσει για πρόσθετο φόρο στα υπερκέρδη των Big Oil.

Για τον Κλαρκ Γουίλιαμς-Ντέρι, αναλυτή ενεργειακών οικονομικών στο IEEFA, η εξέλιξη αυτή αποκαλύπτει ένα παράδοξο: οι εταιρείες επωφελήθηκαν από την εκτίναξη των τιμών, αλλά δεν αύξησαν αντίστοιχα τις δαπάνες τους για περισσότερη παραγωγή. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι πετρελαϊκοί όμιλοι χρειάζονται περιοδικά τέτοιες εκρήξεις τιμών, όπως εκείνες που προκάλεσαν οι κρίσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή, προκειμένου να ενισχύσουν τους ισολογισμούς τους μετά από περιόδους χαμηλών τιμών.

Οι ίδιες οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι επικεντρώνονται σε τομείς που μπορούν να ελέγξουν. Η BP δίνει έμφαση στην αξιοπιστία των εγκαταστάσεων παραγωγής και διύλισης και προσαρμόζει τη λειτουργία των διυλιστηρίων της ώστε να αυξήσει την προσφορά προϊόντων με υψηλή ζήτηση, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών. Η Shell, από την πλευρά της, θεωρεί τη μεταβλητότητα των αγορών πλέον «τη νέα κανονικότητα», αναγνωρίζοντας ότι οι υψηλότερες τιμές εμπορευμάτων ενίσχυσαν σημαντικά τα αποτελέσματά της.

Πώς οι Big Oil αξιοποιούν τα αναπάντεχα κέρδη

Η αξιοποίηση των κερδών διαφέρει πάντως από εταιρεία σε εταιρεία. Η BP βρίσκεται σε φάση μείωσης του χρέους, ενώ η Shell έχει ακολουθήσει πιο επιθετική στρατηγική εξαγορών, μεταξύ άλλων με την αγορά της καναδικής ARC Resources έναντι 16,4 δισ. δολαρίων. Παράλληλα, οι πετρελαϊκοί όμιλοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε μεγάλες επενδύσεις σε νέα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς δεν θεωρούν δεδομένο ότι η σημερινή κερδοφορία θα διαρκέσει.

Και αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Μια ενδεχόμενη αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει τις τιμές, ενώ οι εταιρείες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο νέων φόρων στα έκτακτα κέρδη και εντονότερων πιέσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ήδη περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν την επιβολή windfall tax, υποστηρίζοντας ότι τα έκτακτα κέρδη πρέπει να χρηματοδοτήσουν υποδομές ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή. Η Πορτογαλία, μάλιστα, ενέκρινε πρόσφατα ειδικό φόρο στα υπερκέρδη πετρελαϊκών και διυλιστηρίων για το 2026.

Η αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία αντιδρά, υποστηρίζοντας ότι ένας τέτοιος φόρος θα λειτουργούσε τελικά εις βάρος των καταναλωτών. Το American Petroleum Institute υποστηρίζει ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες πρέπει να αξιολογούνται σε βάθος δεκαετιών και όχι βάσει ενός ή δύο τριμήνων, προειδοποιώντας ότι η φορολόγηση των έκτακτων κερδών θα μπορούσε να αποθαρρύνει τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις σε παραγωγή, υποδομές και ενεργειακή ασφάλεια.

Έτσι, η πρωτοφανής κερδοφορία των Big Oil μετατρέπεται σε ένα δύσκολο στρατηγικό δίλημμα: να ανταμείψει τους μετόχους, να θωρακίσει τους ισολογισμούς του ή να επενδύσει για την επόμενη ενεργειακή εποχή — χωρίς να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη πολιτική αντίδραση;