Εσχάτως, το κυρίαρχο οικονομικό αφήγημα των Βρυξελλών έναντι της Κίνας, που παραπέμπει σε κανονική «ειβολή», τροφοδοτήθηκε από την είδηση ότι το έλλειμμα στο εμπορικό ισοζύγιο αγαθών της ΕΕ με το Πεκίνο έχει φτάσει στο δυσθεώρητο, 1 δισεκατομμύριο ευρώ την ημέρα.
Είναι γεγονός, ότι η ροή ανταγωνιστικών κινεζικών εξαγωγών στην Ευρώπη συνεχίζει να τροφοδοτεί φόβους για το οικονομικό μέλλον της ηπείρου.
Η Ένωση αντέδρασε αναπτύσσοντας ένα προστατευτικό οπλοστάσιο, από δασμούς έως απαιτήσεις τοπικού περιεχομένου.
Την περασμένη εβδομάδα, η Γαλλία και η Γερμανία πίεσαν τις Βρυξέλλες να υιοθετήσουν εξουσίες που θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση χωρών στην ενιαία αγορά.
Δεν είναι αυτό που φαίνεται
Ωστόσο, λένε οι Financial Times, το κυρίαρχο αφήγημα περί φθηνών κινεζικών προϊόντων που κατακλύζουν την Ευρώπη και οδηγούν σε εκτεταμένη βιομηχανική παρακμή χρειάζεται διευκρίνιση, αφού, δεν πρόκειται ακριβώς γι’ αυτό που φαίνεται.
Πρώτον, λέει η εφημερίδα, η επίδραση του «σοκ της Κίνας» στην Ευρώπη είναι πιο συγκεντρωμένη από ό,τι θεωρείται ευρέως.
Έτσι, το 2025, σχεδόν τα δύο τρίτα των αγαθών που εισήχθησαν στην ΕΕ από την Κίνα εμπίπτουν σε μόλις πέντε κατηγορίες προϊόντων, όπως μηχανήματα, χημικά και αυτοκίνητα.
Η παραγωγή της ζώνης του ευρώ σε αυτούς τους τομείς έχει συρρικνωθεί από το 2015, όταν το Πεκίνο ξεκίνησε τη βιομηχανική πολιτική «Made in China 2025».
Ωστόσο, η παραγωγκή δραστηριότητα έχει αυξηθεί σε βιομηχανίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, συμπεριλαμβανομένων των φαρμακευτικών προϊόντων και των εξειδικευμένων ηλεκτρονικών ειδών.
Ως αποτέλεσμα, σε ολόκληρη την ευρωζώνη, η μεταποιητική παραγωγή, η ακαθάριστη πραγματική προστιθέμενη αξία και η απασχόληση έχουν αυξηθεί κατακόρυφα την τελευταία δεκαετία.
Δεύτερον, πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επωφελούνται από τις κινεζικές εισαγωγές.
Τα φθηνά κινεζικά εξαρτήματα ανταγωνίζονται τις ευρωπαϊκές προμήθειες, αλλά και το χαμηλότερο κόστος παραγωγής για τις προηγμένες μεταποιητικές εταιρείες της ηπείρου.
Έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας συνδέει τους τομείς της ΕΕ με την αυξημένη έκθεση σε εισαγωγές κινεζικών ενδιάμεσων αγαθών μεταξύ 2000 και 2022, με μια αύξηση 0,6 ποσοστιαίων μονάδων στην ετήσια αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής.
Τέλος, ενώ το Πεκίνο μεταβαίνει γρήγορα σε πιο εξελιγμένη παραγωγή τελικών αγαθών, η Ευρώπη παρέμεινε ανταγωνιστική.
Δεν τεκμηρώνεται εικόνα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παρακμής
Η ανάλυση του Simon Evenett, καθηγητή στο IMD Business School, διαπιστώνει ότι η επεκτεινόμενη παγκόσμια βιομηχανική παρουσία της Κίνας από το 2015 έχει οδηγήσει σε συγκρίσιμη αύξηση του ανταγωνισμού στις αγορές τρίτων χωρών μόνο για έναν μικρό αριθμό από τα 500 κορυφαία εξαγωγικά προϊόντα μεταποίησης της ΕΕ.
Τα τελευταία χρόνια, υπάρχει ιδιαίτερα έντονη ζήτηση για την τεχνογνωσία της ηπείρου στην κατασκευή υψηλής ακρίβειας, από τις μηχανές λιθογραφίας της ASML, οι οποίες βοηθούν στην εκτύπωση των κυκλωμάτων μέσα σε προηγμένα τσιπ, έως τους φακούς και τους καθρέφτες Zeiss, που χρησιμοποιούνται για την εστίαση του φωτός σε αυτά.
Γενικότερα, μια πρόσφατη μελέτη της Ομάδας Εργασίας Γεωστρατηγικής Ευρώπης εντόπισε 41 κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού στις οποίες η Κίνα εξαρτάται από την ΕΕ για περισσότερο από το 80% των εισαγωγών.
Αυτές περιλαμβάνουν ιατρικά εφόδια και εξειδικευμένα μηχανήματα.
Η εικόνα, λοιπόν, δεν είναι μια εικόνα αδιάκοπης βιομηχανικής παρακμής.
Η Ευρώπη αντέχει σε σημαντικούς τομείς, οι βιομηχανίες της προσαρμόζονται και διατηρεί σημαντικά πλεονεκτήματα. Τα φθηνά κινεζικά προϊόντα, που υποστηρίζονται εν μέρει από γενναιόδωρες κρατικές επιδοτήσεις και ένα υποτιμημένο νόμισμα, θέτουν πραγματικούς κινδύνους.
Τι δείχνει η ιστορία
Απαιτούνται βαθμονομημένες άμυνες για την αντιμετώπιση του αθέμιτου ανταγωνισμού, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας της αλυσίδας εφοδιασμού και τη διατήρηση των δυνατοτήτων σε κρίσιμους κλάδους.
Αλλά η θεώρηση του σοκ της Κίνας κυρίως ως απειλής περιορίζει τις φιλοδοξίες της Ευρώπης. Καταρχάς, η ανάπτυξη των βιομηχανιών υψηλότερης προστιθέμενης αξίας της Ευρώπης δείχνει ότι ο κινεζικός ανταγωνισμός μπορεί να προκαλέσει δημιουργική καταστροφή.
Καθώς οι φθηνές εισαγωγές υποτιμούν τους παραδοσιακούς παραγωγούς και παρέχουν χαμηλού κόστους εισροές, η εργασία και το κεφάλαιο έχουν στραφεί προς πιο παραγωγικές βιομηχανίες.
Πράγματι, τη δεκαετία του 1970, καθώς οι Ιάπωνες παραγωγοί πλήττουν τους Γερμανούς κατασκευαστές φωτογραφικών μηχανών, οι «επιζώντες» στράφηκαν σε οπτικά υψηλής τεχνολογίας, τα οποία είναι πλέον ζωτικής σημασίας για την άνθηση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Με παρόμοιο τρόπο, αυτοκινητοβιομηχανίες όπως η BMW επανεστιάζουν σε premium σειρές.
Γενικότερα σε όλη τη Γερμανία, η κατάρρευση των εργοστασίων δίνει τη θέση της σε μια εκκολαπτόμενη αύξηση των νεοσύστατων επιχειρήσεων με επίκεντρο την τεχνολογία.
Τι πρέπει να γίνει
Η ΕΕ μπορεί να μετατρέψει αυτή την αναστάτωση σε ένα διαρκές πλεονέκτημα. Αλλά δεν κάνει αρκετά για να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν και να επεκταθούν, αφήνοντάς τες ακόμη πιο ευάλωτες στην άνοδο της Κίνας στην αλυσίδα αξίας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, πρέπει να εμβαθύνει τις κεφαλαιαγορές της, να άρει τα εμπόδια εντός της ενιαίας αγοράς, να ενισχύσει τον ενεργειακό εφοδιασμό και να επικεντρωθεί στην προστασία των εργαζομένων και όχι των θέσεων εργασίας μέσω της επανεκπαίδευσης και κάνοντας τις αγορές εργασίας πιο ευέλικτες.
Πολλά από αυτά περιγράφηκαν στην έκθεση ανταγωνιστικότητας του πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, αλλά μόνο το 15,7% των 383 συστάσεών της είχε εφαρμοστεί πλήρως μέχρι τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους.
Οι ίδιες μεταρρυθμίσεις θα ενίσχυαν επίσης τις υπάρχουσες βιομηχανικές ειδικότητες της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγών από τις οποίες εξαρτάται η Κίνα.
Σε συνδυασμό με νέες εμπορικές συμφωνίες με ομοϊδεάτες εταίρους, οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν στη συνέχεια να μετατρέψουν τα εμπορικά τους πλεονεκτήματα σε μεγαλύτερη γεωπολιτική επιρροή έναντι του Πεκίνου.
«Στην Ευρώπη, το εκκρεμές έχει πλέον μετατοπιστεί από το να παραβλέπει τα πλεονεκτήματα της Κίνας στο να είναι εμμονική με αυτά», λέει ο Έβενετ. Ο κίνδυνος είναι ότι, ανησυχώντας για το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα της Κίνας, η ήπειρος παραμελεί να αναπτύξει το δικό της.
