ΟΟΣΑ: Οι ανισότητες και το εκπαιδευτικό χάσμα

Όσοι χρειάζονται μια δεύτερη ευκαιρία στην εκπαίδευση φαίνεται να έχουν τις μικρότερες πιθανότητες να την αποκτήσουν, δείχνουν τα στοιχεία του ΟΟΣΑ για την πρόσβαση στη μάθηση.

Το χάσμα πρόσβασης στη μάθηση θέτει υπό αμφισβήτηση τα σχέδια της ΕΕ για την επανεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού της

Καθώς οι ενήλικοι με περιορισμένες δεξιότητες – όπως χαμηλές επιδόσεις ανάγνωσης – συμμετέχουν πολύ πιο αραιά σε προγράμματα κατάρτισης σε σύγκριση με όσους έχουν υψηλό γραμματισμό, δημιουργείται ένα εκπαιδευτικό χάσμα που θέτει υπό αμφισβήτηση τα σχέδια της Ευρώπης για την επανεκπαίδευση του εργατικού δυναμικού της.

Το ζήτημα αυτό βρέθηκε στο τραπέζι των συζητήσεων των υπουργών Παιδείας της ΕΕ κατά τη διάρκεια της διήμερης άτυπης συνάντησης στο Δουβλίνο, πριν από το επίσημο Συμβούλιο Εκπαίδευσης του Νοεμβρίου. Ανοίγοντας τη συνεδρίαση της Παρασκευής, ο υπουργός της Ιρλανδίας, Τζέιμς Λόουλες, υπογράμμισε την ανάγκη διασφάλισης της ισότιμης πρόσβασης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση για την απόκτηση βασικών δεξιοτήτων.

Η δυσκολία είναι ήδη ορατή στους μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Στην ανάλυση της Κομισιόν για την PISA 2025, το 33,9% των μαθητών στην ΕΕ έχει χαμηλές επιδόσεις στα μαθηματικά, το 31,3% στην ανάγνωση και το 25,9% στις φυσικές επιστήμες, με την Ένωση να απομακρύνεται από τον στόχο του 2030 για λιγότερο από 15% σε κάθε τομέα. Επίσης, σύμφωνα με την Κομισιόν, το 43% των 13χρονων και 14χρονων υπολείπεται στις βασικές ψηφιακές δεξιότητες.

Το να μεγαλώνουν με συνδεδεμένες συσκευές δεν εξοπλίζει αυτομάτως τα παιδιά ώστε να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά την τεχνολογία. Το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ για τις Βασικές Δεξιότητες, που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2025, επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτές τις αδυναμίες. Όπως τόνισε ο ιρλανδός υπουργός, σημαντική είναι όχι μόνο η συμμετοχή αλλά και η διατήρηση των ενηλίκων στην εκπαίδευση.

Όπως σημειώνει το EUPerspectives, η εγγραφή σε ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Οι συμμετέχοντες πρέπει να είναι σε θέση να συνεχίσουν παράλληλα με τις εργασιακές και οικογενειακές τους υποχρεώσεις, ιδίως όταν επιστρέφουν στην εκπαίδευση έπειτα από μακρά απουσία.

ΟΟΣΑ: Η έρευνα για τις δεξιότητες των ενηλίκων

Το εκπαιδευτικό χάσμα αφορά τόσο τα επίπεδα εκπαίδευσης όσο και τα επίπεδα δεξιοτήτων. Στο σύνολο των χωρών του ΟΟΣΑ, μόλις το 26% των ενηλίκων 25 – 65 ετών με χαμηλό επίπεδο γραμματισμού (μέχρι επίπεδο 1) συμμετείχε σε τυπική ή μη τυπική εκπαίδευση και κατάρτιση μέσα στους τελευταίους δώδεκα μήνες, σε σύγκριση με το 70% όσων διέθεταν υψηλό επίπεδο γραμματισμού (επίπεδο 4 και άνω).

Όσοι διαθέτουν πιο περιορισμένες δεξιότητες κινδυνεύουν να μείνουν ακόμα πιο πίσω, καθώς οι ευκαιρίες μάθησης απευθύνονται δυσανάλογα σε άτομα που είναι ήδη καλύτερα προετοιμασμένα να τις αξιοποιήσουν.

Η έρευνα του ΟΟΣΑ για τις δεξιότητες των ενηλίκων, που διεξήχθη το 2023 και δημοσιεύτηκε το 2024, έδειξε ότι το 26% των ενηλίκων στις συμμετέχουσες χώρες και οικονομίες του Οργανισμού είχε χαμηλό επίπεδο γραμματισμού και το 25% είχε χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων στην αριθμητική.

«Όλοι έχουμε αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που μας έρχονται, όπως η ψηφιοποίηση, οι μεταβαλλόμενες δεξιότητες και τα μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα», δήλωσε ο Λόουλες περιγράφοντας τα σεμινάρια ως μια ευκαιρία να συγκριθεί ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίθηκαν τα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης ενηλίκων.

Η πρόσβαση εξαρτάται τόσο από τις πρακτικές συνθήκες όσο και από την εκπαιδευτική ικανότητα. Ο ΟΟΣΑ προσδιορίζει τις επαγγελματικές υποχρεώσεις, τις οικογενειακές ευθύνες και το κόστος ως σημαντικά εμπόδια στην κατάρτιση. Ένα μάθημα δεν μπορεί να βοηθήσει κάποιον που δεν έχει την οικονομική δυνατότητα ή δεν μπορεί να βρει χρόνο για να το παρακολουθήσει. Σύμφωνα με τον Οργανισμό, οι μισοί ενήλικοι κατά μέσο όρο ούτε συμμετείχαν ούτε ήθελαν να συμμετάσχουν σε μάθηση τον τελευταίο χρόνο, ενώ στις χώρες όπου η συμμετοχή μειώνεται είναι πιθανότερο να έχει μειωθεί και ο γραμματισμός,

Ανάμεσα στις 31 χώρες που συμμετείχαν στην έρευνα του 2023, οι ενήλικες στη Φινλανδία πέτυχαν τις υψηλότερες βαθμολογίες στον γραμματισμό (296 μονάδες) και στην αριθμητική (294 μονάδες), καθώς και στην επίλυση προβλημάτων (276 μονάδες, όσες συγκέντρωσε και η Ιαπωνία). Επίσης, κατά μέσο όρο, οι ενήλικοι 55 – 65 ετών παρουσιάζουν χαμηλότερη επάρκεια από τους νεώτερους ενήλικες σε όλους τους τομείς που αξιολογήθηκαν. Τα καλύτερα αποτελέσματα σημειώθηκαν από την κατηγορία 25 – 34 ετών, ακολουθούμενη από τις ηλικίες 16 – 24 ετών.

Οι ενήλικοι που γεννήθηκαν στη χώρα που διαμένουν, με γονείς που γεννήθηκαν επίσης σε αυτή τη χώρα, παρουσίασαν πολύ υψηλότερη επάρκεια σε όλους τους τομείς σε σύγκριση με τους ενηλίκους που γεννήθηκαν στο εξωτερικό από γονείς που γεννήθηκαν επίσης στο εξωτερικό (διαφορές 44 μονάδων στον γραμματισμό, 38 μονάδων στην αριθμητική και 32 μονάδων στην προσαρμοστική επίλυση προβλημάτων).

Μεγάλο μέρος αυτών των διαφορών εξηγείται από τα διαφορετικά κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά των δύο αυτών ομάδων. Όσοι μεγάλωσαν σε ευνοϊκές κοινωνικοοικονομικές συνθήκες επέδειξαν μεγαλύτερη επάρκεια σε όλους τους τομείς δεξιοτήτων.

Το να έχει κανείς τουλάχιστον έναν γονέα με τριτοβάθμια εκπαίδευση συνδέεται με πλεονέκτημα 50 μονάδων στον γραμματισμό, 49 μονάδων στην αριθμητική και 42 μονάδων στην προσαρμοστική επίλυση προβλημάτων, σε σύγκριση με ενήλικες των οποίων κανένας γονέας δεν έχει ολοκληρώσει την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Σε κάθε περίπτωση το εκπαιδευτικό χάσμα μεταξύ των ενηλίκων με υψηλές και χαμηλές δεξιότητες δεν κλείνει με περισσότερα μαθήματα επανεκπαίδευσης, αν και αυτά μπορεί να διευρύνουν την προσφορά ευκαιριών για όσους μένουν πίσω. Μαζί με την προσφορά των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, απαιτείται προσιτή πρόσβαση στη μάθηση, χρόνος και υποστήριξη για την ολοκλήρωση του εργαστηρίου ή του σεμιναρίου. Διαφορετικά, η προσπάθεια της Ευρώπης να επανεκπαιδεύσει το εργατικό δυναμικό της κινδυνεύει να δώσει το μεγαλύτερο πλεονέκτημα σε όσους το έχουν ήδη.

Πηγή: in.gr