Οι πλουσιότεροι άνθρωποι του κόσμου δεν επωφελούνται μόνο από τις ρυπογόνες αιτίες της κλιματικής κατάρρευσης, αλλά και εκμεταλλεύονται όλο και περισσότερο τις καταστροφικές συνέπειές της, σύμφωνα με μελέτη της Oxfam.
Το πλουσιότερο 0,1% του πλανήτη, μια ομάδα 8 εκατομμυρίων ανθρώπων, ευθύνεται για περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ό,τι τα φτωχότερα 3,5 δισεκατομμύρια άτομα συνολικά
Ο διεθνής οργανισμός για την ισότητα διαπίστωσε ότι το πλουσιότερο 0,1% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει επενδύσει σημαντικά στην ετοιμότητα για την αντιμετώπιση καταστροφών, την αποκατάσταση και την ανασυγκρότηση – μια αγορά που προβλέπεται να αυξηθεί από 70 δισ. δολάρια σε 92 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2029.
Αυτό προσφέρει στους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους του πλανήτη ένα «διπλό κέρδος» από την κλιματική κρίση και, το πιο ανησυχητικό, ένα κίνητρο να καθυστερήσουν ή να παρεμποδίσουν τη λήψη μέτρων για την επίλυση του προβλήματος, αναφέρει η ΜΚΟ.
Επιπλέον, επιδεινώνει την παγκόσμια ανισότητα, καθώς όσοι φέρουν τη μικρότερη ευθύνη για την υπερθέρμανση του πλανήτη καταλήγουν να πληρώνουν για λογαριασμό εκείνων που φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη, μέσω των υψηλότερων τιμών των τροφίμων, της επισκευής κατοικιών που έχουν υποστεί ζημιές από ακραία καιρικά φαινόμενα ή της μετεγκατάστασης σε άλλες περιοχές.
Η Τζιν ΜακΛιν, επικεφαλής του τμήματος άσκησης επιρροής της Oxfam, κατηγόρησε τους δισεκατομμυριούχους ότι μετατρέπουν το χάος σε κέρδος. «Οι υπερπλούσιοι επωφελούνται και από τις δύο πλευρές της κρίσης: πρώτον, μέσω της συνεχούς επένδυσης σε ρυπογόνες βιομηχανίες, και δεύτερον, μέσω της επένδυσης στην ακμάζουσα “οικονομία της προσαρμογής” – οι υπηρεσίες ανάκαμψης και ανοικοδόμησης πωλούνται ξανά σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται», δήλωσε.
«Οι πληθυσμοί που συνέβαλαν λιγότερο στην κλιματική κρίση υφίστανται τις χειρότερες συνέπειές της, ενώ εκείνοι που την προκάλεσαν διαθέτουν τα καλύτερα μέσα για να προστατευθούν.»
Το πλουσιότερο 0,1% του πλανήτη, μια ομάδα 8 εκατομμυρίων ανθρώπων, ευθύνεται για περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα από ό,τι τα φτωχότερα 3,5 δισεκατομμύρια άτομα συνολικά, σύμφωνα με την έκθεση. Ως αποτέλεσμα, η ομάδα αυτή φέρεται να έχει συμβάλει 125 φορές περισσότερο από τον μέσο άνθρωπο στα φαινόμενα ακραίας ζέστης.
Αυτό οφείλεται εν μέρει στον τρόπο ζωής. Τα ιδιωτικά αεροσκάφη παγκοσμίως, για παράδειγμα, εκπέμπουν περισσότερο CO₂ σε δύο δευτερόλεπτα από ό,τι εκπέμπει το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού σε ένα ολόκληρο έτος. Ωστόσο, η μεγαλύτερη επίδραση αυτής της ομάδας προέρχεται από τις επενδύσεις της.
Δείκτης «καταστροφής και ανοικοδόμησης» της Oxfam
Ο νέος δείκτης «καταστροφής και ανοικοδόμησης» της Oxfam εντοπίζει 217 εταιρείες που είτε επιδεινώνουν την κλιματική κατάρρευση είτε δραστηριοποιούνται στον τομέα της προσαρμογής σε αυτήν, παρέχοντας συσκευές ψύξης, αντιπλημμυρικά φράγματα, πυροσβεστικό εξοπλισμό, μεταφορές, τρόφιμα, ασφάλειες και δάνεια.
Πέρυσι, οι εταιρείες αυτές πραγματοποίησαν μέσο κέρδος 1,8 δισ. δολάρια ΗΠΑ και κατέβαλαν 1 δισ. δολάρια σε μερίσματα στους μετόχους. Έξι μεγάλες εταιρείες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες παρέχουν συμβουλές σε εύπορους επενδυτές, περιλαμβάνονται στον κατάλογο αυτό με δική τους ιδιότητα και έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές επενδύσεις σε άλλα μέλη του δείκτη. Δύο από τις μεγαλύτερες, η BlackRock και η Vanguard, κατέχουν μετοχές στο 92% των εταιρειών του δείκτη, συνολικής αξίας άνω του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων, σύμφωνα με την Oxfam.
Ομοίως, επισημαίνει ότι οι κρίσεις – που προκαλούνται από ακραία καιρικά φαινόμενα ή πολέμους – τείνουν να ενισχύουν τα κέρδη των μεγάλων εταιρειών εμπορίας τροφίμων, οι οποίες ελέγχονται από δισεκατομμυριούχους, ο πλούτος των οποίων έχει αυξηθεί κατά 120 δισ. δολάρια από το 2020. Όταν η ξηρασία, οι πλημμύρες ή οι καταιγίδες πλήττουν τις καλλιέργειες, οποιαδήποτε επακόλουθη αύξηση στις τιμές των τροφίμων τείνει να ωφελεί δυσανάλογα τις μεγάλες εταιρείες και τους επενδυτές τους, εις βάρος των μικρών παραγωγών και των απλών καταναλωτών, αναφέρει η Oxfam.
Η οργάνωση παραθέτει το παράδειγμα της απότομης αύξησης κατά 231% στις τιμές του κακάου μετά από ακραία καιρικά φαινόμενα στη Δυτική Αφρική το 2024, όταν, όπως αναφέρει, οι ντόπιοι αγρότες δεν είδαν κανένα από τα οφέλη της αύξησης των τιμών!
Ανισότητες
Αυτή η ανισότητα έχει συνέπειες. Οι ετήσιες εκπομπές του πλουσιότερου 1% θα προκαλέσουν 1,9 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους λόγω της ζέστης, σύμφωνα με την Oxfam, με βάση τις εκτιμώμενες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, τη γεωργική παραγωγικότητα και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Περισσότερα από τα τρία τέταρτα αυτών των θανάτων θα συμβούν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, οι οποίες ευθύνονται πολύ λιγότερο για την κρίση, καθώς παράγουν μόνο το 8% των εκπομπών.
Οι πλούσιες χώρες και τα πλούσια άτομα είναι σε κάποιο βαθμό προστατευμένα – τουλάχιστον προς το παρόν – από την κλιματική κρίση, καθώς είναι πιο πιθανό να μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις υψηλότερες τιμές των τροφίμων, τα ανθεκτικά σπίτια, την εκκένωση έκτακτης ανάγκης, την ιδιωτική υγειονομική περίθαλψη και την προσωπική ασφάλεια.
Αυτό τους καθιστά λιγότερο πιθανό να χρησιμοποιήσουν τη σημαντική δύναμη άσκησης πίεσης που διαθέτουν για να υποστηρίξουν τη δράση για το κλίμα, και μπορεί ακόμη και να τους ενθαρρύνει να επιβραδύνουν ή να εμποδίσουν τις μειώσεις των εκπομπών που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον προσωπικό τους πλούτο, αναφέρει η Oxfam. Αντίθετα, ορισμένοι χρησιμοποιούν τις καταστροφές για να προωθήσουν προγράμματα ιδιωτικοποίησης ή να ενθαρρύνουν τις φτωχές χώρες να συνάψουν δάνεια.
Ο Άλεξ Μέιτλαντ, ένας από τους κύριους συντάκτες της μελέτης, δήλωσε ότι οι πλουσιότεροι άνθρωποι δεν είναι απλώς παθητικοί αποδέκτες της κλιματικής κρίσης. «Αυτό είναι σκόπιμο», είπε. «Αν λάβουμε υπόψη την πολιτική επιρροή τους, αυτό αποτελεί αρκετά καταδικαστική απόδειξη ότι είναι σε θέση να ενορχηστρώσουν τα γεγονότα που συμβαίνουν».
Η Oxfam απαιτεί υψηλότερους φόρους για τους πλούσιους, τα ιδιωτικά αεροσκάφη, τις εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και τις εταιρείες που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Η οργάνωση καλεί την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να βελτιώσει τις διεθνείς δεσμεύσεις χρηματοδότησης για το κλίμα, βασίζοντάς τις σε επιχορηγήσεις και όχι σε δάνεια, και να θέσει τέλος στην κερδοσκοπία από τις κλιματικές καταστροφές.
Η Nafkote Dabi, υπεύθυνη πολιτικής για την κλιματική αλλαγή στην Oxfam International, δήλωσε: «Το περίπλοκο στην συζήτηση για την κλιματική αλλαγή είναι ότι όλοι θέλουν να πιστεύουν ότι είναι ένα κοινό πρόβλημα, αλλά δεν είναι. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι πραγματικά εύκολη. Ελέγξτε τους πλουσιότερους, περιορίστε τη δύναμή τους, περιορίστε τις εκπομπές τους και φορολογήστε επίσης τον πλούτο τους».
