Κλιματική κρίση: Ο Ρήνος παύει να θεωρείται αξιόπιστη εμπορική αρτηρία

Η στάθμη των υδάτων στον Ρήνο έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, παρατείνοντας την κρίση στις ποτάμιες μεταφορές που προκάλεσε η παρατεταμένη ξηρασία στην Ευρώπη. Οι επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τον σημαντικότερο εμπορικό ποταμό της ηπείρου αναγκάζονται πλέον να προσαρμοστούν σε μια νέα κλιματική πραγματικότητα, όπου η απρόσκοπτη πρόσβαση στη ναυσιπλοΐα δεν θεωρείται δεδομένη.

Ο Ρήνος αποτελεί βασική αρτηρία για τη σύνδεση του ευρωπαϊκού βιομηχανικού κέντρου με τις διεθνείς αγορές. Κατά μήκος του λειτουργούν μεγάλες εγκαταστάσεις χημικών, χαλυβουργικές μονάδες και διυλιστήρια εταιρειών όπως οι Covestro, BASF, Shell και Bayer.

Σε ορισμένα σημεία, η στάθμη του ποταμού έχει υποχωρήσει στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που άρχισαν να τηρούνται συστηματικές καταγραφές, τη δεκαετία του 1880. Η κατάσταση έχει ήδη αναγκάσει παραγωγούς χημικών να περιορίσουν την παραγωγή τους ή να επικαλεστούν ρήτρες ανωτέρας βίας για ορισμένα προϊόντα.

«Ξαφνικά ο Ρήνος γίνεται πηγή αβεβαιότητας», δήλωσε στο Bloomberg ο Cyril Alias, ερευνητής στο Κέντρο Ανάπτυξης Ναυτικής Τεχνολογίας και Συστημάτων Μεταφορών στο Ντούισμπουργκ. Οι ερευνητές του κέντρου εξετάζουν τον σχεδιασμό πλοίων με μικρότερες προπέλες και πλευρικούς τροχούς, ώστε να μπορούν να κινούνται με μεγαλύτερη ασφάλεια σε ρηχότερα νερά.

Πενταπλάσιο το κόστος μεταφοράς

Η χαμηλή στάθμη αυξάνει το κόστος των μεταφορών, καθώς απαιτούνται περισσότερες φορτηγίδες για τη μετακίνηση των ίδιων ποσοτήτων εμπορευμάτων. Τα ναύλα έχουν πλέον αυξηθεί περίπου πέντε φορές σε σύγκριση με την αρχή του καλοκαιριού.

Εταιρείες όπως η Lanxess και η Shell έχουν μεταφέρει μέρος των φορτίων τους στο σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο. Οι εναλλακτικές λύσεις, ωστόσο, είναι επίσης ακριβές και δεν μπορούν να καλύψουν πλήρως τη δυναμικότητα των ποτάμιων μεταφορών.

Η ευρωπαϊκή χημική βιομηχανία δέχεται ήδη πιέσεις από την ασθενή ζήτηση, το υψηλό ενεργειακό κόστος και τον ανταγωνισμό από παραγωγούς χαμηλότερου κόστους στην Κίνα και άλλες αγορές. Η νέα διαταραχή στις μεταφορές επιβαρύνει περαιτέρω ένα περιβάλλον που παραμένει ιδιαίτερα δύσκολο.

Άνιση προετοιμασία των επιχειρήσεων

Η κρίση ανέδειξε τις διαφορές ανάμεσα στις εταιρείες που επένδυσαν στην ανθεκτικότητα μετά την προηγούμενη μεγάλη περίοδο ξηρασίας του 2018 και σε εκείνες που δεν έλαβαν αντίστοιχα μέτρα.

Μετά το 2018, ορισμένες επιχειρήσεις επένδυσαν σε πλοία ειδικά σχεδιασμένα για τη ναυσιπλοΐα σε ρηχά νερά, καθώς και σε εναλλακτικές σιδηροδρομικές και οδικές συνδέσεις. Οι επενδύσεις αυτές επιτρέπουν σήμερα τη συνέχιση της μεταφοράς εμπορευμάτων, την ώρα που οι συμβατικές φορτηγίδες αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς.

Η BASF συνεργάστηκε με τον όμιλο logistics HGK για την ανάπτυξη νέας γενιάς πλοίου χαμηλού βυθίσματος, το οποίο μπορεί να μεταφέρει σημαντικά μεγαλύτερο φορτίο σε συνθήκες χαμηλής στάθμης σε σχέση με τα παραδοσιακά πλοία. Παράλληλα, η εταιρεία ενισχύει τις εναλλακτικές μεταφορικές συνδέσεις στις εγκαταστάσεις της στο Λούντβιχσχαφεν και εκτιμά ότι δεν θα αντιμετωπίσει φέτος άμεσες και σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Η δυνατότητα ταχείας προσαρμογής, ωστόσο, παραμένει περιορισμένη. Από τα μόλις 13 πλοία χαμηλού βυθίσματος που διαθέτει η Γερμανία, τα εννέα ανήκουν στην HGK. Η ανανέωση του στόλου απαιτεί χρόνο, καθώς τα πλοία έχουν συνήθως διάρκεια ζωής περίπου 50 ετών, ενώ ο κλάδος παραμένει κατακερματισμένος και μεγάλο μέρος του στόλου ανήκει σε μικρές, συχνά οικογενειακές επιχειρήσεις.

Ο διευθύνων σύμβουλος της HGK, Steffen Bauer, ζήτησε κρατική στήριξη, προκειμένου οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι μεμονωμένοι πλοιοκτήτες να μπορέσουν να επενδύσουν στην επόμενη γενιά σκαφών.

Η κρίση μπορεί να συνεχιστεί έως τον Οκτώβριο

Η χαμηλή στάθμη παραμένει για περισσότερους από δύο μήνες και ενδέχεται να διατηρηθεί έως και τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τον Rico Luman, οικονομολόγο της ING για τον κλάδο μεταφορών και logistics.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι το διαθέσιμο ύψος διέλευσης για τις φορτηγίδες στο Kaub, ένα από τα σημαντικότερα σημεία-«στενώματα» του Ρήνου, μπορεί να παραμείνει κοντά στα ιστορικά χαμηλά επίπεδα και το επόμενο διάστημα. Ο συγκεκριμένος δείκτης δεν μετρά απευθείας το βάθος του ποταμού, βοηθά όμως τους operators να υπολογίζουν πόσο φορτίο μπορούν να μεταφέρουν με ασφάλεια τα πλοία.

Οι επιχειρήσεις έχουν ήδη αρχίσει να προσαρμόζουν τις μεταφορές τους, όμως τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα ενδέχεται να οδηγήσουν σε νέες περικοπές παραγωγής. Όπως προειδοποιούν οι ειδικοί, οι επενδύσεις σε τεχνολογία και εναλλακτικές υποδομές μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις, αλλά δεν είναι σε θέση να εξαλείψουν πλήρως τους κινδύνους που δημιουργεί η νέα κλιματική πραγματικότητα.