Aζερμπαϊτζάν: Η άνθηση των ΑΠΕ μεταμορφώνει τον ενεργειακό τομέα της χώρας

Το Αζερμπαϊτζάν μπορεί να είναι διεθνώς γνωστό ως μια σημαντική πετρελαϊκή και αεριοπαραγωγική δύναμη, ωστόσο τα τελευταία χρόνια έχει στραφεί στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αυξάνει ραγδαία την παραγωγική του ικανότητα. Ως διοργανωτής της COP29, η κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν ανακοίνωσε έναν φιλόδοξο κλιματικό στόχο και ενθάρρυνε άλλες κυβερνήσεις να πράξουν το ίδιο.

Το Αζερμπαϊτζάν σχεδιάζει να αναπτύξει δυναμικότητα 8 GW από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έως το 2032, με την υποστήριξη επενδύσεων ύψους δισεκατομμυρίων

Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας συνέβαλαν κατά 20% στη συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, σημειώνοντας αύξηση από το 13,4% το 2025, γεγονός που αποτελεί σημαντικό επίτευγμα όσον αφορά την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας. Το Αζερμπαϊτζάν παρήγαγε 21,2 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ιανουαρίου και Σεπτεμβρίου του 2026, σε σύγκριση με 28,7 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες για ολόκληρο το 2025, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία.

Η κυβέρνηση σχεδιάζει να αυξήσει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική εγκατεστημένη δυναμικότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο 33,3% έως το 2027. Το Αζερμπαϊτζάν διαθέτει εκτιμώμενο τεχνικό δυναμικό ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 135 GW σε χερσαίες εγκαταστάσεις και 157 GW αιολικής ισχύος στην Κασπία Θάλασσα, προσφέροντας σημαντικές ευκαιρίες για την ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας. Η κυβέρνηση στοχεύει στην ανάπτυξη 8 GW δυναμικότητας παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές έως το 2032, με 2 GW να αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί έως το 2027.

Ορισμένες περιοχές της χώρας πραγματοποιούν τη μετάβαση στην πράσινη ενέργεια πολύ πιο γρήγορα από άλλες, με την Αυτόνομη Δημοκρατία του Ναχτσίβαν να καλύπτει το 100% των αναγκών της σε ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές μεταξύ 21 Απριλίου και 2 Ιουλίου, σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας του Αζερμπαϊτζάν, Παρβίζ Σαχμπάζοφ.

Η αύξηση της δυναμικότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της χώρας, η οποία οφείλεται κυρίως στην επέκταση των έργων ηλιακής και αιολικής ενέργειας, επέτρεψε στο Αζερμπαϊτζάν να αποφύγει τη χρήση περίπου 840 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου κατά τους πρώτους εννέα μήνες του έτους, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της χώρας από ορυκτά καύσιμα.

Γκάζι από Αζερμπαϊτζάν για ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων

Το Αζερμπαϊτζάν επιταχύνει την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων για να επιτύχει τους φιλόδοξους στόχους του στον τομέα της καθαρής ενέργειας, με σχέδια να θέσει σε λειτουργία 11 φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα συνολικής ισχύος 2 γιγαβάτ. Τρεις εγκαταστάσεις, συνολικής ισχύος 570 MW, έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία. Η κυβέρνηση αναμένει να θέσει σε λειτουργία το ηλιακό πάρκο Bilasuvar ισχύος 445 MW και το ηλιακό πάρκο Shams 1 ισχύος 25 megawatt έως το τέλος του έτους.

Οι εργασίες για το αιολικό έργο ισχύος 200 MW της εταιρείας Masdar, με έδρα τα ΗΑΕ, βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο. Εν τω μεταξύ, αναμένεται να ολοκληρωθούν το επόμενο έτος αρκετά ακόμη έργα ανανεώσιμης ενέργειας, μεταξύ των οποίων τα φωτοβολταϊκά πάρκα Neftchala (315 MW), Shafag (240 MW), Shams (50 MW), Ufug (50 MW) και Western Ufug (25 MW). Τα προγραμματισμένα έργα αναμένεται να παράγουν συνολικά 5 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, γεγονός που θα μπορούσε να μειώσει την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά περισσότερο από 1,1 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως και να περιορίσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα κατά 2,4 εκατομμύρια μετρικούς τόνους.

Η επιταχυνόμενη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο Αζερμπαϊτζάν οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα υψηλά επίπεδα άμεσων ξένων επενδύσεων, τα οποία έχουν ξεπεράσει τα 500 εκατομμύρια δολάρια. Εταιρείες από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία και την Κίνα υλοποιούν όλες μεγάλης κλίμακας έργα πράσινης ενέργειας στο Αζερμπαϊτζάν. Ο υπουργός Ενέργειας της χώρας, Parviz Shahbazov, δήλωσε ότι οι δημοπρασίες για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναμένεται να ξεκινήσουν το 2028, προκειμένου να δοθεί ώθηση στην περαιτέρω ανάπτυξη.

Mεγάλη πρόοδος

Τον Οκτώβριο, η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Επιχειρηματικό Κλίμα στο Αζερμπαϊτζάν 2025/26 υπογράμμισε την πρόοδο που έχει σημειώσει η χώρα στην επέκταση του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας τα τελευταία χρόνια. Στην έκθεση αναφέρεται: «Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές εταιρείες που συμμετείχαν στην έρευνα, το Αζερμπαϊτζάν έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην ανάπτυξη του τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και συνεργάζεται ενεργά με διεθνείς φορείς ανάπτυξης έργων για την υλοποίηση έργων μεγάλης κλίμακας.»

Η κυβέρνηση υποστηρίζει επίσης σημαντικές επενδύσεις στα συστήματα αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες του Αζερμπαϊτζάν και στην αναβάθμιση του ηλεκτρικού δικτύου, συμπεριλαμβανομένου του έργου AZURE, του υποσταθμού Navoi και νέων γραμμών μεταφοράς 500 κιλοβόλτ. Το Αζερμπαϊτζάν σχεδιάζει να επενδύσει περίπου 2,6 δισεκατομμύρια δολάρια σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στην ανάπτυξη του ηλεκτρικού δικτύου έως το 2027, συμπεριλαμβανομένων 600 εκατομμυρίων δολαρίων για την ενίσχυση της υποδομής του δικτύου, σύμφωνα με τον Shahbazov.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα έργα αυτά θα συμβάλουν στη βελτίωση της ευελιξίας του ενεργειακού συστήματος του Αζερμπαϊτζάν. Η κυβέρνηση σχεδιάζει επίσης να αναπτύξει εγχώριες παραγωγικές δυνατότητες στον τομέα της πράσινης ενέργειας, με ένα έργο κατασκευής ηλιακών πάνελ να βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και σχέδια για έργα κατασκευής πτερυγίων και πύργων ανεμογεννητριών στην Ελεύθερη Οικονομική Ζώνη του Αλάτ.

Αν και το Αζερμπαϊτζάν δεν διαθέτει επί του παρόντος πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας, η κυβέρνηση εξετάζει επίσης το ενδεχόμενο να αναπτύξει τελικά τον τομέα αυτό. Τον Απρίλιο, ο Σαχμπάζοφ ανακοίνωσε: «Προχωράμε προς ένα νέο μοντέλο και θα διασφαλίσουμε την ενεργειακή ασφάλεια όχι μόνο μέσω των υδρογονανθράκων, αλλά και μέσω της ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών. Επιπλέον, αποφασίσαμε να συμπεριλάβουμε την πυρηνική ενέργεια στο ενεργειακό μας ισοζύγιο, καθώς την θεωρούμε καθαρή πηγή ενέργειας και σημαντικό συστατικό του μελλοντικού ενεργειακού ισοζυγίου», κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας της επιτροπής για την ενέργεια στο Διπλωματικό Φόρουμ της Αττάλειας.