Νέα δεδομένα στην παγκόσμια αγορά θερμικού άνθρακα δημιουργεί η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του άνθρακα στην ηλεκτροπαραγωγή και αναδιαμορφώνοντας τις εμπορικές ροές. Μεγάλος κερδισμένος αναδεικνύεται η Κολομβία, η οποία αυξάνει τις εξαγωγές της προς την Ευρώπη και τις αγορές του Ατλαντικού, την ώρα που οι περιορισμοί στην παραγωγή της Ινδονησίας και οι μεταβολές της κινεζικής ζήτησης επηρεάζουν τις προοπτικές της αγοράς και της ναυτιλίας ξηρού φορτίου.
Όπως επισημαίνει ο ναυλομεσιτικός οίκος Intermodal, με τη χειμερινή περίοδο θέρμανσης να έχει ξεκινήσει, η ζήτηση για θερμικό άνθρακα ενισχύεται, καθώς οι υψηλές τιμές του φυσικού αερίου καθιστούν οικονομικά ελκυστικότερη τη λειτουργία μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο τον άνθρακα.
Οι ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από το Κατάρ παραμένουν σημαντικά μειωμένες, ενώ οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έχουν επιστρέψει σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Οι τιμές στον ολλανδικό κόμβο TTF ξεπέρασαν πρόσφατα τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με τα αποθέματα φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας.
Οι εξελίξεις αυτές ενθαρρύνουν τη μεταστροφή από το φυσικό αέριο στον άνθρακα σε τμήματα της Ευρώπης και της Ασίας. Ωστόσο, παρά την αυξημένη ζήτηση, το θαλάσσιο εμπόριο θερμικού άνθρακα αναμένεται να παραμείνει συνολικά σταθερό το 2026, καθώς οι περιορισμοί στην προσφορά αντισταθμίζουν μεγάλο μέρος της πρόσθετης κατανάλωσης.
Η Κολομβία ενισχύει τη θέση της στην Ευρώπη
Σημαντική ώθηση δέχονται οι εξαγωγές της Κολομβίας, η οποία αναδεικνύεται σε βασικό προμηθευτή της ευρωπαϊκής αγοράς.
Σύμφωνα με στοιχεία της LSEG, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές θερμικού άνθρακα αυξήθηκαν κατά 79% τον Οκτώβριο σε ετήσια βάση, ενώ στο δεκάμηνο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου η άνοδος έφθασε το 31%. Ακόμη μεγαλύτερη δυναμική κατέγραψαν οι αποστολές κολομβιανού άνθρακα προς την Ευρώπη, οι οποίες αυξήθηκαν κατά 46% στο δεκάμηνο, με την Κολομβία να διατηρεί μερίδιο περίπου 60% στις ευρωπαϊκές εισαγωγές.
Συνολικά, οι εξαγωγές θερμικού άνθρακα της χώρας ενισχύθηκαν κατά περίπου 11% την περίοδο Ιανουαρίου–Οκτωβρίου, ενώ για το 2027 προβλέπεται περαιτέρω αύξηση της τάξης του 8%.
Η ενίσχυση αυτή συνοδεύεται από αλλαγές στη γεωγραφική κατανομή των φορτίων. Η υποχώρηση της ζήτησης από την Ασία αντισταθμίζεται από αυξημένες αγορές στην Ευρώπη και στην ευρύτερη λεκάνη του Ατλαντικού.
Το Μεξικό εξελίσσεται σε σημαντικό προορισμό, ενώ αυξανόμενη ζήτηση καταγράφεται επίσης από χώρες της Κεντρικής Αμερικής και της Καραϊβικής. Παράλληλα, οι υψηλότερες τιμές του ινδονησιακού άνθρακα βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα των κολομβιανών εξαγωγών.
Οι επιπτώσεις στη ναυλαγορά
Για τη ναυτιλία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου, η αύξηση των κολομβιανών εξαγωγών δημιουργεί πρόσθετη ζήτηση μεταφορικού έργου, σημειώνει η Intermodal, χωρίς ωστόσο να μεταφράζεται αναγκαστικά σε ανάλογη ενίσχυση της ναυλαγοράς.
Ο λόγος είναι ότι η μετατόπιση των εξαγωγών από τις μακρινές ασιατικές αγορές προς την Ευρώπη και άλλους προορισμούς του Ατλαντικού περιορίζει τις μέσες αποστάσεις μεταφοράς.
Έτσι, ενώ αυξάνονται οι φυσικές ποσότητες άνθρακα που μεταφέρονται διά θαλάσσης, η αύξηση της ζήτησης σε τονομίλια, δηλαδή του μεταφορικού έργου που προκύπτει από τον συνδυασμό φορτίου και απόστασης, ενδέχεται να είναι μικρότερη.
Πρόκειται για μια σημαντική παράμετρο για τις προοπτικές των πλοίων μεταφοράς ξηρού φορτίου, καθώς η γεωγραφική αναδιάρθρωση των εμπορικών ροών μπορεί να περιορίσει το όφελος από την αύξηση των φορτίων.
Οι περιορισμοί της Ινδονησίας και η κινεζική αγορά
Στην πλευρά της προσφοράς, η Ινδονησία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας θερμικού άνθρακα παγκοσμίως, εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σημαντικούς περιορισμούς.
Παρότι οι ποσοστώσεις παραγωγής αναθεωρήθηκαν προς τα πάνω τον Οκτώβριο, η εγκεκριμένη παραγωγή παραμένει αισθητά χαμηλότερη από τα περσινά επίπεδα. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις κάλυψης της εγχώριας αγοράς περιορίζουν τις διαθέσιμες ποσότητες προς εξαγωγή.
Πρόσθετα προβλήματα δημιουργεί το φαινόμενο Ελ Νίνιο, καθώς η χαμηλή στάθμη των ποταμών στο Κεντρικό Καλιμαντάν δυσχεραίνει τις μεταφορές άνθρακα με φορτηγίδες προς τους εξαγωγικούς τερματικούς σταθμούς.
Η Αυστραλία, η οποία μαζί με την Ινδονησία καλύπτει σχεδόν το 70% των παγκόσμιων εξαγωγών θερμικού άνθρακα, αναμένεται να διατηρήσει περίπου σταθερούς όγκους.
Την ίδια στιγμή, οι θαλάσσιες εισαγωγές της Κίνας εκτιμάται ότι θα μειωθούν, καθώς οι υψηλές διεθνείς τιμές και η αναμενόμενη ανάκαμψη της εγχώριας παραγωγής περιορίζουν τις ανάγκες προμήθειας από το εξωτερικό.
Οι κινεζικές αρχές έχουν δώσει οδηγίες για επιτάχυνση της εξορυκτικής δραστηριότητας στην επαρχία Σανσί, η οποία αντιπροσωπεύει περίπου το 30% της παραγωγής άνθρακα της χώρας.
Σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε περαιτέρω υποχώρηση των κινεζικών εισαγωγών το 2027.
Αντίθετα, η Ινδία και οι οικονομίες της Νοτιοανατολικής Ασίας, ιδιαίτερα το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες, εξακολουθούν να στηρίζουν την κατανάλωση άνθρακα, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας και της βιομηχανικής ανάπτυξης.
Νέα πολιτική για τον άνθρακα στην Κολομβία
Στην Κολομβία, η αλλαγή κυβέρνησης τον περασμένο Αύγουστο συνοδεύτηκε από περισσότερο υποστηρικτική στάση απέναντι στον κλάδο του άνθρακα.
Η νέα διοίκηση ήρε την απαγόρευση εξαγωγών προς το Ισραήλ που είχε επιβάλει η προηγούμενη κυβέρνηση, ανοίγοντας εκ νέου τη συγκεκριμένη εμπορική οδό. Παράλληλα, έχει εκφράσει πρόθεση ενίσχυσης των επενδύσεων στην έρευνα και την εξορυκτική δραστηριότητα.
Ωστόσο, σημαντικοί επιχειρησιακοί κίνδυνοι παραμένουν. Οι επανειλημμένες επιθέσεις στη σιδηροδρομική γραμμή που συνδέει το ορυχείο Cerrejón με τον παράκτιο εξαγωγικό τερματικό σταθμό, μεταξύ των οποίων και εκτροχιασμός στα τέλη Σεπτεμβρίου, καθώς και οι αποκλεισμοί από τοπικές κοινότητες, δημιουργούν αβεβαιότητα για την ομαλή μεταφορά των φορτίων.
Παρά τις δυσκολίες, η Κολομβία εμφανίζεται σε πλεονεκτική θέση για να αυξήσει περαιτέρω το μερίδιό της στο διεθνές εμπόριο άνθρακα, αξιοποιώντας την υψηλή ζήτηση από την Ευρώπη και τους περιορισμούς στις εξαγωγές ανταγωνιστικών χωρών.
