Οι μεγαλύτερες τράπεζες της Wall Street κινούνται παρασκηνιακά για να διασφαλίσουν ότι η χαλάρωση της τραπεζικής εποπτείας που προωθεί η Federal Reserve υπό τη κυβέρνηση Τραμπ δεν θα μπορέσει εύκολα να ανατραπεί από μια πιθανή μελλοντική Δημοκρατική κυβέρνηση.
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις σχετικές συζητήσεις, μεγάλες τράπεζες πιέζουν τη Fed να θεσμοθετήσει επίσημα το νέο, πιο ήπιο εποπτικό πλαίσιο που διαμορφώνεται, ώστε οι αλλαγές να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα και να μην εξαρτώνται από τις πολιτικές εναλλαγές στην Ουάσιγκτον, αναφέρει σε αποκλειστικό ρεπορτάζ το Reuters.
Η προσπάθεια αυτή εξελίσσεται τη στιγμή που οι ρυθμιστικές αρχές της κυβέρνησης Τραμπ προχωρούν στη σημαντικότερη αναθεώρηση του τραπεζικού εποπτικού συστήματος μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται ο περιορισμός της χρήσης των λεγόμενων “Matters Requiring Attention” ή MRA — του βασικού εργαλείου μέσω του οποίου οι τραπεζικοί επόπτες υποχρέωναν μέχρι σήμερα τις τράπεζες να διορθώνουν αδυναμίες στη διαχείριση κινδύνων και στους εσωτερικούς ελέγχους.
Οι MRA λειτουργούν ως εμπιστευτικές προειδοποιήσεις των εποπτικών αρχών προς τις τράπεζες. Αν ένα ίδρυμα δεν συμμορφωθεί, το ζήτημα μπορεί να εξελιχθεί σε επίσημη διαδικασία επιβολής κυρώσεων ή ακόμη και σε πρόστιμα. Οι περισσότερες μεγάλες τράπεζες βρίσκονται συνήθως αντιμέτωπες με δεκάδες τέτοιες παρατηρήσεις ταυτόχρονα.
Ωστόσο, η Fed έχει αρχίσει να επαναφέρει ένα παλαιότερο και σαφώς πιο ήπιο εργαλείο: τις λεγόμενες «παρατηρήσεις» (observations). Σε αντίθεση με τις MRA, οι παρατηρήσεις δεν είναι δεσμευτικές και δεν συνεπάγονται αυτόματα κίνδυνο κυρώσεων.
Η νέα φιλοσοφία εποπτείας τραπεζών της Wall Street
Η αλλαγή αυτή αποτελεί κεντρική επιλογή της αντιπροέδρου της Fed για θέματα εποπτείας, Μισέλ Μπόουμαν, η οποία έχει αναλάβει να αναμορφώσει τη φιλοσοφία εποπτείας της κεντρικής τράπεζας. Η Μπόουμαν υποστηρίζει ότι οι εποπτικές αρχές έχουν καταλήξει να ασχολούνται υπερβολικά με μικρές τεχνικές ατέλειες αντί να επικεντρώνονται σε πραγματικούς συστημικούς κινδύνους.
Ο Τοντ Μπέικερ από το Columbia University, μιλώντας στο Reuters, εκτιμά ότι η Μπόουμαν επιχειρεί ουσιαστικά να αλλάξει την εσωτερική κουλτούρα της Fed, μετατοπίζοντας την ισορροπία δυνάμεων υπέρ των διοικήσεων των τραπεζών.
Οι τράπεζες, πάντως, αν και χαιρετίζουν τη νέα προσέγγιση, θεωρούν ότι το νέο καθεστώς παραμένει νομικά ασαφές. Σύμφωνα με πηγές του κλάδου, ανησυχούν ότι μια μελλοντική Δημοκρατική διοίκηση της Fed θα μπορούσε να αξιοποιήσει αυτή την ασάφεια για να μετατρέψει εκ νέου τις «παρατηρήσεις» σε αυστηρότερες MRA.
Για αυτόν τον λόγο, πιέζουν την κεντρική τράπεζα να παρέχει σαφείς γραπτές εγγυήσεις ότι οι παρατηρήσεις δεν θα μετατρέπονται αυθαίρετα σε επίσημες κυρώσεις, εκτός εάν αλλάξουν ουσιαστικά τα δεδομένα μιας υπόθεσης.
Η συζήτηση αυτή αντανακλά τη βαθύτερη πολιτικοποίηση της τραπεζικής εποπτείας στις ΗΠΑ. Ενώ παραδοσιακά η Fed επιχειρούσε να διατηρεί τεχνοκρατικό χαρακτήρα και διακομματική συναίνεση, οι αλλαγές της περιόδου Τραμπ φαίνεται να ενισχύουν την ιδεολογική σύγκρουση ανάμεσα σε Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς για το πόσο αυστηρή πρέπει να είναι η εποπτεία της Wall Street.
Οι τράπεζες υποστηρίζουν εδώ και χρόνια ότι οι εποπτικές αρχές υπερέβαλλαν στη χρήση των MRA, επιβαρύνοντας τις διοικήσεις με τεράστιο γραφειοκρατικό κόστος χωρίς ουσιαστικό όφελος για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρουν την κατάρρευση της Silicon Valley Bank το 2023. Όπως σημειώνουν, η τράπεζα είχε δεχθεί 19 ανοιχτές MRA πριν χρεοκοπήσει, ωστόσο πολλές από αυτές αφορούσαν δευτερεύοντα ζητήματα και όχι τα πραγματικά προβλήματα που οδήγησαν τελικά στην κατάρρευσή της.
Μετά την κρίση του 2008, οι MRA εξελίχθηκαν στο βασικό «όπλο» των εποπτικών αρχών, καθώς η Fed θεωρούσε ότι οι τράπεζες αγνοούσαν συστηματικά τις πιο ήπιες παρατηρήσεις. Τώρα όμως, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να αντιστρέψει μέρος αυτής της φιλοσοφίας, υποστηρίζοντας ότι η υπερβολική ρύθμιση εμποδίζει τον δανεισμό και περιορίζει την οικονομική ανάπτυξη.
Που εστιάζονται οι αντιρρήσεις
Στο ίδιο πλαίσιο, η Fed και άλλες εποπτικές αρχές έχουν ήδη περιορίσει τον αριθμό και το εύρος των τραπεζικών ελέγχων, ενώ εξετάζουν και αλλαγές στο εμπιστευτικό σύστημα αξιολόγησης των τραπεζών. Παράλληλα, η Μπόουμαν έχει ανακοινώσει σχέδιο μείωσης περίπου 30% του προσωπικού που ασχολείται με ρύθμιση και εποπτεία, προκαλώντας αποχωρήσεις στελεχών με πολυετή εμπειρία.
Οι Δημοκρατικοί προειδοποιούν ότι οι κινήσεις αυτές αποδυναμώνουν επικίνδυνα τις δικλίδες ασφαλείας του χρηματοπιστωτικού συστήματος σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας.
Νομικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι αν οι αλλαγές ενσωματωθούν σε επίσημους κανονισμούς της Fed, θα είναι πολύ δυσκολότερο να ανατραπούν στο μέλλον. Ωστόσο, κάτι τέτοιο θα απαιτούσε επίσημη ψηφοφορία στο διοικητικό συμβούλιο της κεντρικής τράπεζας, όπου, παρά τη ρεπουμπλικανική πλειοψηφία, εξακολουθεί να υπάρχει ισχυρή αντίσταση από τα Δημοκρατικά μέλη.
Ο καθηγητής Νομικής Τζέρεμι Κρες εκτιμά πάντως ότι οι αλλαγές πιθανότατα θα έχουν μακροχρόνιο αντίκτυπο. Όπως σημείωσε, η σταδιακή αποχώρηση παλαιότερων εποπτών και η αντικατάστασή τους από νέα στελέχη δημιουργεί μια βαθύτερη πολιτισμική αλλαγή στο εσωτερικό της Fed.
«Θα χρειαστεί πολύς χρόνος για έναν μελλοντικό αντιπρόεδρο εποπτείας να αλλάξει ξανά την πορεία αυτού του “δεξαμενόπλοιου”», ανέφερε χαρακτηριστικά.
