Η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών δέχεται εκ νέου πιέσεις, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής προωθούν αντιδημοφιλή μέτρα για τον περιορισμό της ραγδαίας αύξησης των τιμών, προκαλώντας πολιτικές παρεμβάσεις που ενδέχεται να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη και να επιδεινώσουν την κρίση, σύμφωνα με δηλώσεις νυν και πρώην αξιωματούχων.
Ο πληθωρισμός έχει επιταχυνθεί παγκοσμίως από τότε που ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αναγκάζοντας τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια ή να αναβάλουν τις μειώσεις που είχαν προηγουμένως ανακοινώσει, προκειμένου να αποτρέψουν τη μετατροπή ενός εφάπαξ σοκ σε μόνιμο φαινόμενο.
Ο πληθωρισμός έχει επιταχυνθεί παγκοσμίως από τότε που ο πόλεμος στο Ιράν οδήγησε σε άνοδο των τιμών του πετρελαίου
«Είναι εύκολο να είσαι ανεξάρτητο μέλος της κεντρικής τράπεζας όταν ο πληθωρισμός είναι χαμηλός… και είναι πολύ πιο περίπλοκο όταν ο πληθωρισμός αυξάνεται και πρέπει να λάβεις μέτρα που δεν αρέσουν στον κόσμο», δήλωσε ο Χέλγκε Μπέργκερ, αναπληρωτής διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, σε συνέδριο το Σάββατο.
«Είναι μάχη σώμα με σώμα», είπε. «Πρέπει να διορθώσουμε την τρέχουσα κατάσταση».
Δύσκολη η ανάκτηση της ανεξαρτησίας όταν αυτή έχει υποστεί ζημιά
Η πιο εμφανής πρόκληση για την ανεξαρτησία ήταν οι επανειλημμένες εκκλήσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για μείωση των επιτοκίων, αλλά η πολιτική πίεση ήταν ευρέως διαδεδομένη και συχνά πιο διακριτική σε άλλα μέρη, δήλωσαν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής.
Από ορισμένες κεντρικές τράπεζες ζητείται να προσαρμόσουν την πολιτική τους ώστε να υποστηρίξουν βιομηχανικούς στόχους, άλλες αντιμετωπίζουν πίεση να μεταφέρουν κέρδη στους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενώ σε ορισμένες ανατίθενται αντικρουόμενες εντολές.
«Είναι εύκολο να είσαι ανεξάρτητο μέλος της κεντρικής τράπεζας όταν ο πληθωρισμός είναι χαμηλός… και είναι πολύ πιο περίπλοκο όταν ο πληθωρισμός είναι υψηλός και πρέπει να λάβεις μέτρα που δεν αρέσουν στον κόσμο», δήλωσε ο Χέλγκε Μπέργκερ, αναπληρωτής διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, σε συνέδριο το Σάββατο.
«Είναι μάχη σώμα με σώμα», είπε. «Πρέπει να διορθώσουμε την τρέχουσα κατάσταση».
Τα υψηλά επίπεδα δημόσιου χρέους λειτουργούν επίσης ως de facto περιορισμός της ανεξαρτησίας, περιορίζοντας το περιθώριο για αυστηροποίηση της πολιτικής, καθώς τα υψηλότερα επιτόκια – το συνήθης αντίδοτο στον πληθωρισμό – ενέχουν τον κίνδυνο να προκαλέσουν κρίση χρέους.
Μόλις οι αγορές αρχίσουν να αμφιβάλλουν ότι μια κεντρική τράπεζα ενεργεί ανεξάρτητα για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, αρχίζουν να προεξοφλούν τη χαλαρή νομισματική πολιτική, καθιστώντας ακόμη πιο δύσκολο τον έλεγχο των αυξήσεων των τιμών.
«Η ανεξαρτησία συχνά θεωρείται δεδομένη όταν λειτουργεί, αλλά είναι δύσκολο να αποκατασταθεί όταν έχει υποστεί ζημιά», δήλωσε ο Burkhard Balz, μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Bundesbank. «Η νομισματική πολιτική χρειάζεται προστασία από βραχυπρόθεσμα πολιτικά κίνητρα, εάν θέλει να εξασφαλίσει τη σταθερότητα των τιμών».
Ορισμένοι ομιλητές υποστήριξαν, ωστόσο, ότι η αργή αντίδραση των κεντρικών τραπεζών στην έξαρση του πληθωρισμού το 2021-22 έπληξε επίσης την αξιοπιστία τους.
Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής χαρακτήρισαν το σοκ ως παροδικό για μήνες, προτού αντιληφθούν την κλίμακα του και ξεκινήσουν έναν από τους ταχύτερους κύκλους σύσφιγξης που έχουν καταγραφεί ποτέ.
«Γιατί βρέθηκαν σε μειονεκτική θέση; Ένας από τους λόγους, νομίζω, είναι η τάση και η εμμονή μας να είμαστε αυτό που ονομάζεται “εξαρτημένοι από τα δεδομένα”», δήλωσε ο πρώην διοικητής της Τράπεζας του Ισραήλ, Τζέικομπ Φρένκελ.
«Η εξάρτηση από τα δεδομένα σημαίνει ότι, μέχρι να δω να συμβαίνει κάτι, δεν πρόκειται να αντιδράσω. Εξ ορισμού, όταν τα πράγματα έχουν ήδη συμβεί, βρίσκεσαι σε μειονεκτική θέση.»
