Ελληνικό γιαούρτι: Η Ευρώπη γεμίζει με «ελληνικά»… μαϊμού προϊόντα

Η φήμη που έχει αποκτήσει το ελληνικό γιαούρτι στο εξωτερικό και η μη κατοχύρωση του ως ΠΟΠ προϊόν από την Ευρωπαϊκή Ενωση, έχει δώσει την δυνατότητα να γεμίσουν … «μαιμούδες» οι ευρωπαϊκές αγορές! Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της ιταλικής αγοράς – μιας εξαιρετικά δυναμικής αγοράς για τα ελληνικά γαλακτοκομικά προϊόντα και όχι μόνο – σύμφωνα με έρευνα του ελληνικού Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων του Μιλάνου.

Τα προϊόντα απομίμησης υπερτερούν αριθμητικά των αυθεντικών ελληνικών προϊόντων

Όπως επισημαίνεται χαρακτηριστικά «τα ευρήματα επιβεβαιώνουν ότι η απουσία θεσμικής κατοχύρωσης του ελληνικού γιαουρτιού επιτρέπει την εκτεταμένη εμπορική αξιοποίηση της φήμης του». Και τονίζεται πως «παρά το υφιστάμενο ρυθμιστικό πλαίσιο για την επισήμανση τροφίμων, η διάκριση μεταξύ αυθεντικών και απομιμήσεων δεν είναι πάντα σαφής για τον καταναλωτή».

Το ελληνικό γιαούρτι πληρώνει την απουσία ΠΟΠ

Μάλιστα σημειώνεται ότι «η περίπτωση αυτή παρουσιάζει αναλογίες με άλλα προϊόντα πριν την κατοχύρωσή τους ως ΠΟΠ, όπου η αγορά χαρακτηριζόταν από εκτεταμένες απομιμήσεις και καταχρηστική χρήση ονομασιών». Κι αναφέρει ότι «η ιταλική αγορά χαρακτηρίζεται από συστημική παρουσία προϊόντων απομίμησης ελληνικού γιαουρτιού. Ο όρος «Greek» έχει αποδυναμωθεί ως ένδειξη προέλευσης και λειτουργεί κυρίως ως εμπορικός όρος. Το ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο δεν επαρκεί για την πλήρη προστασία της ονομασίας. Υφίσταται αυξημένος κίνδυνος παραπλάνησης των καταναλωτών». Και προσθέτει πως «η ενδεχόμενη κατοχύρωση του ελληνικού γιαουρτιού ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ θα μπορούσε να συμβάλει στον περιορισμό του φαινομένου και στην ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά».

Αναλυτικότερα όπως αναφέρεται στην έρευνα «η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι η χρήση του όρου «Greek yogurt» για προϊόντα που δεν παράγονται στην Ελλάδα μπορεί να θεωρηθεί παραπλανητική, εφόσον δημιουργεί εσφαλμένη εντύπωση προέλευσης. Αντίθετα, όροι όπως «Greek-style» ή «ελληνικού τύπου» θεωρούνται επιτρεπτοί, υπό την προϋπόθεση ότι δεν παραπλανούν τον καταναλωτή.

Ωστόσο, η απουσία κατοχύρωσης του «ελληνικού γιαουρτιού» ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ δημιουργεί ένα σημαντικό ρυθμιστικό κενό, επιτρέποντας την εκτεταμένη εμπορική αξιοποίηση της ονομασίας του». Τα ευρήματα δείχνουν ότι «ο όρος “greco” χρησιμοποιείται ευρέως ως εργαλείο μάρκετινγκ για να περιγράψει υφή και στυλ, χωρίς απαραίτητα να υποδηλώνει ελληνική προέλευση. Παρατηρείται και αυξανόμενη παρουσία φυτικών εναλλακτικών «Greek style». Συνολικά, η αγορά χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία και έντονο ανταγωνισμό, με βασικό γνώρισμα την αποσύνδεση της ονομασίας από την πραγματική γεωγραφική προέλευση».

Τι συμβαίνει στην ιταλική αγορά

Στην ιταλική αγορά, οι καταναλωτές μπορούν να βρουν τόσο ελληνικό γιαούρτι που παράγεται στην Ελλάδα όσο και προϊόντα που φέρουν ενδείξεις ή στοιχεία που παραπέμπουν στην Ελλάδα, παρότι παράγονται σε άλλες χώρες (π.χ. Ιταλία ή Γερμανία). «Σε ορισμένες περιπτώσεις, στις συσκευασίες αυτών των προϊόντων γίνεται επίκληση χρήσης γάλακτος ελληνικής προέλευσης, επιχειρώντας να στηριχθεί ή να ενισχυθεί αυτή η παραπλανητική εντύπωση» επισημαίνεται.

Μες βάση τα ευρήματα της έρευνας υπάρχουν τρεις κατηγορίες προϊόντων γιαουρτιού στην ιταλική αγορά:

– Προϊόντα με την ένδειξη «greco»

Αφορούν κυρίως προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας των αλυσίδων σούπερ μάρκετ. Η χρήση του όρου «greco» λειτουργεί ως περιγραφικός δείκτης τύπου προϊόντος και όχι ως ένδειξη γεωγραφικής προέλευσης.

– Προϊόντα «alla greca» / «tipo greco» / «colato greco (δηλ. στραγγιστό)». Εντοπίζονται κυρίως σε εκπτωτικές αλυσίδες και υποδηλώνουν προϊόντα που μιμούνται τη μέθοδο στράγγισης. Ωστόσο, η παραγωγική διαδικασία συχνά βασίζεται σε βιομηχανικές τεχνικές συμπύκνωσης.

– Προϊόντα «Greek-style». Περιλαμβάνουν κυρίως φυτικά προϊόντα (π.χ. σόγιας), τα οποία παρουσιάζονται ως εναλλακτικές του γιαουρτιού. Παρά τη χρήση της ένδειξης «Greek», τα προϊόντα αυτά δεν αποτελούν γιαούρτι με τη νομική έννοια.

Κατανομή ανά αλυσίδα λιανικής

Όπως αναφέρεται σχετικά «το φαινόμενο είναι καθολικό: Η Carrefour παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποικιλία, με συνύπαρξη όλων των τύπων απομίμησης. Η Lidl και η Eurospin κάνουν εκτενή χρήση των όρων «alla greca» και «colato». Οι Coop Italia, Esselunga και Conad διαθέτουν κυρίως private label προϊόντα «greco». Τα προϊόντα “Greek-style” εμφανίζονται σε όλες τις αλυσίδες».

Και το ενδιαφέρον είναι πως «τα προϊόντα απομίμησης υπερτερούν αριθμητικά των αυθεντικών ελληνικών προϊόντων. Στην ιταλική αγορά υπάρχουν βεβαίως και αυθεντικά ελληνικά γιαούρτια διαφόρων γνωστών ελληνικών εταιρειών, ενδεικτικά αναφέρονται οι ακόλουθες: ΔΕΛΤΑ, ΦΑΓΕ, ΜΕΒΓΑΛ, ΚΟΥΚΑΚΗΣ, ΚΟΛΙΟΣ, ΟΛΥΜΠΟΣ κ.α. ορισμένα εκ των οποίων έχουν σημαντική απήχηση στους Ιταλούς καταναλωτές».