Πόλεμος Ιράν – ΗΠΑ: Η «Οδύσσεια» του σαουδαραβικού πετρελαίου

Μια πραγματική «Οδύσσεια» περιμένει πλέον το σαουδαραβικό πετρέλαιο, για να φτάσεις στην Άπω Ανατολή, καθώς οι πολεμικές εστίες και τα θαλάσσια «μπλόκα» της Μέσης Ανατολής ανατρέπουν τις παραδοσιακές οδούς μεταφοράς του. Αφού το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έστρεψε τις εξαγωγές της Σαουδικής Αραβίας προς το λιμάνι Γιανμπού και την Ερυθρά Θάλασσα, οι επιθέσεις των Χούθι στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ αναγκάζουν τώρα φορτία με προορισμό την Ασία να αναζητούν ακόμη μακρύτερες διαδρομές, μέσω του Σουέζ, του αγωγού Sumed ή ακόμη και γύρω από την Αφρική.

Το ταξίδι από το Γιανμπού προς τη Νότια Κορέα μπορεί έτσι να αυξηθεί από 24 σε 54 ημέρες, εκτοξεύοντας το μεταφορικό κόστος και δημιουργώντας νέες συνθήκες ανόδου στους ναύλους των δεξαμενόπλοιων.

Ο πόλεμος ΗΠΑ – Ιράν και οι εξαγωγές αργού

Σύμφωνα με ανάλυση της Poten & Partners, η ανακήρυξη «θαλάσσιου εμπάργκο» κατά της Σαουδικής Αραβίας από τους αντάρτες Χούθι της Υεμένης, στις 19 Ιουλίου περιπλέκει σημαντικά τις εξαγωγές αργού από το Σαουδαραβικό λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα. Στις 22 Ιουλίου οι Χούθι έβαλαν στο στόχαστρο δύο δεξαμενόπλοια: το Aframax Encelia, το οποίο ελέγχεται από τη σαουδαραβική Bihar International και υπέστη ζημιές, και το VLCC Layla της Bahri, αν και η επίθεση στο δεύτερο πλοίο δεν έχει επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.

Η Σαουδική Αραβία απάντησε με πλήγμα στο λιμάνι Χοντέιντα της Υεμένης, ενισχύοντας την αβεβαιότητα σε μια αγορά που ήδη δοκιμάζεται από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και τη γενικότερη πολεμική ένταση στη Μέση Ανατολή.

Μετά τη διακοπή της ομαλής διέλευσης από το Ορμούζ, η Σαουδική Αραβία αύξησε δραστικά τη χρήση του αγωγού Ανατολής–Δύσης, μεταφέροντας πετρέλαιο από τα κοιτάσματα και τα τερματικά του Περσικού Κόλπου προς το Γιανμπού.

Οι φορτώσεις στο Γιανμπού ξεπέρασαν κατά μέσο όρο τα 4 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Ιούνιο και στις αρχές Ιουλίου, έναντι λιγότερων από 1 εκατ. βαρελιών ημερησίως την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Περίπου 2,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως κατευθύνονταν μέσω του Μπαμπ ελ Μαντέμπ προς τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, την Κίνα και την Ινδία.

Ναυλώσεις για μεταφορά γύρω από την Αφρική

Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Poten, η επιλογή αυτή δεν εξάλειψε τον κίνδυνο. Απλώς μετέφερε την έκθεση της Σαουδικής Αραβίας από ένα στρατηγικό πέρασμα, το Ορμούζ, σε ένα άλλο: το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Η εικόνα δεν είναι απολύτως ξεκάθαρη. Οι Χούθι υποστηρίζουν ότι το στενό παραμένει ανοικτό, εκτός από τα πλοία που έχουν προσεγγίσει σαουδαραβικά λιμάνια. Παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον δύο VLCC κινεζικών συμφερόντων, φορτωμένα με σαουδαραβικό αργό, φέρεται να διήλθαν με ασφάλεια. Την ίδια ώρα, στην αγορά κυκλοφορούν πληροφορίες ότι Ασιάτες ναυλωτές έχουν ήδη κλείσει φορτία από το Σίντι Κερίρ της Αιγύπτου, με δρομολόγηση γύρω από την Αφρική.

Οι δύο εναλλακτικές διαδρομές

Η μεταφορά του σαουδαραβικού αργού προς την Ασία μέσω της Μεσογείου είναι εφικτή, αλλά ιδιαίτερα σύνθετη. Τα πλήρως φορτωμένα VLCC δεν μπορούν να διασχίσουν τη Διώρυγα του Σουέζ λόγω περιορισμών στο βύθισμα.

Η πρώτη επιλογή είναι η χρήση του αιγυπτιακού αγωγού Sumed, μήκους 320 χιλιομέτρων, ο οποίος μεταφέρει αργό από το Αΐν Σόχνα στην Ερυθρά Θάλασσα προς το Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο. Ο αγωγός διαθέτει μέγιστη δυναμικότητα 2,5 εκατ. βαρελιών ημερησίως και επιτρέπει στα VLCC να εκφορτώνουν μέρος του φορτίου τους πριν από το Σουέζ και να το επαναφορτώνουν στη μεσογειακή ακτή.

Η δεύτερη λύση είναι η χρήση μικρότερων δεξαμενόπλοιων τύπου Suezmax, τα οποία μπορούν να διέρχονται απευθείας από τη Διώρυγα.

Η Poten εκτιμά ότι ο συνδυασμός των δύο επιλογών μπορεί να διατηρήσει σε κίνηση το μεγαλύτερο μέρος των σαουδαραβικών εξαγωγών. Θα απαιτήσει, όμως, περισσότερα πλοία, μεγαλύτερες αποστάσεις και πολύ πιο σύνθετη εφοδιαστική αλυσίδα.

Ενδεικτικά, η μεταφορά αργού από το Γιανμπού προς τη Νότια Κορέα μέσω Μεσογείου αυξάνει τη διάρκεια του ταξιδιού από 24 σε 54 ημέρες. Πρόκειται για εμπορικά εφικτή διαδρομή, αλλά εξαιρετικά αναποτελεσματική, η οποία αυξάνει αισθητά το τελικό κόστος παράδοσης του σαουδαραβικού πετρελαίου στην Ασία.

Εφόσον η σύγκρουση κλιμακωθεί και η αποφυγή του Μπαμπ ελ Μαντέμπ γενικευθεί, οι επιπτώσεις στη ναυλαγορά μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρές. Περισσότερο σαουδαραβικό πετρέλαιο θα κατευθυνθεί προς την Ευρώπη, φορτία από τον Ατλαντικό θα κινηθούν προς την Ασία και η ζήτηση για Suezmax θα αυξηθεί.

Παράλληλα, οι μακρύτερες διαδρομές θα δεσμεύσουν για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα τη διαθέσιμη χωρητικότητα, περιορίζοντας την πραγματική προσφορά δεξαμενόπλοιων. Ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη εκτροπή φορτίων μπορεί, λόγω της ασυνήθιστης γεωγραφίας των νέων δρομολογίων, να προκαλέσει δυσανάλογη αύξηση των τονομίλιων και να δώσει νέα ισχυρή ώθηση στους ναύλους.