Η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξετάζει μια ασυνήθιστη νομική οδό για τη διαχείριση του ιρανικού πετρελαίου και των πλοίων που καταλήφθηκαν στο πλαίσιο του αποκλεισμού της: την επαναφορά ενός συστήματος ναυτικού δικαίου που ισχύει σε καιρό πολέμου και το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί ελάχιστα εδώ και πολλές γενιές, σύμφωνα με το Bloomberg.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με το Πεντάγωνο, ετοιμάζεται να εφαρμόσει το δίκαιο περί επάθλων («λείας»), το οποίο ιστορικά επέτρεπε στα δικαστήρια να αποφασίζουν αν τα πλοία και τα φορτία που κατασχέθηκαν κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων μπορούσαν νόμιμα να καταστούν ιδιοκτησία των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο μηχανισμός αυτός ήταν κάποτε συνηθισμένος στον ναυτικό πόλεμο, αλλά εξαφανίστηκε σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική πρακτική μετά τον 19ο αιώνα και παρέμεινε αδρανής από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το Υπουργείο Δικαιοσύνης, σε συνεργασία με το Πεντάγωνο, ετοιμάζεται να εφαρμόσει το δίκαιο περί επάθλων
Το κίνητρο για την κυβέρνηση είναι κυρίως πρακτικό. Προς το παρόν, η κυβέρνηση βασίζεται γενικά στην αστική κατάσχεση για να αποκτήσει την κυριότητα πλοίων που κατηγορούνται για παραβιάσεις κυρώσεων ή άλλα αδικήματα. Αυτές οι υποθέσεις μπορεί να γίνουν περίπλοκες και χρονοβόρες, ιδίως όταν ναυτιλιακές εταιρείες, πιστωτές, θύματα τρομοκρατίας ή άλλα μέρη διεκδικούν ανταγωνιστικά δικαιώματα επί του πλοίου ή του φορτίου του. Μια διαδικασία κατάσχεσης θα μπορούσε ενδεχομένως να περιορίσει αυτές τις διαφορές και να επιτρέψει την ταχύτερη πώληση του κατασχεθέντος πετρελαίου, με τα έσοδα να καταλήγουν στο Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ.
Ο ρόλος που θα παίξει το Χιούστον
Το Bloomberg αναφέρει ότι το Χιούστον εξετάζεται ως κεντρικός τόπος διεξαγωγής αυτών των υποθέσεων. Η Νότια Περιφέρεια του Τέξας έχει δικαιοδοσία επί ενός σημαντικού λιμανιού και βρίσκεται δίπλα στη μεγαλύτερη συγκέντρωση πετροχημικών υποδομών της χώρας, γεγονός που της παρέχει τη δυνατότητα να δέχεται και να αποθηκεύει σημαντικές ποσότητες αργού πετρελαίου. Ο ομοσπονδιακός εισαγγελέας Aaron Reitz, του οποίου το γραφείο συνεργάζεται με αξιωματούχους του Υπουργείου Δικαιοσύνης (DOJ) στην Ουάσινγκτον, δήλωσε ότι το υπουργείο «αναβιώνει τώρα» τα δικαστήρια κατασχέσεων, περιγράφοντας την έννοια ως «αρχαίο σώμα ναυτικού δικαίου».
Η προσπάθεια αυτή έρχεται σε μια στιγμή που η Ουάσιγκτον αναζητά επιπλέον τρόπους για να ασκήσει οικονομική πίεση στο Ιράν. Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν ήδη κατασχέσει πλοία που ανήκουν στο Ιράν ή συνδέονται με αυτό από την επιβολή του αποκλεισμού τον Απρίλιο. Η εφαρμογή του δικαίου περί κατασχέσεων θα μπορούσε να μετατρέψει αυτές τις κατασχέσεις σε ένα πιο άμεσο οικονομικό εργαλείο: τα πλοία και το πετρέλαιο που θεωρούνται νόμιμες κατασχέσεις θα μπορούσαν να ρευστοποιηθούν, δημιουργώντας ενδεχομένως έσοδα και στερώντας ταυτόχρονα από το Ιράν πολύτιμες εξαγωγές.
Οι υποστηρικτές του μέτρου διαβλέπουν επίσης έναν στρατηγικό σκοπό πέρα από το οικονομικό ζήτημα. Η αναβίωση του συστήματος θα ενίσχυε το μήνυμα ότι οι ΗΠΑ θεωρούν τον αποκλεισμό ένα σοβαρό μέτρο πολεμικής περιόδου και όχι απλώς ένα ακόμη καθεστώς κυρώσεων. Θα μπορούσε επίσης να δυσχεράνει τη συνέχιση της μεταφοράς εμπορευμάτων από ουδέτερα εμπορικά πλοία, τα οποία η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι υποστηρίζουν το Ιράν.
Ωστόσο, υπάρχει σημαντική αβεβαιότητα ως προς τον τρόπο με τον οποίο ένα πλαίσιο που χρονολογείται από αιώνες θα λειτουργούσε στο πλαίσιο του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. «Πρόκειται πραγματικά για έναν ιστορικό τομέα του δικαίου που δεν έχει δοκιμαστεί στη σύγχρονη εποχή», δήλωσε η δικηγόρος ειδικευμένη σε θέματα ναυτικού δικαίου Άλισον Λουζγουίκ. Τα δικαστήρια ενδέχεται να κληθούν να αποφανθούν εάν η τρέχουσα σύγκρουση παρέχει επαρκείς νομικές βάσεις για την επίκληση της εξουσίας κατάσχεσης, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τα ερωτήματα που αφορούν την έγκριση των εχθροπραξιών από το Κογκρέσο.
Προκλήσεις και γεωπολιτικοί κίνδυνοι
Οι πρακτικές προκλήσεις είναι επίσης σημαντικές. Οι ομοσπονδιακοί δικαστές, οι εισαγγελείς και το Πολεμικό Ναυτικό δεν διαθέτουν ουσιαστικά καμία σύγχρονη εμπειρία στη διαχείριση υποθέσεων «λείας», πράγμα που σημαίνει ότι οι διαδικασίες θα πρέπει ουσιαστικά να αναδιαμορφωθούν για τις σύγχρονες συνθήκες ναυτιλίας και πολέμου. Αναμένεται επίσης ότι οι πλοιοκτήτες και άλλα μέρη με οικονομικές αξιώσεις θα αμφισβητήσουν τις κατασχέσεις.
Υπάρχουν ευρύτεροι γεωπολιτικοί κίνδυνοι. Οι επικριτές υποστηρίζουν ότι η ομαλοποίηση του δικαίου περί λείας θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα προηγούμενο για το οποίο η Ουάσιγκτον ενδέχεται να μετανιώσει αργότερα. Μια αντίπαλη δύναμη, όπως η Κίνα, για παράδειγμα, θα μπορούσε να επικαλεστεί την πρακτική των ΗΠΑ όταν θα επιχειρούσε να κατασχέσει αμερικανικά ή ουδέτερα εμπορικά πλοία κατά τη διάρκεια μιας μελλοντικής σύγκρουσης.
Η πρόταση προσφέρει, επομένως, στην Ουάσιγκτον έναν ενδεχομένως ταχύτερο τρόπο να μετατρέψει το κατασχεθέν ιρανικό πετρέλαιο σε κρατικά έσοδα και να εντείνει την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη, αλλά αυτό θα γινόταν με την επανέναρξη ενός τομέα του πολεμικού δικαίου που έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτος για περισσότερο από έναν αιώνα.
